Biến chứng sau mổ ruột thừa nội soi và những dấu hiệu cần chú ý

Biến chứng sau mổ ruột thừa nội soi là gì?

Mổ ruột thừa nội soi là kỹ thuật can thiệp ngoại khoa sử dụng các vết rạch nhỏ trên thành bụng để đưa ống kính camera và dụng cụ chuyên dụng vào bộc lộ, cắt bỏ đoạn ruột thừa bị viêm. Kỹ thuật này giúp giảm thiểu tối đa tổn thương mô lành xung quanh so với phẫu thuật mở truyền thống. Thời gian hồi phục của bệnh nhân thường diễn ra nhanh chóng, phần lớn có thể xuất viện sau một đến hai ngày.

Mặc dù có tỷ lệ tai biến thấp, quá trình hậu phẫu vẫn tiềm ẩn những nguy cơ nhất định phụ thuộc vào tình trạng viêm trước mổ, bệnh lý nền và cơ địa của từng bệnh nhân. Những trường hợp viêm ruột thừa đến viện muộn khi đã vỡ mủ hoặc có viêm phúc mạc thường có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn đáng kể. Việc theo dõi sát sao tiến trình lành vết thương và các phản ứng toàn thân là yếu tố tiên quyết giúp phát hiện sớm các bất thường sau mổ.

Nhiễm trùng vết mổ và áp xe tồn lưu trong ổ bụng

Nhiễm trùng tại vết mổ ở thành bụng là biến chứng thường gặp nhất sau phẫu thuật nội soi. Dấu hiệu điển hình bao gồm vùng da quanh các lỗ trocar sưng đỏ, nóng rát, phù nề và đau nhức tăng dần. Trong trường hợp nặng hơn, vết mổ có thể rỉ dịch mủ màu vàng đục kèm mùi hôi khó chịu.

Áp xe tồn lưu trong ổ bụng là tình trạng tích tụ dịch mủ khu trú tại hố chậu phải hoặc vùng tiểu khung sau can thiệp. Biến chứng này hay xảy ra ở những người bệnh bị viêm ruột thừa vỡ mủ hoặc viêm phúc mạc trước mổ. Bệnh nhân thường sốt cao dao động, rét run, đau âm ỉ liên tục ở vùng bụng dưới và xét nghiệm máu cho thấy bạch cầu tăng cao. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ áp xe, bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa sẽ chỉ định siêu âm ổ bụng hoặc chụp cắt lớp vi tính để xác định vị trí và có hướng xử trí phù hợp.

Liệt ruột kéo dài và tắc ruột do dính sau mổ

Sau phẫu thuật nội soi ổ bụng, ruột thường giảm nhu động tạm thời do tác động của thuốc gây mê và thao tác can thiệp cơ học. Hiện tượng này thường tự cải thiện sau 24 đến 48 giờ khi người bệnh bắt đầu trung tiện được. Tuy nhiên, liệt ruột kéo dài sẽ khiến ổ bụng chướng căng, buồn nôn, nôn liên tục và không thể đi đại tiện.

Ngoài liệt ruột cơ năng, tắc ruột cơ học do dính cũng là một biến chứng có thể xảy ra sớm hoặc muộn sau mổ. Các dải xơ dính hình thành trong khoang phúc mạc có thể chèn ép các quai ruột, cản trở sự lưu thông của thức ăn và dịch tiêu hóa. Người bệnh sẽ xuất hiện các cơn đau bụng quặn thắt từng cơn, bụng chướng nhiều và nôn ra dịch mật hoặc dịch ứ đọng. Việc vận động nhẹ nhàng sớm sau mổ là biện pháp hiệu quả giúp kích thích nhu động ruột và giảm nguy cơ dính ruột.

Rò mỏm cắt ruột thừa và các rủi ro ngoại khoa khác

Rò mỏm cắt ruột thừa là biến chứng tương đối hiếm gặp nhưng tiềm ẩn mức độ nguy hiểm cao. Tình trạng này xảy ra khi mối buộc hoặc kẹp clip tại gốc ruột thừa bị lỏng, tuột hoặc hoại tử thứ phát, khiến dịch phân và vi khuẩn rò rỉ vào khoang màng bụng. Biểu hiện thường xuất hiện sau mổ vài ngày với triệu chứng viêm phúc mạc toàn thể, bao gồm bụng co cứng như gỗ, đau khắp bụng, sốt cao và mạch nhanh.

Bên cạnh đó, biến chứng chảy máu trong ổ bụng có thể bắt nguồn từ mạch máu mạc treo ruột thừa hoặc mạch máu thành bụng bị tổn thương khi đặt trocar. Thoát vị qua lỗ trocar cũng có thể phát sinh ở những vết rạch có kích thước lớn nếu cân cơ thành bụng không được khâu kín cẩn thận. Bệnh nhân có thể thấy khối phồng bất thường gồ lên tại vị trí sẹo mổ khi ho hoặc rặn mạnh.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ phục hồi và phòng ngừa rủi ro

Để hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh biến chứng, người bệnh cần tuân thủ chế độ chăm sóc vết mổ đúng quy trình y tế. Vết mổ cần được giữ sạch sẽ, khô ráo và thay băng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý bôi các loại thuốc mỡ, bột kháng sinh hoặc đắp lá dân gian lên vết rạch phẫu thuật.

Bệnh nhân nên rời giường và đi lại nhẹ nhàng trong phòng ngay khi hết tác dụng của thuốc tê hoặc thuốc mê toàn thân. Hoạt động này vừa phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu, vừa hỗ trợ phổi giãn nở tốt và thúc đẩy nhu động ruột hoạt động trở lại. Chế độ dinh dưỡng nên bắt đầu từ thức ăn lỏng như cháo loãng, sau đó tăng dần độ đặc khi bụng êm và đã trung tiện được. Uống đủ nước và bổ sung chất xơ hòa tan giúp tránh táo bón, hạn chế việc phải rặn mạnh gây tăng áp lực lên thành bụng.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau chống viêm hoặc thay đổi liều lượng thuốc được kê đơn khi xuất viện. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm nào, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra.

Tóm tắt

Phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa là can thiệp ngoại khoa phổ biến với độ an toàn cao. Việc nhận biết sớm các biến chứng sau mổ như nhiễm trùng vết mổ, áp xe ổ bụng hay tắc ruột đóng vai trò quyết định giúp hạn chế rủi ro. Người bệnh nên duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, vận động nhẹ nhàng và đi tái khám theo đúng lịch hẹn.