Bị thủy đậu nên làm gì để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm

Bị thủy đậu nên làm gì là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, lây lan mạnh qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước. Bệnh thường khởi phát với biểu hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, sau đó nhanh chóng xuất hiện các nốt ban đỏ tiến triển thành mụn nước nông rải rác toàn thân. Ở đa số người có hệ miễn dịch bình thường, bệnh có thể tự giới hạn và khỏi dần sau khoảng một đến hai tuần nếu được chăm sóc chu đáo.

Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan, kiêng cữ sai lầm hoặc chăm sóc không đúng cách, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề. Phổ biến nhất là tình trạng bội nhiễm da do tụ cầu hoặc liên cầu, để lại sẹo sâu khó phục hồi. Nguy hiểm hơn, virus có thể lan rộng gây viêm phổi nguyên bào, viêm tiểu não, viêm màng não hoặc nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch. Do đó, nắm rõ các nguyên tắc chăm sóc tại nhà là bước thiết yếu để hạn chế tối đa rủi ro biến chứng.

Chăm sóc tổn thương da và kiểm soát ngứa an toàn

Tổn thương da do thủy đậu đặc trưng bởi các nốt phát ban dạng bóng nước gây ngứa rát dữ dội. Để bảo vệ các nốt phỏng không bị vỡ non, người bệnh tuyệt đối không dùng móng tay hoặc vật sắc nhọn để cào gãi, chà xát. Việc làm rách mụn nước sẽ mở đường cho vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu xâm nhập, dẫn đến tình trạng bội nhiễm vi khuẩn trên da, tạo mủ và dễ để lại sẹo lõm vĩnh viễn.

Người bệnh nên cắt tỉa móng tay gọn gàng, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng sát khuẩn. Đối với trẻ nhỏ, phụ huynh có thể cho trẻ đeo bao tay vải mềm, đặc biệt là vào ban đêm khi ngủ để tránh hành vi gãi vô thức. Tại các vị trí nốt phỏng vỡ tự nhiên, người bệnh có thể sử dụng các dung dịch sát khuẩn ngoài da thông dụng như xanh methylen theo hướng dẫn của nhân viên y tế nhằm làm khô se bề mặt và sát khuẩn nhẹ nhàng. Không nên tự ý đắp các loại lá cây, thuốc bột tự chế lên tổn thương vì nguy cơ gây kích ứng và nhiễm trùng huyết rất cao.

Vệ sinh thân thể và giữ môi trường sống thông thoáng

Quan niệm kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối là một sai lầm phổ biến có thể làm tăng nguy cơ biến chứng ở người mắc thủy đậu. Việc không tắm rửa dài ngày kết hợp với mồ hôi và bụi bẩn tích tụ sẽ tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, gây viêm da hoại tử hoặc viêm mô tế bào xung quanh các nốt đậu.

Người bệnh vẫn cần duy trì vệ sinh cơ thể hàng ngày bằng cách tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, không ngâm mình quá lâu trong bồn tắm. Khi tắm, thao tác cần hết sức nhẹ nhàng, sử dụng khăn mềm thấm nhẹ trên da thay vì chà xát mạnh. Sau khi tắm xong, dùng khăn bông sạch thấm khô người rồi mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu cotton mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt. Vệ sinh răng miệng và họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày cũng giúp giảm thiểu nguy cơ bội nhiễm các nốt phỏng xuất hiện trong khoang miệng. Ngoài ra, phòng ngủ của người bệnh cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ, ga trải giường và vỏ gối nên được giặt giũ, phơi nắng định kỳ.

Duy trì chế độ dinh dưỡng và bổ sung đủ dịch

Cung cấp đầy đủ dưỡng chất và nước là yếu tố quan trọng giúp hệ miễn dịch nhanh chóng tạo kháng thể chống lại virus thủy đậu. Do nhiều người bệnh xuất hiện các nốt phỏng bên trong vòm họng và niêm mạc miệng gây đau rát khi nuốt, thức ăn nên được chế biến dưới dạng mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp dinh dưỡng hoặc canh hầm.

Bên cạnh các bữa ăn chính giàu chất đạm từ thịt nạc, trứng và đậu đỗ để tái tạo mô tổn thương, người bệnh cần tăng cường uống đủ nước lọc, nước canh rau củ hoặc nước ép trái cây tươi giàu vitamin C và vitamin A để nâng cao sức đề kháng. Nên hạn chế các món ăn nhiều gia vị cay nóng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc thực phẩm quá mặn vì dễ làm tăng cảm giác ngứa ngáy và kích ứng vùng niêm mạc miệng. Khi người bệnh có dấu hiệu biếng ăn, có thể chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa phụ trong ngày để đảm bảo tổng năng lượng tiêu thụ không bị sụt giảm trong suốt thời gian mắc bệnh.

Cách ly và theo dõi sát các dấu hiệu biến chứng nguy hiểm

Thủy đậu có khả năng lây lan rất nhanh qua giọt bắn đường hô hấp và dịch tiết từ bóng nước. Ngay khi được chẩn đoán mắc bệnh, người bệnh cần được cách ly tại phòng riêng cho đến khi toàn bộ các nốt mụn nước đã đóng vảy khô hoàn toàn, thông thường khoảng bảy đến mười ngày. Người chăm sóc nên đeo khẩu trang y tế và rửa tay sạch sẽ trước cũng như sau khi tiếp xúc với người bệnh.

Trong suốt quá trình cách ly theo dõi tại nhà, việc quan sát sát sao diễn tiến của bệnh là vô cùng quan trọng. Các biến chứng nguy hiểm của thủy đậu có thể tiến triển âm thầm, bao gồm viêm phổi do virus hoặc vi khuẩn, viêm não màng não, viêm tiểu não và nhiễm khuẩn huyết. Nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kéo dài không hạ, khó thở, thở gấp, đau tức ngực, ho ra máu, li bì, co giật, đi đứng lảo đảo hoặc vùng mụn nước sưng tấy lan rộng kèm chảy mủ vàng hôi, gia đình cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện để được can thiệp y tế kịp thời. Tuyệt đối không tự ý dùng các thuốc hạ sốt nhóm aspirin cho người mắc thủy đậu vì có thể gây hội chứng Reye nguy hiểm đến tính mạng.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus, thuốc giảm đau hạ sốt chứa aspirin hoặc bôi các loại thuốc mỡ, lá cây lạ lên nốt phỏng. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường hoặc bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao như phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người có bệnh nền, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.

Tóm tắt

Chăm sóc đúng cách và giữ vệ sinh sạch sẽ là nền tảng giúp người mắc thủy đậu nhanh hồi phục và hạn chế tối đa nguy cơ gặp phải biến chứng nặng nề. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường ngoài tầm kiểm soát, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được các bác sĩ thăm khám và hướng dẫn điều trị an toàn, phù hợp.