Biến chứng viêm phổi do cúm A và những điều cần biết

Viêm phổi do cúm A là gì?

Viêm phổi do cúm A là tình trạng nhiễm trùng mô phổi xảy ra trong hoặc sau quá trình mắc virus cúm A. Virus cúm A khi xâm nhập vào đường hô hấp có thể trực tiếp tấn công niêm mạc phế quản và phế nang, gây tổn thương tế bào biểu mô và làm suy giảm khả năng tự bảo vệ của hệ hô hấp. Tình trạng này có thể khởi phát dưới dạng viêm phổi do chính virus cúm gây ra hoặc do vi khuẩn bội nhiễm thứ phát như phế cầu khuẩn hay tụ cầu vàng. Tổn thương tại phổi khiến khả năng trao đổi khí bị giảm sút, dẫn đến hiện tượng thiếu oxy trong máu. Tùy thuộc vào thể trạng và độ tuổi của người bệnh, viêm phổi do cúm A có thể tiến triển từ nhẹ đến các mức độ nặng hơn, đòi hỏi sự theo dõi và can thiệp y tế thích hợp từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp.

Cơ chế gây ra tổn thương phổi khi mắc cúm A

Virus cúm A lây nhiễm qua đường hô hấp và nhanh chóng bám vào các tế bào biểu mô niêm mạc. Khi tiến triển sâu xuống đường hô hấp dưới, virus kích hoạt phản ứng viêm tại phế quản và các túi phế nang. Phản ứng này gây phù nề, tăng tiết dịch đờm và tổn thương hàng rào mao mạch phế nang, khiến bùn dịch tụ lại trong không gian trao đổi khí.

Ngoài ra, sự phá hủy niêm mạc đường thở do virus tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn thường trú hoặc vi khuẩn cơ hội xâm nhập, gây nên tình trạng viêm phổi bội nhiễm. Sự kết hợp giữa tổn thương do virus và độc tố vi khuẩn làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh, làm cản trở quá trình hấp thu oxy và thải khí carbonic của cơ thể.

Đối tượng dễ gặp biến chứng viêm phổi khi nhiễm cúm A

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị cúm A, nguy cơ phát triển biến chứng viêm phổi lại tập trung cao hơn ở một số nhóm người có thể trạng đặc biệt hoặc hệ miễn dịch suy giảm.

Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi có đường thở hẹp và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Người lớn tuổi từ 65 tuổi trở lên thường kèm theo sự suy giảm chức năng hô hấp tự nhiên. Phụ nữ đang mang thai có sự thay đổi về nội tiết và sinh lý hô hấp. Người mắc các bệnh lý mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường, suy tim, bệnh thận mạn hoặc người đang điều trị ức chế miễn dịch đều thuộc nhóm có nguy cơ cao diễn tiến nặng.

Các dấu hiệu cảnh báo bệnh tiến triển nặng xuống đường hô hấp dưới

Trong những ngày đầu mắc cúm A, người bệnh thường có các triệu chứng toàn thân như sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ và ho khô. Tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển thành viêm phổi, các triệu chứng hô hấp sẽ trở nên rõ rệt và nghiêm trọng hơn.

Người bệnh có thể gặp tình trạng sốt cao kéo dài không hạ mặc dù đã dùng biện pháp hạ sốt thông thường, ho tăng dần kèm theo đờm đục, đờm có màu xanh vàng hoặc có vệt máu. Khó thở, nhịp thở nhanh, cảm giác tức ngực hoặc đau nhói ngực khi hít sâu là những biểu hiện cho thấy tổn thương phổi đang lan rộng. Ở trẻ nhỏ, các dấu hiệu như thở rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng, quấy khóc liên tục hoặc bỏ bú là cảnh báo nguy hiểm cần được chú ý.

Nguyên tắc theo dõi và hỗ trợ chăm sóc người bệnh

Khi người bệnh được chẩn đoán mắc cúm A hoặc nghi ngờ có biến chứng hô hấp, việc theo dõi sát sao diễn biến lâm sàng là ưu tiên hàng đầu. Chế độ chăm sóc tại nhà cần đảm bảo người bệnh được nghỉ ngơi đầy đủ trong môi trường thông thoáng, bổ sung đủ nước và điện giải, cùng chế độ dinh dưỡng giàu dưỡng chất, dễ tiêu.

Nếu nghi ngờ viêm phổi, bác sĩ sẽ thực hiện các khám xét chuyên sâu như nghe phổi, đo độ bão hòa oxy trong máu, chụp X-quang hoặc cắt lớp vi tính ngực, kết hợp xét nghiệm công thức máu và vi sinh. Việc sử dụng thuốc kháng virus hoặc thuốc kháng sinh chỉ được thực hiện theo đúng chỉ định chuyên môn của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc tại nhà.

Giải pháp chủ động phòng ngừa cúm A và biến chứng hô hấp

Biện pháp hiệu quả hàng đầu để chủ động phòng ngừa cúm A và các biến chứng nặng là tiêm vắc xin cúm mùa hằng năm. Vắc xin giúp kích thích hệ miễn dịch tạo ra đáp ứng bảo vệ chống lại các chủng virus cúm lưu hành, giảm đáng kể tỷ lệ nhập viện do viêm phổi.

Bên cạnh việc tiêm phòng, mỗi cá nhân nên thực hiện tốt vệ sinh tay thường xuyên với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện cảm cúm. Giữ gìn vệ sinh môi trường sống, lau chùi bề mặt tiếp xúc và duy trì lối sống lành mạnh với chế độ vận động hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp. Người bệnh không được tự ý chẩn đoán bệnh, tự mua thuốc kháng sinh hay thuốc kháng virus để điều trị khi chưa có sự khám xét và chỉ định của bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ biến chứng hô hấp như khó thở, tức ngực hoặc sốt cao kéo dài, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Viêm phổi do cúm A là biến chứng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa nếu được nhận biết sớm. Việc tiêm vắc xin cúm định kỳ kết hợp với thói quen vệ sinh cá nhân lành mạnh là chìa khóa giúp bảo vệ hệ hô hấp. Khi có các dấu hiệu cảnh báo tiến triển nặng, sự can thiệp kịp thời từ bác sĩ chuyên khoa sẽ đảm bảo an toàn tối đa cho sức khỏe người bệnh.