Bị thủy đậu rồi có bị lại không và cách chăm sóc điều trị

Bị thủy đậu rồi có bị lại không là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus varicella zoster gây ra, thường bùng phát vào mùa đông xuân với biểu hiện sốt, mệt mỏi và nổi các nốt mụn nước rải rác khắp cơ thể. Sau khi khỏi bệnh, hệ miễn dịch thường tạo ra kháng thể đặc hiệu có khả năng bảo vệ lâu dài. Vì vậy, câu hỏi bị thủy đậu rồi có bị lại không luôn là mối quan tâm phổ biến của nhiều người khi đối diện với các đợt dịch. Về mặt y học, phần lớn những người đã từng mắc thủy đậu sẽ không bao giờ mắc lại lần thứ hai trong suốt cuộc đời. Dù vậy, virus không hoàn toàn biến mất mà lẩn tránh vào các hạch thần kinh cảm giác. Nắm rõ cơ chế miễn dịch cũng như phương pháp chăm sóc và điều trị đúng cách giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục, giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm như bội nhiễm da, viêm phổi hoặc viêm não.

Khả năng tái nhiễm thủy đậu và sự tái hoạt của virus varicella zoster

Hầu hết các trường hợp sau khi hồi phục từ bệnh thủy đậu đều sở hữu miễn dịch tự nhiên bền vững, do đó tỷ lệ tái phát thủy đậu lần thứ hai là vô cùng hiếm gặp. Miễn dịch dịch thể và miễn dịch qua trung gian tế bào sẽ nhận diện nhanh chóng nếu virus xâm nhập trở lại, giúp ngăn chặn sự phát triển của mầm bệnh. Một số rất ít trường hợp có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng hoặc người từng mắc bệnh khi còn quá nhỏ dưới dạng rất nhẹ mới có nguy cơ tái nhiễm.

Điểm đáng lưu ý hơn là sau đợt nhiễm ban đầu, virus varicella zoster không bị tiêu diệt hoàn toàn mà ẩn náu suốt đời trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi cơ thể gặp tình trạng suy kiệt hoặc miễn dịch suy yếu, virus có thể thức tỉnh và di chuyển dọc theo dây thần kinh ra bề mặt da. Tình trạng này không gây ra bệnh thủy đậu thông thường mà biểu hiện thành bệnh zona thần kinh với các chùm mụn nước khu trú gây đau rát một bên cơ thể.

Nguyên tắc kiểm soát triệu chứng và hạ sốt an toàn

Quá trình điều trị thủy đậu chủ yếu tập trung vào việc làm nhẹ triệu chứng, ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn và nâng đỡ thể trạng. Khi người bệnh có triệu chứng sốt cao và đau nhức mình mẩy, hoạt chất paracetamol là lựa chọn hạ sốt thông dụng và phù hợp theo chỉ dẫn của nhân viên y tế. Người bệnh cần tuyệt đối tránh sử dụng aspirin hoặc các chế phẩm chứa salicylate để hạ sốt cho trẻ em và thanh thiếu niên mắc thủy đậu, nhằm phòng tránh hội chứng Reye gây tổn thương gan não nguy hiểm.

Bên cạnh hạ sốt, việc kiểm soát cơn ngứa cũng rất quan trọng vì gãi có thể làm vỡ mụn nước dẫn đến nhiễm khuẩn da thứ phát và tạo sẹo lõm. Bác sĩ hoặc dược sĩ có thể cân nhắc chỉ định các thuốc kháng histamine đường uống để làm dịu cảm giác ngứa ngáy, đặc biệt vào ban đêm giúp người bệnh ngủ ngon hơn. Không gian nghỉ ngơi cần thoáng mát, người bệnh nên mặc trang phục rộng rãi, mềm mại để giảm ma sát lên da.

Chăm sóc vùng da tổn thương và ngăn ngừa bội nhiễm vi khuẩn

Vệ sinh da đúng cách là yếu tố cốt lõi giúp các nốt mụn nước nhanh khô và hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng. Quan niệm dân gian kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối là không có cơ sở khoa học và dễ khiến da bị bám bẩn, tích tụ vi khuẩn gây viêm mủ. Người mắc thủy đậu nên tắm nhanh hàng ngày bằng nước ấm sạch trong phòng kín gió, không chà xát mạnh làm vỡ bọng nước và lau khô người nhẹ nhàng bằng khăn mềm sạch.

Đối với các nốt mụn nước, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ bôi ngoài da như dung dịch xanh methylen theo tư vấn của chuyên viên y tế. Tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế hoặc thuốc mỡ chứa corticoid lên tổn thương da vì sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng lan rộng. Việc cắt ngắn móng tay và đeo bao tay cho trẻ nhỏ cũng là giải pháp thiết thực để hạn chế tổn thương do cào gãi.

Vai trò của thuốc kháng virus trong điều trị thủy đậu

Thuốc kháng virus đặc hiệu như acyclovir có tác dụng ức chế sự nhân lên của virus varicella zoster, giúp rút ngắn thời gian phát ban và giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh. Tuy nhiên, thuốc kháng virus không phải là chỉ định bắt buộc cho mọi trường hợp mắc thủy đậu thông thường ở trẻ em khỏe mạnh. Nhóm thuốc này thường được bác sĩ ưu tiên xem xét cho những người có nguy cơ biến chứng cao, bao gồm người trưởng thành, phụ nữ mang thai, người có bệnh da mạn tính hoặc người suy giảm miễn dịch.

Để đạt hiệu quả tối ưu, thuốc kháng virus cần được bắt đầu sử dụng sớm, lý tưởng nhất là trong vòng 24 đến 48 giờ kể từ khi xuất hiện những nốt phát ban đầu tiên. Việc sử dụng thuốc đòi hỏi có sự thăm khám và chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Người bệnh không nên tự ý mua thuốc kháng virus để tự điều trị tại nhà khi chưa có ý kiến chuyên môn.

Chế độ dinh dưỡng và theo dõi dấu hiệu chuyển biến xấu

Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ quá trình hồi phục. Do mụn nước thủy đậu có thể xuất hiện trong khoang miệng gây đau khi nuốt, người bệnh nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, nguội và dễ tiêu hóa như cháo dinh dưỡng, súp hoặc sữa. Cần uống đủ nước mỗi ngày, có thể bổ sung nước lọc, nước canh hoặc nước ép trái cây để ngăn ngừa mất nước do sốt. Hạn chế thức ăn quá cay, mặn hoặc có tính acid cao vì dễ gây xót các vết loét miệng.

Người thân cần theo dõi sát sao tình trạng của người bệnh để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường. Nếu người bệnh xuất hiện các biểu hiện như sốt cao liên tục không hạ, lơ mơ, khó thở, co giật, hoặc các nốt mụn nước sưng đỏ, chảy mủ đục kèm đau nhức dữ dội, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo sức khỏe chung, không thể thay thế cho chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị của nhân viên y tế chuyên khoa. Thủy đậu có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu người bệnh tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng hoặc tự dùng thuốc hạ sốt, kháng sinh và kháng virus bừa bãi. Khi nghi ngờ mắc bệnh hoặc có bất kỳ biểu hiện bất thường nào, người bệnh cần chủ động đến gặp bác sĩ để được hướng dẫn chăm sóc đúng cách và an toàn.

Tóm tắt

Phần lớn người từng mắc thủy đậu sẽ có miễn dịch bảo vệ lâu dài và hiếm khi bị lại, dù virus vẫn có thể tái hoạt dưới dạng zona thần kinh. Việc hiểu đúng khả năng miễn dịch kết hợp với chăm sóc vệ sinh da cẩn thận và tuân thủ hướng dẫn điều trị y khoa là chìa khóa giúp người bệnh hồi phục nhanh chóng, hạn chế sẹo và tránh các biến chứng đáng tiếc.