Bị viêm họng nên làm gì để nhanh thuyên giảm và

Bị viêm họng nên làm gì là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm phù nề lớp niêm mạc lót ở thành sau họng và các cấu trúc lân cận như amidan. Đa số các đợt viêm họng cấp tính bắt nguồn từ các loại virus đường hô hấp thông thường như rhinovirus, adenovirus hoặc virus cúm. Một tỷ lệ nhỏ hơn do vi khuẩn gây ra, điển hình là liên cầu khuẩn nhóm A, hoặc do các yếu tố kích ứng như khói bụi, trào ngược dạ dày thực quản và không khí quá khô.

Triệu chứng điển hình gồm đau rát họng tăng lên khi nuốt, cảm giác ngứa ngáy, vướng họng, có thể kèm theo sốt nhẹ, ho khan và hắt hơi. Trong phần lớn các trường hợp do virus, bệnh có xu hướng tự giới hạn sau năm đến bảy ngày nếu người bệnh được chăm sóc và nghỉ ngơi hợp lý. Mục tiêu chính trong giai đoạn này là làm dịu niêm mạc, kiểm soát cảm giác đau và ngăn ngừa vi khuẩn cơ hội xâm nhập sâu hơn vào đường hô hấp dưới.

Vệ sinh vòm họng đúng cách bằng dung dịch nước muối

Súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý không phẩy chín phần trăm là biện pháp làm sạch cơ học rất hiệu quả khi bị viêm họng. Muối có tác dụng hỗ trợ sát khuẩn nhẹ, làm dịu bề mặt niêm mạc đang sưng tấy và cuốn trôi bớt vi sinh vật cùng dịch nhầy ứ đọng. Để đạt hiệu quả cao, người bệnh nên ngửa cổ nhẹ ra sau, phát âm chữ khà để dung dịch tiếp xúc sâu vào thành họng trong khoảng ba mươi giây rồi nhổ ra. Không nên tự pha nước muối quá mặn tại nhà vì nồng độ muối quá cao sẽ làm teo biểu mô và gây rát buốt nghiêm trọng hơn. Thực hiện đều đặn từ hai đến ba lần mỗi ngày sau khi đánh răng giúp họng thông thoáng rõ rệt.

Bổ sung nước ấm và dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý

Bổ sung đủ chất lỏng là chìa khóa giúp niêm mạc đường hô hấp trên duy trì độ ẩm tự nhiên, giảm cảm giác ngứa ngáy và khô rát mỗi khi nuốt. Nước ấm, nước luộc rau củ, nước hầm xương thanh đạm hoặc trà thảo mộc loãng như trà hoa cúc là những lựa chọn phù hợp. Uống từng ngụm nhỏ chia đều trong ngày giúp rửa trôi đờm nhớt bám dính ở ngã tư hầu họng. Đồng thời, cơ thể khi nhiễm khuẩn rất cần nghỉ ngơi tĩnh dưỡng để hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả. Giảm bớt khối lượng công việc, hạn chế nói to hoặc nói liên tục trong nhiều giờ sẽ giảm áp lực lên dây thanh âm và niêm mạc họng đang tổn thương.

Điều chỉnh chế độ ăn uống mềm lỏng và tránh chất kích thích

Chế độ dinh dưỡng trong giai đoạn viêm họng cấp cần ưu tiên các món mềm, lỏng, dễ nuốt để hạn chế ma sát cơ học vào vòm họng. Cháo thịt băm nấu nhuyễn, súp bí đỏ hoặc canh rau củ mềm giúp cung cấp năng lượng mà không làm người bệnh bị đau buốt khi nuốt. Ngược lại, cần kiêng cữ các loại thực phẩm cứng, giòn như đồ chiên rán, các loại hạt khô và đồ ăn cay nóng chứa nhiều tiêu ớt. Thức ăn cay nóng dễ kích thích niêm mạc họng sung huyết nặng hơn. Người bệnh cũng cần tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá, rượu bia, cà phê đậm đặc và các chất kích thích vì chúng làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng và khiến cổ họng khô rát kéo dài.

Tạo ẩm không gian sống và giữ ấm đường hô hấp

Không khí khô hanh hoặc ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp liên tục là nguyên nhân phổ biến khiến cổ họng đau rát dai dẳng. Người bệnh nên sử dụng máy tạo ẩm phun sương trong phòng ngủ hoặc đặt một chậu nước sạch để duy trì độ ẩm không khí ở mức dễ chịu. Giữ nhiệt độ điều hòa từ hai mươi sáu độ C trở lên và tránh luồng gió phả thẳng vào vùng đầu mặt cổ. Khi ra ngoài đường hoặc đến nơi đông người, việc đeo khẩu trang y tế đúng cách giúp bảo vệ đường thở khỏi bụi mịn, hóa chất độc hại và các mầm bệnh lây truyền qua giọt bắn. Giữ ấm vùng cổ và ngực khi thời tiết chuyển mùa cũng là thói quen cần duy trì.

Sử dụng các biện pháp làm dịu tại chỗ và dùng thuốc an toàn

Khi triệu chứng đau họng gây khó chịu, người bệnh có thể dùng viên ngậm chứa tinh dầu thảo dược hoặc các hoạt chất gây tê nhẹ tại chỗ để làm dịu cảm giác ngứa rát tạm thời. Với tình trạng sốt và đau nhiều, có thể sử dụng các thuốc hạ sốt, giảm đau không kê đơn như paracetamol theo đúng hướng dẫn của dược sĩ hoặc tờ hướng dẫn sử dụng. Tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống viêm nhóm corticosteroid để uống khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Việc lạm dụng kháng sinh khi viêm họng do virus không đem lại tác dụng trị bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ dị ứng, kháng thuốc và làm chậm trễ việc điều trị nguyên nhân thực sự.

Lưu ý an toàn

Thông tin chăm sóc trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh không được tự ý chia sẻ đơn thuốc của người khác, không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ và không tăng giảm liều thuốc giảm đau. Nếu sau ba đến năm ngày áp dụng các biện pháp hỗ trợ mà tình trạng đau họng không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.

Tóm tắt

Chăm sóc đúng cách ngay từ đầu giúp vòm họng bớt đau rát và rút ngắn thời gian hồi phục khi bị viêm họng cấp. Tuy nhiên, các biện pháp hỗ trợ tại nhà không thể thay thế việc thăm khám chuyên khoa khi có dấu hiệu chuyển nặng. Chủ động theo dõi triệu chứng và tham vấn bác sĩ kịp thời là giải pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp.