Bị zona bôi thuốc gì để nhanh hồi phục và an toàn cho da

Bị zona bôi thuốc gì?

Zona thần kinh là bệnh lý truyền nhiễm xảy ra khi virus gây bệnh thủy đậu tái hoạt động từ các hạch thần kinh cảm giác. Tổn thương da thường phân bố khu trú theo đường đi của một dây thần kinh ngoại biên, gây đau rát, ngứa ngáy và hình thành các dải mụn nước chứa dịch trong. Nhiều người có thói quen tìm kiếm các loại thuốc bôi ngay khi phát hiện nốt đỏ, tuy nhiên việc bôi thuốc không đúng cách hoặc dùng sai hoạt chất có thể khiến tổn thương viêm nặng hơn, tăng nguy cơ bội nhiễm và kéo dài thời gian lành da. Thuốc bôi ngoài da trong bệnh zona đóng vai trò bảo vệ bề mặt da, sát khuẩn, làm dịu cảm giác khó chịu và phòng ngừa nhiễm trùng thứ phát. Mục tiêu chăm sóc tại chỗ cần kết hợp hài hòa với đánh giá tổng thể của bác sĩ, bởi thuốc bôi không thể thay thế hoàn toàn cho thuốc kháng virus đường toàn thân khi có chỉ định y khoa.

Các nhóm thuốc bôi và dung dịch sát trùng thường dùng khi bị zona

Trong giai đoạn đầu khi mụn nước mới xuất hiện và còn căng, các dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ có tính làm se bề mặt như dung dịch hồ nước, dung dịch milian hoặc xanh methylen thường được bác sĩ chỉ định để chấm nhẹ lên vùng da tổn thương. Những dung dịch này giúp giữ cho bề mặt da sạch sẽ, hạn chế vi khuẩn xâm nhập và hỗ trợ mụn nước mau khô se mà không gây kích ứng mạnh.

Khi tổn thương chuyển sang giai đoạn rỉ dịch hoặc trợt loét, việc làm sạch vết thương bằng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% là bước quan trọng hàng đầu trước khi dùng bất kỳ thuốc bôi nào. Thuốc mỡ hoặc kem bôi chứa kẽm oxid cũng có thể được sử dụng nhằm tạo lớp màng bảo vệ, làm dịu vùng da viêm đỏ và thúc đẩy quá trình tái tạo biểu mô. Bệnh nhân cần thao tác nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh làm vỡ các bọng nước còn nguyên vẹn.

Vai trò của kem bôi kháng virus acyclovir tại chỗ

Kem bôi chứa hoạt chất kháng virus acyclovir thường được nhiều người nghĩ đến đầu tiên khi nhắc tới bệnh zona thần kinh. Hoạt chất acyclovir có tác dụng ức chế sự nhân lên của virus Varicella-Zoster, tuy nhiên thuốc bôi tại chỗ chỉ phát huy hiệu quả hỗ trợ tốt nhất khi được sử dụng rất sớm, lý tưởng là trong vòng 72 giờ đầu kể từ khi các triệu chứng ban đầu như châm chích, đỏ da xuất hiện.

Dù vậy, khả năng thẩm thấu sâu của kem bôi qua lớp thượng bì để tiếp cận các dây thần kinh bị viêm là có giới hạn. Do đó, kem bôi acyclovir thường chỉ đóng vai trò bổ trợ và không thể thay thế cho thuốc kháng virus đường uống do bác sĩ kê đơn trong những trường hợp tổn thương lan rộng hoặc bệnh nhân có nguy cơ cao. Người bệnh tuyệt đối không nên lạm dụng việc bôi dày lớp kem, vì lớp thuốc quá dày có thể làm bít tắc bề mặt da, khiến dịch tiết ứ đọng và làm chậm quá trình liền sẹo.

Các sai lầm cần tránh khi chọn và sử dụng thuốc bôi zona

Một trong những sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất là tự ý sử dụng các loại kem bôi ngoài da có chứa corticosteroid để giảm ngứa và giảm sưng rát. Hoạt chất corticoid làm ức chế phản ứng miễn dịch tại chỗ của cơ thể, tạo điều kiện cho virus bùng phát mạnh mẽ hơn, làm tăng diện tích tổn thương và khiến nguy cơ nhiễm trùng da trở nên nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc tự ý đắp các loại lá cây, đỗ xanh, gạo nếp hoặc thuốc nam truyền miệng lên vùng da bọng nước tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn rất cao, dễ dẫn đến hoại tử mô và để lại sẹo xấu vĩnh viễn. Người bệnh cũng không nên tùy tiện bôi các loại thuốc mỡ kháng sinh khi vết thương chưa có dấu hiệu nhiễm khuẩn, hoặc dùng chung tuýp thuốc bôi với người khác nhằm tránh lây nhiễm chéo các tác nhân gây bệnh da liễu khác.

Cách chăm sóc và vệ sinh da đúng cách hỗ trợ thuốc bôi phát huy tác dụng

Để các loại thuốc bôi phát huy tối đa hiệu quả, việc vệ sinh và giữ gìn vùng da bị zona luôn khô thoáng giữ vai trò then chốt. Người bệnh nên tắm rửa nhẹ nhàng hằng ngày bằng nước ấm, tránh cọ xát trực tiếp bông tắm hay xà phòng có tính tẩy rửa mạnh lên khu vực nổi mụn nước. Sau khi tắm, hãy dùng khăn mềm sạch thấm khô nhẹ nhàng rồi mới tiến hành chấm thuốc theo hướng dẫn y tế.

Người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton mềm mại, thoáng khí nhằm giảm thiểu ma sát giữa vải và bề mặt da đang tổn thương. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cần rửa sạch tay bằng xà phòng trước và sau mỗi lần tiếp xúc với nốt ban để hạn chế nguy cơ gãi gây trầy xước và lây lan dịch mụn sang các vùng da lành hoặc sang những người xung quanh chưa có miễn dịch.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không được tự ý cào gãi, chích vỡ mụn nước hay bôi các chế phẩm chứa corticoid lên vết thương zona. Cần theo dõi sát diễn tiến bệnh và đến cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu hoặc truyền nhiễm khám ngay nếu nốt ban xuất hiện gần mắt, mũi, tai, hoặc khi tổn thương chảy mủ vàng, sưng tấy đau nhức dữ dội kèm sốt cao. Mọi loại thuốc bôi và thuốc uống đều cần có sự tư vấn, chỉ định chuyên môn từ bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Tóm tắt

Bị zona bôi thuốc gì phụ thuộc vào từng giai đoạn tổn thương da và cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc vô khuẩn, làm dịu và bảo vệ bề mặt vết thương. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế uy tín sẽ giúp người bệnh được chỉ định phác đồ điều trị phù hợp, giảm nhẹ cơn đau rát và phòng tránh hiệu quả những biến chứng lâu dài.