Biến chứng u xơ tử cung và các rủi ro sức khỏe cần lưu ý

Biến chứng u xơ tử cung là gì?

U xơ tử cung hình thành do sự tăng sinh quá mức của các tế bào cơ trơn và mô liên kết sợi bên trong thành tử cung. Dưới tác động kích thích của các nội tiết tố sinh dục nữ như estrogen và progesterone, khối u có thể phát triển đơn độc hoặc thành nhiều nhân xơ với kích thước dao động từ vài milimet đến hàng chục centimet.

Về phân loại giải phẫu, u xơ tử cung thường được chia thành ba nhóm chính gồm u xơ dưới niêm mạc, u xơ kẽ nằm trong lớp cơ tử cung và u xơ dưới thanh mạc. Vị trí giải phẫu và độ lớn của khối u đóng vai trò quyết định mức độ xuất hiện triệu chứng cũng như nguy cơ phát sinh biến chứng. Dù tỷ lệ tiến triển thành ung thư ác tính rất hiếm gặp, các tác động cơ học và rối loạn vận mạch do khối u gây ra vẫn có thể làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống và sức khỏe sinh sản nếu không được bác sĩ chuyên khoa phụ sản theo dõi sát sao.

Tình trạng xuất huyết tử cung bất thường và nguy cơ thiếu máu mạn tính

Biến chứng thường gặp và xuất hiện sớm nhất của u xơ tử cung, đặc biệt là loại u xơ nằm dưới niêm mạc hoặc u trong cơ, là hiện tượng rối loạn kinh nguyệt. Người bệnh thường đối mặt với tình trạng cường kinh, lượng máu kinh ra ồ ạt, chu kỳ kinh kéo dài trên bảy ngày hoặc xuất huyết âm đạo bất thường giữa hai chu kỳ kinh nguyệt.

Việc mất máu diễn ra liên tục qua từng chu kỳ sinh lý mà không được kiểm soát sẽ dẫn đến tình trạng thiếu máu thiếu sắt mạn tính. Bệnh nhân thường xuyên cảm thấy mệt mỏi kiệt sức, hoa mắt chóng mặt, da dẻ nhợt nhạt, giảm khả năng tập trung trong công việc và có thể bị ngất xỉu khi vận động gắng sức. Trong những đợt băng kinh cấp tính, lượng máu mất quá nhanh có thể khiến tụt huyết áp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được cấp cứu truyền máu hoặc xử trí cầm máu tại bệnh viện.

Khối u chèn ép các cơ quan lân cận trong vùng chậu

Khi các nhân xơ tử cung phát triển với thể tích lớn hoặc u xơ dưới thanh mạc mọc hướng ra ngoài ổ bụng, chúng sẽ tạo áp lực đè ép cơ học lên các cơ quan lân cận trong tiểu khung. Mức độ và biểu hiện chèn ép phụ thuộc vào hướng phát triển cụ thể của khối u.

Nếu khối u phát triển ở thành trước tử cung và chèn ép bàng quang, người bệnh sẽ xuất hiện triệu chứng tiểu rắt, tiểu buốt, tiểu nhiều lần trong ngày hoặc bí tiểu do cổ bàng quang bị cản trở. Ngược lại, nếu khối u nằm ở thành sau tử cung và đè lên trực tràng, người bệnh thường xuyên bị táo bón kéo dài, đau rát khi đại tiện hoặc cảm giác nặng tức vùng hậu môn. Nguy hiểm hơn, khối u kích thước lớn có thể chèn ép niệu quản, gây tắc nghẽn dòng nước tiểu dẫn đến ứ nước đài bể thận, lâu ngày làm suy giảm chức năng thận. Ngoài ra, sự chèn ép tĩnh mạch vùng chậu còn có thể cản trở lưu thông máu, gây phù hai chi dưới.

Biến chứng xoắn cuống u xơ và hoại tử vô khuẩn gây đau bụng cấp

U xơ dưới thanh mạc có cuống dài là đối tượng rất dễ gặp biến chứng xoắn cuống u do sự thay đổi tư thế đột ngột của người bệnh hoặc sau vận động mạnh. Khi cuống u bị xoắn, các mạch máu nuôi dưỡng khối u lập tức bị tắc nghẽn, dẫn đến ứ trệ tuần hoàn và thiếu máu cục bộ. Người bệnh sẽ trải qua cơn đau bụng dưới dữ dội, đau quặn từng cơn, kèm theo buồn nôn, nôn mửa, sốt và phản ứng thành bụng rõ rệt. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa phụ khoa bắt buộc phải phẫu thuật tháo xoắn hoặc cắt bỏ khối u kịp thời để tránh nguy cơ viêm phúc mạc toàn thể.

Bên cạnh biến chứng xoắn, các khối u kích thước quá lớn vượt quá khả năng cung cấp máu của hệ mạch nuôi dưỡng có thể trải qua quá trình thoái hóa hoặc hoại tử vô khuẩn. Hiện tượng này thường gây ra các cơn đau âm ỉ hoặc đau nhói vùng hạ vị, sốt nhẹ và tăng chỉ số bạch cầu trong máu, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ sản phụ khoa.

Các rủi ro ảnh hưởng đến thai kỳ và sức khỏe sinh sản

Khối u xơ tử cung có thể gây biến dạng buồng tử cung hoặc làm bít tắc một phần lỗ vòi tử cung, từ đó cản trở quá trình tinh trùng gặp trứng cũng như quá trình phôi thai di chuyển về làm tổ. Lớp niêm mạc tử cung tại vị trí có u xơ thường mỏng và kém nuôi dưỡng, khiến trứng đã thụ tinh khó bám chắc, làm tăng tỷ lệ vô sinh hiếm muộn hoặc sẩy thai liên tiếp trong những tuần đầu thai kỳ.

Đối với phụ nữ mang thai có kèm u xơ tử cung, sự gia tăng mạnh mẽ của hormone thai kỳ có thể kích thích khối u to lên nhanh chóng. Điều này dễ dẫn đến nguy cơ sinh non, thai chậm phát triển trong tử cung do khối u tranh chấp không gian và dưỡng chất. Trong quá trình chuyển dạ, khối u nằm ở đoạn dưới tử cung có thể trở thành khối u tiền đạo cản trở đường ra của thai nhi, gây rối loạn cơn co tử cung, làm tăng tỷ lệ phải mổ lấy thai và nguy cơ băng huyết sau sinh do tử cung co hồi kém.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y khoa và nâng cao nhận thức cộng đồng, hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc nam, thực phẩm chức năng truyền miệng để làm teo khối u mà không có chỉ định từ bác sĩ. Khi phát hiện các triệu chứng như ra máu âm đạo bất thường kéo dài hoặc đau bụng dưới dữ dội, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa sản phụ khoa để được siêu âm, làm xét nghiệm và tiếp nhận can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

U xơ tử cung là bệnh lành tính nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng phức tạp nếu không được kiểm soát tốt. Thăm khám phụ khoa định kỳ ít nhất sáu tháng một lần cùng lối sống lành mạnh là chìa khóa bảo vệ sức khỏe sinh sản. Việc phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa giúp phụ nữ chủ động lựa chọn phương án theo dõi hoặc can thiệp y khoa an toàn và hiệu quả.