Bị trúng gió nên làm gì và cách xử trí an toàn tại nhà

Bị trúng gió nên làm gì là gì?

Dưới góc nhìn y học hiện đại, hiện tượng trúng gió không phải do một loại gió độc xâm nhập vào cơ thể, mà thực chất là phản ứng co thắt mạch máu ngoại vi khi bề mặt da tiếp xúc đột ngột với nhiệt độ lạnh hoặc luồng khí lạnh cục bộ. Sự co mạch này làm giảm lưu lượng máu tưới đến các cơ quan và vùng cơ nông, dẫn đến cảm giác gai rét, co cứng cơ vùng cổ vai gáy, nhức đầu, chóng mặt hoặc tụt huyết áp tư thế.

Ở một số trường hợp, luồng khí lạnh thổi trực tiếp vào vùng tai và góc hàm có thể gây phù nề, thiếu máu nuôi dưỡng dây thần kinh số 7, dẫn đến chứng liệt mặt ngoại biên với biểu hiện méo miệng, mắt nhắm không kín. Ngoài ra, cảm giác mệt mỏi rã rời sau khi trúng gió đôi khi là giai đoạn ủ bệnh hoặc khởi phát sớm của tình trạng nhiễm vi rút đường hô hấp thông thường khi hệ miễn dịch tạm thời suy yếu trước sự thay đổi nhiệt độ môi trường.

Các bước xử trí ban đầu đúng cách khi bị trúng gió

Khi nhận thấy cơ thể có dấu hiệu trúng gió như gai rét, ớn lạnh dọc sống lưng, đau đầu hoặc hoa mắt, việc đầu tiên cần làm là di chuyển ngay vào phòng kín, tránh xa nơi có gió lùa trực tiếp hoặc tắt bớt quạt và máy lạnh. Hãy giúp người bệnh nằm nghỉ ở tư thế thoải mái, nới lỏng khuy áo, cổ áo và thắt lưng để đường thở luôn thông thoáng.

Tiếp theo, hãy thực hiện các biện pháp làm ấm cơ thể từ từ bằng cách đắp chăn mỏng, mang tất chân hoặc chườm ấm nhẹ nhàng ở vùng ngực và lòng bàn chân. Cho người bệnh uống một cốc nước ấm, trà gừng ấm hoặc cháo loãng nấu cùng hành hoa và tía tô để làm ấm dạ dày, hỗ trợ lưu thông khí huyết. Tuyệt đối không cho người bệnh vận động mạnh, đi lại nhiều ngoài trời hoặc tắm rửa ngay lúc này vì có thể khiến nhiệt độ cơ thể hạ thấp hơn.

Những sai lầm phổ biến cần tránh trong chăm sóc dân gian

Trong dân gian, trúng gió thường được xử trí bằng cách cạo gió, giác hơi, chích lể đầu ngón tay hoặc xoa dầu nóng khắp người. Dưới góc độ y học, việc dùng lực cọ xát quá mạnh gây trầy xước da, xuất huyết dưới da hoặc làm vỡ mao mạch có thể gây nhiễm trùng và làm tăng phản ứng viêm của cơ thể.

Đặc biệt, thói quen xoa dầu gió quá nhiều lên vùng trán, thái dương hay vùng cổ của người già và trẻ nhỏ có thể gây kích ứng da, co thắt phế quản hoặc ảnh hưởng xấu đến huyết áp. Việc chích nặn máu ở ngón tay hay dái tai khi nghi ngờ trúng gió là hành động rất nguy hiểm, không có cơ sở khoa học và làm mất đi thời gian vàng cấp cứu nếu người bệnh đang bị tổn thương mạch máu não hoặc co giật. Bạn chỉ nên mát xa nhẹ nhàng bằng tay ấm ở vùng vai gáy để hỗ trợ thư giãn cơ bắp.

Phân biệt trúng gió với đột quỵ và các dấu hiệu nguy hiểm

Nhiều trường hợp tai biến mạch máu não hoặc nhồi máu não xuất hiện đột ngột với triệu chứng méo miệng, chóng mặt, vã mồ hôi thường bị người nhà hiểu lầm là trúng gió thông thường, dẫn đến việc xử trí sai lầm tại nhà và chậm trễ nhập viện.

Cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào sau đây: méo miệng, nụ cười lệch một bên, nói ngọng, không nói được hoặc không hiểu lời người khác nói; yếu hoặc liệt hoàn toàn một bên tay, chân; đau đầu dữ dội đột ngột, nôn ói nhiều; mất ý thức, lơ mơ hoặc co giật. Đối với tổn thương thần kinh, mỗi phút trôi qua đều làm suy giảm tế bào não, do đó việc gọi cấp cứu y tế phải được ưu tiên hàng đầu thay vì mất thời gian cạo gió hay chờ đợi người bệnh tự hồi phục.

Chế độ chăm sóc và theo dõi sau khi cơ thể ổn định

Sau khi giai đoạn ớn lạnh và choáng váng ban đầu đã qua đi, người bệnh cần được nghỉ ngơi hoàn toàn tại giường trong không gian yên tĩnh và ấm áp ít nhất vài giờ. Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên các món ăn mềm, dễ tiêu hóa như cháo thịt nạc, súp gà hoặc canh nóng để bổ sung năng lượng mà không tạo gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

Người bệnh nên uống đủ nước ấm từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày. Khi cơ thể đã hồi phục cảm giác ấm áp và không còn hoa mắt, có thể lau người nhanh bằng khăn ấm trong phòng kín gió, tuyệt đối không tắm nước lạnh trong 24 giờ đầu. Luôn theo dõi sát sao chỉ số huyết áp, nhịp tim và biểu hiện gương mặt của người bệnh để kịp thời phát hiện những diễn tiến bất thường cần có sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa thần kinh hoặc nội tổng quát.

Biện pháp chủ động phòng ngừa trúng gió trong đời sống

Trúng gió thường xảy ra vào thời điểm giao mùa, trời trở lạnh đột ngột hoặc khi cơ thể đang đổ mồ hôi nhiều lại tiếp xúc ngay với gió lạnh từ máy điều hòa nhiệt độ. Do đó, việc chủ động giữ ấm cơ thể là biện pháp phòng ngừa quan trọng và hiệu quả nhất.

Mọi người nên hình thành thói quen che chắn kỹ vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân khi ra ngoài lúc sáng sớm hoặc đêm muộn. Không nên để nhiệt độ điều hòa quá chênh lệch so với môi trường bên ngoài, hạn chế để quạt thổi trực tiếp vào gáy hoặc mặt khi ngủ. Sau khi vận động ra nhiều mồ hôi, cần dùng khăn khô lau sạch và để cơ thể nghỉ ngơi tự nhiên trước khi tắm hoặc bước vào phòng máy lạnh. Tăng cường rèn luyện thể dục vừa sức và ăn uống đủ chất cũng giúp nâng cao sức đề kháng của cơ thể trước các tác nhân thời tiết.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức chăm sóc sức khỏe thường thức. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc điều trị huyết áp, thuốc an thần hoặc các biện pháp xâm lấn như chích nặn máu tại nhà. Khi người bệnh có triệu chứng méo miệng, yếu liệt chi hoặc rối loạn tri giác, cần liên hệ ngay trung tâm cấp cứu để được y tế can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Xử trí trúng gió đòi hỏi sự bình tĩnh, giữ ấm cơ thể kịp thời và chăm sóc nâng đỡ đúng mực. Nhận biết sớm các triệu chứng nguy hiểm để đưa người bệnh đến cơ sở y tế là yếu tố quyết định giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng.