Bị trào ngược dạ dày uống cà phê được không và cách uống

Bị trào ngược dạ dày uống cà phê được không?

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng các chất chứa trong dạ dày trào ngược từng đợt hoặc thường xuyên lên thực quản, gây khó chịu hoặc dẫn đến các biến chứng viêm loét niêm mạc. Cà phê từ lâu đã được xem là một trong những tác nhân hàng đầu có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm các triệu chứng của hội chứng này. Bản chất cà phê là một loại thức uống lên men và rang sấy phức tạp, chứa hàng trăm hợp chất hóa thực vật khác nhau, nổi bật nhất là caffeine cùng các axit hữu cơ.

Mỗi cá nhân có ngưỡng chịu đựng rất khác nhau đối với cà phê. Một số người bệnh có thể cảm thấy cồn cào và ợ chua ngay sau vài ngụm đầu tiên, trong khi những người khác vẫn có thể dung nạp một lượng nhỏ nếu dùng sau bữa ăn no. Do đó, việc xác định người bị trào ngược có nên tiếp tục uống cà phê hay không đòi hỏi sự đánh giá cẩn trọng về mức độ bệnh lý thực thể và phản ứng chủ quan của từng người.

Tác động của caffeine lên cơ thắt thực quản dưới và dạ dày

Caffeine là hoạt chất kích thích thần kinh trung ương phổ biến nhất trong cà phê, đồng thời cũng là tác nhân ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống tiêu hóa. Đối với người mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản, caffeine có khả năng làm giãn cơ thắt thực quản dưới, chiếc van cơ học tự nhiên ngăn cách giữa dạ dày và thực quản. Khi cơ thắt này bị suy yếu hoặc giãn nở không đúng thời điểm, dịch vị chứa axit chlohydric và enzym tiêu hóa pepsin sẽ dễ dàng trào ngược lên phía trên, gây ra cảm giác nóng rát sau xương ức, ợ nóng và đắng miệng.

Bên cạnh tác động lên cơ thắt, caffeine còn kích thích tế bào thành dạ dày tăng cường tiết ra nhiều axit dịch vị hơn. Sự gia tăng nồng độ axit này làm tăng tính ăn mòn của dịch tiêu hóa khi tiếp xúc với niêm mạc thực quản vốn rất mỏng manh. Ngoài ra, caffeine cũng có thể làm tăng tốc độ nhu động ruột ở một số người, dẫn đến tình trạng cồn cào, khó chịu tại vùng thượng vị sau khi uống.

Độ axit tự nhiên và ảnh hưởng của quy trình chế biến cà phê

Bên cạnh caffeine, bản thân hạt cà phê tự nhiên chứa nhiều loại axit hữu cơ như axit chlorogenic, axit citric và axit quinic. Mặc dù các loại axit này tạo nên hương vị đặc trưng của cà phê, chúng cũng góp phần làm tăng độ axit chung của thức uống. Khi đi vào dạ dày, lượng axit bổ sung này có thể kích thích các thụ thể cảm giác tại niêm mạc, làm trầm trọng thêm cảm giác bỏng rát ở những người vốn đã có sẵn tình trạng viêm trợt hoặc trào ngược.

Mức độ axit trong cà phê phụ thuộc rất lớn vào độ rang và phương pháp chiết xuất. Các loại cà phê rang đậm thường chứa ít axit chlorogenic hơn so với cà phê rang sáng do nhiệt độ cao đã phân hủy bớt các hợp chất này. Tương tự, phương pháp ủ lạnh chiết xuất cà phê bằng nước mát trong thời gian dài giúp hạn chế hòa tan các hợp chất có vị chua gắt, tạo ra thức uống êm dịu hơn cho đường tiêu hóa so với cách pha truyền thống bằng nước sôi.

Hướng dẫn uống cà phê an toàn cho người bị trào ngược dạ dày

Nếu bạn bị trào ngược dạ dày thực quản ở mức độ nhẹ nhưng vẫn muốn duy trì thói quen uống cà phê, việc thay đổi cách uống có thể mang lại sự khác biệt lớn. Trước hết, tuyệt đối không nên uống cà phê khi dạ dày đang rỗng vào sáng sớm. Bạn nên ăn một bữa sáng nhẹ có chứa tinh bột như bánh mì, yến mạch hoặc khoai lang để thức ăn đóng vai trò như lớp đệm hấp thu bớt dịch vị trước khi nhấp từng ngụm cà phê nhỏ.

Thứ hai, hãy ưu tiên các dòng cà phê rang đậm hoặc cà phê pha lạnh và cân nhắc giảm liều lượng xuống còn nửa tách mỗi ngày. Bạn nên hạn chế cho thêm sữa đặc có đường, kem béo hoặc siro ngọt, vì chất béo động vật và lượng đường cao làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó làm tăng áp lực nội dạ dày và đẩy dịch vị trào ngược lên thực quản. Đồng thời, không nên uống cà phê trong vòng ba đến bốn tiếng trước khi đi ngủ để tránh kích hoạt các đợt trào ngược về đêm.

Những thức uống thay thế lành mạnh cho đường tiêu hóa

Đối với những trường hợp niêm mạc thực quản bị viêm loét nặng hoặc triệu chứng trào ngược bùng phát dữ dội sau khi dùng cà phê, việc tìm kiếm các đồ uống thay thế là giải pháp tối ưu. Trà thảo mộc không chứa caffeine như trà hoa cúc, trà cam thảo hoặc trà gừng pha loãng là những lựa chọn dịu nhẹ, vừa giúp thư giãn tinh thần vừa hỗ trợ làm dịu lớp niêm mạc đường tiêu hóa.

Ngoài ra, các loại thức uống từ rễ cây rau diếp xoăn rang hoặc cà phê ngũ cốc từ lúa mạch rang cũng mang lại hương vị thơm nồng, đậm đà tương tự cà phê nhưng hoàn toàn không chứa caffeine và không làm tăng tiết axit. Nước khoáng kiềm tự nhiên hoặc nước ấm cũng là những thức uống lành mạnh giúp trung hòa bớt độ toan của dịch vị trong sinh hoạt thường nhật.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Người bệnh không nên tự ý lạm dụng thuốc kháng axit hay thuốc ức chế bơm proton chỉ để tiếp tục uống nhiều cà phê. Nếu bạn xuất hiện các triệu chứng báo động như khó nuốt, đau thắt ngực lan ra sau lưng, nôn ra máu hoặc sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa để được nội soi dạ dày thực quản và điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Người bị trào ngược dạ dày thực quản hoàn toàn có thể cân nhắc việc uống cà phê nếu biết lắng nghe cơ thể và áp dụng các biện pháp giảm thiểu kích ứng. Việc lựa chọn loại cà phê phù hợp, không uống khi bụng đói và kiểm soát lượng dung nạp mỗi ngày là chìa khóa giúp bảo vệ đường tiêu hóa. Khi các triệu chứng khó chịu xuất hiện thường xuyên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để có phác đồ điều trị và tư vấn dinh dưỡng chuẩn xác.