Các biến chứng tán sỏi nội soi ngược dòng thường gặp và lưu ý theo dõi
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Tán sỏi nội soi ngược dòng là phương pháp điều trị hiện đại sử dụng ống soi đưa qua đường tự nhiên từ niệu đạo vào bàng quang và niệu quản để tiếp cận sỏi. Nhờ năng lượng từ laser, sỏi được làm vỡ thành các hạt nhỏ, giúp người bệnh tránh phải mổ mở và rút ngắn thời gian nằm viện.
Mặc dù là can thiệp ít xâm lấn, quá trình thao tác dụng cụ trong lòng đường tiết niệu vẫn có thể dẫn đến một số rủi ro y khoa. Các biến chứng tán sỏi nội soi ngược dòng có thể xuất hiện ngay trong lúc thực hiện hoặc phát sinh trong giai đoạn hồi phục sau thủ thuật.
Hiểu rõ các biến chứng thường gặp giúp người bệnh chủ động nhận biết dấu hiệu bất thường và phối hợp hiệu quả với bác sĩ chuyên khoa Thận – Tiết niệu để đảm bảo an toàn.
Biến chứng tán sỏi nội soi ngược dòng là gì?
Tán sỏi nội soi ngược dòng được chỉ định cho nhiều trường hợp sỏi niệu quản và sỏi thận có kích thước phù hợp. Trong quá trình can thiệp, bác sĩ sử dụng dòng nước bơm rửa liên tục để duy trì tầm nhìn nội soi và tạo khoảng trống thao tác. Sự kết hợp giữa áp lực dịch bơm rửa và sự di chuyển của dụng cụ soi là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến niêm mạc đường tiết niệu.
Hầu hết các phản ứng sau can thiệp ở mức độ nhẹ như tiểu ra ít máu loãng hay đau nhẹ hông lưng thường tự thuyên giảm sau ít ngày. Tuy nhiên, một số biến chứng nghiêm trọng hơn như nhiễm trùng, tổn thương niệu quản hoặc hẹp đường tiết niệu cần được chẩn đoán và can thiệp y tế sớm để tránh ảnh hưởng đến chức năng thận.
Chảy máu đường tiết niệu sau thủ thuật
Chảy máu là hiện tượng thường gặp sau khi thực hiện tán sỏi nội soi ngược dòng. Nguyên nhân chủ yếu do đầu ống nội soi hoặc các mảnh sỏi sắc nhọn cọ xát gây tổn thương niêm mạc niệu quản và bàng quang. Phần lớn người bệnh chỉ xuất hiện tiểu máu thể nhẹ với nước tiểu màu hồng nhạt, tình trạng này sẽ tự cải thiện khi nghỉ ngơi và uống đủ nước.
Tuy nhiên, nếu nước tiểu có màu đỏ đậm, xuất hiện nhiều máu đông kèm theo đau tức hông lưng dữ dội hoặc bí tiểu, đây có thể là dấu hiệu chảy máu mức độ nặng hơn. Người bệnh không được tự ý dùng thuốc cầm máu tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để bác sĩ thăm khám và kiểm tra nguyên nhân.
Nhiễm trùng đường tiết niệu và nguy cơ nhiễm trùng huyết
Sự xuất hiện của vi khuẩn từ viên sỏi vỡ hoặc vi sinh vật xâm nhập qua dụng cụ can thiệp có thể gây nhiễm trùng đường tiết niệu sau thủ thuật. Việc duy trì áp lực dịch bơm rửa cao trong lòng niệu quản cũng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn đi vào hệ tuần hoàn.
Biểu hiện thường gặp của nhiễm trùng bao gồm sốt cao, rét rung, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu đục và có mùi hôi. Nếu không được phát hiện và xử trí bằng phác đồ y tế thích hợp, nhiễm trùng đường tiết niệu có nguy cơ tiến triển thành nhiễm trùng huyết rất nguy hiểm. Do đó, theo dõi thân nhiệt và các triệu chứng đường tiểu sau can thiệp là bước đặc biệt quan trọng.
Tổn thương và rách niệu quản do thao tác dụng cụ
Niệu quản có cấu trúc niêm mạc mỏng và đường kính hẹp, vì vậy việc đưa ống soi hay gắp mảnh sỏi có thể gây tổn thương ở các mức độ khác nhau. Mức độ nhẹ bao gồm trầy xước niêm mạc, trong khi các sự cố nghiêm trọng hơn có thể gây thủng hoặc rách niệu quản.
Tổn thương niệu quản nặng làm rò rỉ nước tiểu ra khoang xung quanh, gây đau bụng dai dẳng và tăng nguy cơ viêm nhiễm. Để xử trí và hỗ trợ niệu quản lành lại, bác sĩ thường chỉ định đặt ống thông niệu quản (xông JJ) dẫn lưu. Trong những trường hợp tổn thương phức tạp, các biện pháp can thiệp phẫu thuật chuyên sâu sẽ được cân nhắc.
Hẹp niệu quản muộn và cảm giác kích thích từ xông JJ
Hẹp niệu quản là biến chứng muộn xảy ra khi mô xơ sẹo hình thành tại vị trí niêm mạc bị tổn thương hoặc viêm kéo dài. Tình trạng hẹp lòng niệu quản cản trở dòng chảy nước tiểu từ thận xuống bàng quang, lâu dần có thể gây ứ nước và suy giảm chức năng thận.
Bên cạnh đó, việc đặt xông JJ sau thủ thuật để chống hẹp cũng có thể gây kích thích bàng quang. Người bệnh thường cảm thấy buồn tiểu liên tục, đau mỏi vùng thắt lưng khi đi tiểu. Các biểu hiện này sẽ hết sau khi bác sĩ rút ống xông JJ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý rút hoặc tác động vào ống xông khi chưa có chỉ định.
Lưu ý an toàn
Nội dung trên đây chỉ mang tính chất cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe tổng quan, không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi người bệnh có mức độ tổn thương và cơ địa khác nhau, do đó quy trình theo dõi cần tuân thủ đúng chỉ dẫn của y bác sĩ trực tiếp điều trị. Người bệnh tuyệt đối không tự mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau hay thay đổi liều lượng thuốc được kê mà không tham khảo ý kiến y tế.
Tóm tắt
Tán sỏi nội soi ngược dòng là giải pháp hiệu quả trong điều trị sỏi tiết niệu. Việc chủ động tìm hiểu các biến chứng tán sỏi nội soi ngược dòng giúp người bệnh theo dõi sức khỏe tốt hơn và nhận biết kịp thời các dấu hiệu cảnh báo. Khi gặp bất kỳ triệu chứng bất thường nào sau thủ thuật, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chăm sóc an toàn.
Nguồn tham khảo
- Urolithiasis: Independent predictive factors for febrile urinary tract infection after retrograde intrarenal surgery
- International Journal of Urology: Editorial Comments on Perioperative complications and postoperative ureteral stricture after ureteroscopy with laser lithotripsy for upper urinary tract stones in Japan
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiểu ra máu nhẹ sau khi tán sỏi nội soi ngược dòng có đáng lo không?
Nước tiểu có màu hồng nhạt là hiện tượng bình thường do trầy xước nhẹ niêm mạc sau thủ thuật. Tình trạng này sẽ tự cải thiện khi nghỉ ngơi và uống nhiều nước. Nếu tiểu máu màu đỏ tươi hoặc có cục máu đông, người bệnh cần đi khám ngay.
Sốt sau khi tán sỏi nội soi có phải là dấu hiệu biến chứng nguy hiểm?
Sốt là biểu hiện cảnh báo có thể đang xảy ra nhiễm trùng đường tiết niệu sau can thiệp. Người bệnh không tự ý dùng thuốc hạ sốt tại nhà mà cần liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Thời gian đặt ống xông JJ sau khi tán sỏi nội soi thường kéo dài bao lâu?
Thời gian lưu ống xông JJ phụ thuộc vào mức độ hồi phục niêm mạc niệu quản của từng người, thường kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Người bệnh cần tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ thực hiện rút ống xông an toàn.
Làm thế nào để phát hiện sớm biến chứng hẹp niệu quản sau tán sỏi?
Hẹp niệu quản thường biểu hiện bằng các cơn đau tức hông lưng âm ỉ kéo dài hoặc nhiễm trùng đường tiểu tái phát. Người bệnh cần thực hiện tái khám định kỳ kết hợp siêu âm theo chỉ định của bác sĩ để phát hiện sớm.
Chế độ uống nước sau khi tán sỏi nội soi ngược dòng như thế nào là phù hợp?
Người bệnh nên uống đủ từ 2 đến 3 lít nước mỗi ngày nếu không có chống chỉ định từ bác sĩ. Việc uống nhiều nước giúp tăng lưu lượng nước tiểu, hỗ trợ đào thải các vụn sỏi còn sót và rửa sạch đường tiết niệu.
