Biến chứng nguy hiểm của bệnh viêm đại tràng ít người ngờ tới

Biến chứng viêm đại tràng là gì?

Viêm đại tràng là thuật ngữ chỉ tình trạng viêm nhiễm xảy ra ở lớp niêm mạc lót trong lòng ruột già. Bệnh có thể bắt nguồn từ nhiễm khuẩn, ký sinh trùng, rối loạn vi sinh vật đường ruột hoặc các phản ứng miễn dịch tự miễn như viêm loét đại tràng chảy máu.

Mặc dù biểu hiện thường gặp chỉ là đau bụng âm ỉ hoặc quặn thắt, rối loạn đại tiện và phân lẫn chất nhầy máu, nhưng quá trình viêm mạn tính kéo dài có thể phá hủy cấu trúc bình thường của thành ruột. Khi các lớp niêm mạc, dưới niêm mạc và lớp cơ bị bào mòn hoặc xơ hóa, chức năng hấp thu nước, vận chuyển phân và bảo vệ miễn dịch của đại tràng đều suy giảm nghiêm trọng. Đây chính là tiền đề dẫn đến hàng loạt tổn thương thứ phát khó hồi phục nếu người bệnh không có sự can thiệp y tế bài bản từ sớm.

Giãn đại tràng nhiễm độc và nguy cơ thủng ruột cấp tính

Giãn đại tràng nhiễm độc là một trong những biến chứng cấp tính đặc biệt nghiêm trọng của bệnh viêm đại tràng. Quá trình viêm ăn sâu vào lớp cơ trơn làm thành ruột mất hoàn toàn trương lực co bóp, khiến lòng đại tràng giãn to bất thường và ứ đọng một lượng lớn hơi cùng dịch tiêu hóa.

Sự ứ đọng này làm tăng áp lực nội lòng ruột kết hợp với phản ứng viêm nhiễm nặng, đẩy nhanh sự khuếch tán của độc tố vi khuẩn vào tuần hoàn máu. Hậu quả là người bệnh rơi vào tình trạng nhiễm trùng nhiễm độc toàn thân kèm nguy cơ hoại tử, thủng thành đại tràng dẫn đến viêm phúc mạc cấp tính. Đây là tình trạng khẩn cấp đòi hỏi phải được hồi sức nội khoa tích cực và phẫu thuật cấp cứu ngoại khoa để bảo toàn tính mạng.

Xuất huyết tiêu hóa dưới ồ ạt do vết loét ăn sâu

Khi các ổ loét trên niêm mạc đại tràng ăn sâu vào lớp dưới niêm mạc, tổn thương có thể làm rách các nhánh mạch máu nuôi dưỡng thành ruột, gây ra tình trạng xuất huyết tiêu hóa dưới nghiêm trọng. Khác với hiện tượng đi ngoài lẫn chút nhầy máu thường thấy, xuất huyết nặng khiến người bệnh đại tiện ra nhiều máu đỏ tươi hoặc máu cục kèm đau quặn thũng vùng bụng dưới.

Tình trạng mất máu diễn ra nhanh chóng làm thể tích tuần hoàn sụt giảm nghiêm trọng, dẫn đến tụt huyết áp, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh và ngất xỉu. Nếu không được đưa đến bệnh viện để truyền dịch, bù máu và thực hiện các biện pháp cầm máu can thiệp qua nội soi hoặc phẫu thuật, người bệnh có thể rơi vào sốc mất máu nguy hiểm tính mạng.

Hẹp lòng đại tràng và nguy cơ tắc ruột cơ học

Ở những người bệnh mắc viêm đại tràng mạn tính kéo dài nhiều năm, niêm mạc liên tục trải qua chu kỳ tổn thương rồi tự sửa chữa. Quá trình tái tạo lặp đi lặp lại này kích thích sự lắng đọng collagen quá mức, hình thành các dải mô sẹo xơ dày đặc làm mất tính đàn hồi tự nhiên của thành ruột.

Hậu quả là lòng đại tràng bị thu hẹp dần dần tại một hoặc nhiều đoạn, cản trở sự lưu thông bình thường của bã thức ăn và chất thải. Khi tình trạng tắc ruột hoàn toàn hoặc bán tắc xảy ra, người bệnh sẽ gặp phải các triệu chứng khó chịu như đau bụng từng cơn dữ dội, chướng bụng rõ rệt, nôn ói và hoàn toàn không thể trung tiện hay đại tiện. Tình trạng này kéo dài gây ứ trệ tuần hoàn tại đoạn ruột tắc nghẽn, buộc bác sĩ phải đánh giá can thiệp nong ruột hoặc phẫu thuật cắt bỏ đoạn hẹp.

Nguy cơ tiến triển thành ung thư đại trực tràng sau nhiều năm

Một trong những biến chứng đáng lo ngại nhất ở người bệnh viêm đại tràng mạn tính thể loét là sự biến đổi ác tính của các tế bào biểu mô đường ruột. Tình trạng viêm niêm mạc âm ỉ suốt nhiều năm tạo môi trường giàu các chất oxy hóa gây tổn thương DNA tế bào, thúc đẩy quá trình dị sản, loạn sản từ mức độ nhẹ đến nặng và cuối cùng hình thành khối u ung thư đại trực tràng.

Thời gian mắc bệnh càng kéo dài và phạm vi tổn thương trên khung đại tràng càng rộng thì nguy cơ tiến triển ác tính càng tăng cao. Vì các tổn thương loạn sản ở giai đoạn đầu thường không biểu hiện triệu chứng rõ rệt ngoài các đợt tái phát thông thường của viêm đại tràng, việc thực hiện nội soi đại trực tràng định kỳ kết hợp bấm sinh thiết là tiêu chuẩn vàng giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh viêm đại tràng tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc giảm đau chống viêm không steroid để tự điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, vì việc này có thể che lấp triệu chứng nguy kịch hoặc làm khởi phát biến chứng cấp tính.

Tóm tắt

Viêm đại tràng không đơn thuần là tình trạng rối loạn tiêu hóa thông thường mà tiềm ẩn nhiều biến chứng ngoại khoa và ác tính nặng nề nếu để bệnh kéo dài. Người bệnh tuyệt đối không tự điều trị tại nhà khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Việc chủ động thăm khám định kỳ tại chuyên khoa tiêu hóa và tuân thủ phác đồ y khoa là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe đường ruột lâu dài.