Một số biến chứng u xơ tiền liệt tuyến thường gặp ở nam giới

Biến chứng u xơ tiền liệt tuyến là gì?

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu của niệu đạo ở nam giới. Theo thời gian và sự thay đổi của nội tiết tố sinh dục nam theo tuổi tác, các tế bào tuyến tiền liệt có xu hướng tăng sinh về số lượng, dẫn đến tình trạng u xơ hay phì đại lành tính tuyến tiền liệt.

Do vị trí giải phẫu đặc thù, bất kỳ sự gia tăng thể tích nào của tuyến tiền liệt cũng có thể tạo áp lực trực tiếp lên niệu đạo và đáy bàng quang. Trong giai đoạn đầu, các triệu chứng thường dừng lại ở mức rối loạn tiểu tiện nhẹ như tiểu đêm, dòng tiểu yếu hoặc tiểu ngập ngừng. Tuy nhiên, nếu tình trạng cản trở cơ học này kéo dài mà không có biện pháp can thiệp, áp lực nước tiểu tồn dư tăng cao sẽ dẫn đến những tổn thương thực thể nghiêm trọng tại bàng quang, niệu quản và hai thận.

Bí tiểu cấp tính và bí tiểu mạn tính kéo dài

Khi khối u xơ tiền liệt tuyến phát triển chèn ép làm lòng niệu đạo bị hẹp nghiêm trọng, dòng chảy của nước tiểu sẽ bị cản trở đáng kể. Biến chứng cấp tính thường gặp nhất là bí tiểu cấp tính, xảy ra khi người bệnh đột ngột không thể tống xuất nước tiểu dù bàng quang căng đầy, kèm theo cảm giác đau tức dữ dội ở vùng hạ vị. Tình trạng này đòi hỏi phải đặt ống thông tiểu khẩn cấp tại cơ sở y tế để giải áp.

Bên cạnh thể cấp tính, người bệnh còn có thể đối mặt với bí tiểu mạn tính. Ở dạng này, bàng quang không thể tống hết nước tiểu sau mỗi lần đi vệ sinh, dẫn đến lượng nước tiểu tồn dư tăng dần theo thời gian mà người bệnh đôi khi không nhận biết rõ ràng ngoài cảm giác tiểu không hết bãi hoặc tiểu són liên tục.

Nhiễm trùng đường tiết niệu và nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng

Bình thường, dòng nước tiểu lưu thông thông suốt đóng vai trò như một cơ chế tự nhiên giúp rửa trôi vi khuẩn khỏi đường tiết niệu. Khi u xơ tiền liệt tuyến gây ứ đọng nước tiểu trong bàng quang, môi trường này trở nên rất thuận lợi cho các chủng vi khuẩn phát triển và bùng phát viêm nhiễm.

Người bệnh có thể gặp các đợt nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát nhiều lần, biểu hiện qua tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi hôi nồng khó chịu, đôi khi kèm sốt nhẹ. Nếu tình trạng nhiễm khuẩn này không được can thiệp đúng cách, vi khuẩn có thể di chuyển ngược dòng lên niệu quản và đài bể thận, gây tổn thương nhu mô thận rất nguy hiểm.

Hình thành sỏi bàng quang và tổn thương thành bàng quang

Nước tiểu bị ứ đọng kéo dài trong lòng bàng quang khiến các khoáng chất và tinh thể không được đào thải ra ngoài kịp thời. Dần dần, chúng sẽ lắng đọng, kết tụ lại và hình thành nên sỏi bàng quang. Sự xuất hiện của sỏi không chỉ làm trầm trọng thêm mức độ tắc nghẽn dòng tiểu mà còn cọ xát trực tiếp vào niêm mạc bàng quang, gây nên những cơn đau buốt dữ dội hoặc hiện tượng tiểu ra máu vi thể và đại thể.

Ngoài ra, để thắng được lực cản của khối u xơ ở cổ bàng quang, các cơ bàng quang phải liên tục co bóp quá mức. Hậu quả lâu dài là thành bàng quang bị dày lên, xơ hóa, hình thành các hốc túi thừa bàng quang và dần mất đi trương lực co bóp đàn hồi tự nhiên.

Ứ nước thận và suy giảm chức năng thận mạn tính

Đây được xem là một trong những biến chứng muộn và nguy hiểm nhất xuất phát từ u xơ tiền liệt tuyến không được điều trị thỏa đáng. Khi áp lực trong bàng quang liên tục ở mức cao do lượng nước tiểu tồn dư lớn, nước tiểu sẽ bị dội ngược lên hai niệu quản và gây ứ nước đài bể thận hai bên.

Tình trạng ứ nước kéo dài sẽ tạo áp lực phá hủy các đơn vị thận cầu thận, làm suy giảm dần chức năng lọc máu của thận và có thể tiến triển thành suy thận mạn tính không thể hồi phục. Trong giai đoạn này, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, phù nề, chán ăn, thiếu máu hoặc tăng huyết áp thứ phát.

Biện pháp theo dõi y tế và giảm thiểu nguy cơ biến chứng

Để hạn chế tối đa nguy cơ gặp phải các biến chứng kể trên, nam giới lớn tuổi cần duy trì thói quen theo dõi sức khỏe đường tiểu định kỳ. Việc phát hiện sớm sự gia tăng kích thước của tuyến tiền liệt giúp bác sĩ lựa chọn phương án theo dõi hoặc can thiệp nội khoa phù hợp trước khi xuất hiện tổn thương cấu trúc bàng quang và thận.

Bên cạnh đó, người bệnh nên xây dựng chế độ sinh hoạt điều độ, uống đủ nước vào ban ngày, hạn chế uống nhiều nước sát giờ đi ngủ, tránh nhịn tiểu quá lâu và giảm thiểu sử dụng các chất kích thích như rượu bia hay cà phê. Khi có bất kỳ biểu hiện tiểu khó, tiểu rắt hoặc đau tức hạ vị, việc thăm khám tại chuyên khoa Thận Tiết niệu là bước đi cần thiết nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc thay đổi các loại thuốc điều trị tuyến tiền liệt khi chưa có hướng dẫn y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu cấp tính như bí tiểu hoàn toàn, sốt cao kèm rét run hoặc tiểu ra máu, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

U xơ tiền liệt tuyến là tình trạng lành tính nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu bàng quang bị ứ trệ nước tiểu kéo dài. Việc chủ động thăm khám nam khoa, theo dõi sát các rối loạn tiểu tiện và tuân thủ tư vấn của bác sĩ chuyên khoa Thận Tiết niệu là chìa khóa then chốt giúp bảo tồn chức năng thận và duy trì chất lượng sống.