Bị thủy đậu và những biến chứng tiềm ẩn không nên chủ quan

Bị thủy đậu là gì?

Thủy đậu khởi phát điển hình sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày kể từ thời điểm tiếp xúc với nguồn lây. Người mắc thường trải qua giai đoạn sốt nhẹ, mệt mỏi toàn thân, đau đầu, biếng ăn trước khi các nốt sẩn đỏ xuất hiện rải rác trên da. Chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, các nốt đỏ nhanh chóng chuyển thành mụn nước mỏng chứa dịch trong suốt, bao quanh bởi quầng đỏ, rồi dần đục lại và đóng vảy tiết.

Đặc điểm đáng chú ý của thương tổn da do thủy đậu là các tổn thương xuất hiện thành từng đợt kế tiếp nhau, do đó trên cùng một vùng da có thể đồng thời thấy cả nốt sẩn mới, mụn nước căng bóng và vảy khô đã bong. Bệnh có khả năng lây truyền mạnh nhất từ một đến hai ngày trước khi phát ban cho đến khi toàn bộ các nốt mụn nước đã đóng vảy hoàn toàn. Hiểu rõ diễn tiến tự nhiên này giúp người bệnh chủ động cách ly và thực hiện các biện pháp chăm sóc phù hợp.

Nguy cơ bội nhiễm da và để lại sẹo do chăm sóc sai cách

Biến chứng thường gặp hàng đầu khi mắc thủy đậu là hiện tượng bội nhiễm vi khuẩn tại các nốt mụn nước, chủ yếu do tụ cầu vàng hoặc liên cầu khuẩn gây nên. Tình trạng này hay bắt nguồn từ thói quen gãi ngứa liên tục, chà xát mạnh làm vỡ bóng nước khi chưa khô miệng, hoặc do kiêng tắm rửa quá mức dẫn đến mồ hôi và bụi bẩn tích tụ. Khi vi khuẩn xâm nhập sâu vào lớp trung bì, mụn nước sẽ chuyển sang mủ đục, sưng đỏ tấy lan rộng, đau rát dữ dội và có thể tiến triển thành viêm mô tế bào, áp xe dưới da.

Sau khi nốt phỏng lành, vùng da tổn thương sâu thường để lại sẹo lõm vĩnh viễn hoặc các vết thâm kéo dài, gây ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ. Do đó, người bệnh cần vệ sinh thân thể nhẹ nhàng mỗi ngày bằng nước ấm sạch, cắt ngắn móng tay, mặc quần áo rộng rãi thoáng mát và tuyệt đối không cậy mở vảy tiết non khi tổn thương đang trong giai đoạn hồi phục.

Những biến chứng nội tạng nguy hiểm không thể lơ là

Bên cạnh tổn thương tại chỗ trên bề mặt da, virus Varicella Zoster còn có khả năng tấn công sâu vào các cơ quan nội tạng bên trong cơ thể. Viêm phổi do virus thủy đậu là một biến chứng nguy hiểm, thường khởi phát sau vài ngày phát ban với biểu hiện ho khan, khó thở, thở gấp, đau tức ngực và tím tái đầu chi. Biến chứng này đặc biệt đe dọa tính mạng ở người trưởng thành có thói quen hút thuốc lá hoặc người mắc bệnh phổi mạn tính.

Nguy hiểm hơn, virus có thể lan đến hệ thần kinh trung ương gây viêm não, viêm màng não hoặc viêm tiểu não cấp tính. Bệnh nhân có thể xuất hiện dấu hiệu sốt cao li bì, co giật, lú lẫn, mất định hướng, chóng mặt hoặc dáng đi loạng choạng mất thăng bằng. Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu trong ba tháng đầu hoặc sát ngày sinh cũng đối mặt với rủi ro dị tật bẩm sinh cho thai nhi hoặc nhiễm trùng sơ sinh nặng nề. Do đó, việc theo dõi toàn trạng người bệnh trong suốt đợt bùng phát là yêu cầu vô cùng quan trọng.

Sai lầm thường gặp trong chăm sóc và sử dụng thuốc tại nhà

Trong dân gian vẫn tồn tại nhiều quan niệm sai lầm khi chăm sóc người mắc thủy đậu, phổ biến nhất là việc kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối hoặc dùng các loại lá cây lạ để đắp, xông lên da. Việc giam mình trong phòng kín ngột ngạt và không tắm rửa không những không giúp bệnh mau khỏi mà còn tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng máu. Tương tự, việc tự ý nghiền thuốc hoặc đắp thảo dược chưa qua kiểm chứng lên mụn nước vỡ rất dễ gây dị ứng và viêm loét hoại tử da.

Một sai lầm nguy hiểm khác là thói quen tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau hạ sốt mà không tham khảo chỉ định chuyên môn. Cần đặc biệt nhấn mạnh rằng tuyệt đối không sử dụng aspirin hoặc các chế phẩm chứa salicylate để hạ sốt cho trẻ em và thanh thiếu niên bị thủy đậu, vì hoạt chất này có liên quan trực tiếp đến hội chứng Reye, một bệnh lý hiếm gặp nhưng gây tổn thương gan và não cấp tính với tỷ lệ tử vong cao. Mọi can thiệp bằng thuốc kháng virus đường uống cũng cần có sự thăm khám và đánh giá cụ thể từ bác sĩ.

Nguyên tắc cách ly và chủ động phòng ngừa lây nhiễm

Thủy đậu có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng thông qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần chủ động nghỉ học, nghỉ làm và hạn chế tiếp xúc gần với những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh và người có bệnh nền suy giảm miễn dịch. Người bệnh nên ở trong phòng riêng thông thoáng, sử dụng riêng đồ dùng cá nhân như khăn mặt, bát đũa và chăn gối cho đến khi toàn bộ vảy mụn nước đã khô và bong ra.

Về lâu dài, tiêm vắc xin phòng thủy đậu là biện pháp phòng bệnh chủ động, an toàn và mang lại hiệu quả bảo vệ cao nhất. Trẻ em từ mười hai tháng tuổi trở lên và người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm chủng nên chủ động đến các cơ sở y tế để được tư vấn lịch tiêm phòng thích hợp. Đối với những người vừa tiếp xúc với nguồn lây trong vòng vài ngày, việc tham vấn bác sĩ để tiêm phòng ngừa khẩn cấp cũng có thể giúp làm giảm đáng kể mức độ nặng của bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích nâng cao nhận thức sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa cá nhân hóa. Người bệnh và gia đình tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc bôi các chế phẩm chứa corticoid lên vết phỏng thủy đậu khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Cần đến ngay bệnh viện nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, li bì, co giật hoặc nốt mụn nước chảy mủ sưng đau lan rộng.

Tóm tắt

Thủy đậu tuy là bệnh thường gặp nhưng không bao giờ là tình trạng sức khỏe được phép coi nhẹ. Việc theo dõi sát sao tiến triển của từng nốt phát ban, giữ gìn vệ sinh da sạch sẽ và chủ động đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ người bệnh khỏi các biến chứng nguy hiểm và phục hồi thể trạng an toàn.