Bị sưng lợi phải làm sao? Nguyên nhân và cách xử trí

Bị sưng lợi là gì?

Lợi hay nướu răng là tổ chức mô mềm bao quanh và bảo vệ xương ổ răng cùng chân răng. Ở trạng thái khỏe mạnh, mô lợi có màu hồng nhạt, săn chắc và ôm khít lấy cổ răng. Khi vi khuẩn tích tụ quá mức hoặc mô nướu bị kích ứng, phản ứng viêm sẽ xuất hiện khiến mạch máu giãn nở, làm cho bờ lợi phù nề, căng bóng và sưng phồng rõ rệt.

Hiện tượng sưng lợi có thể khu trú tại một kẽ răng, một góc hàm hoặc lan tỏa toàn bộ cung hàm. Tùy thuộc vào mức độ viêm nhiễm, mô lợi có thể chỉ hơi đau tức nhẹ khi nhai hoặc tiến triển thành những ổ sưng lớn kèm mủ, gây khó khăn cho việc ăn uống và giao tiếp thường ngày. Việc nắm bắt bản chất của phản ứng viêm tại mô lợi giúp người bệnh chủ động theo dõi và chăm sóc sức khỏe răng miệng đúng cách.

Dấu hiệu nhận biết tình trạng sưng lợi thường gặp

Khi mô lợi bắt đầu bị tổn thương, người bệnh thường nhận thấy sự thay đổi rõ rệt về màu sắc và hình thái của nướu. Vùng lợi viêm chuyển từ màu hồng nhạt sang đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, bề mặt nướu mất đi độ săn chắc tự nhiên và trở nên căng mọng. Người bệnh có cảm giác căng tức, đau âm ỉ hoặc nhói buốt tại chân răng khi ăn nhai thực phẩm nóng, lạnh hay chua cay.

Bên cạnh biểu hiện sưng phồng, một dấu hiệu rất điển hình là lợi rất dễ chảy máu khi chải răng hoặc dùng chỉ nha khoa. Ở những trường hợp viêm nặng hơn, giữa kẽ răng và viền nướu có thể xuất hiện dịch mủ màu vàng nhạt hoặc trắng đục, hơi thở có mùi hôi khó chịu kéo dài dù đã vệ sinh kỹ. Đôi khi, cơn đau nhức từ vùng lợi sưng có thể lan lên nửa đầu, má hoặc nổi hạch nhỏ dưới góc hàm.

Những nguyên nhân phổ biến gây sưng đau vùng lợi

Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sưng lợi là sự tích tụ lâu ngày của mảng bám vi khuẩn và cao răng quanh cổ răng. Vệ sinh răng miệng chưa đúng cách tạo điều kiện cho vi khuẩn kỵ khí phát triển, kích thích mô nướu và khởi phát bệnh viêm nướu hoặc viêm nha chu. Ngoài ra, chấn thương cơ học từ việc dùng tăm tre nhọn xỉa răng, chải răng quá mạnh bằng bàn chải lông cứng cũng làm trầy xước và nhiễm trùng mô mềm.

Một nguyên nhân thường gặp khác là quá trình mọc răng khôn, đặc biệt là các răng khôn mọc lệch hoặc mọc ngầm ở hàm dưới, tạo thành vạt nướu trùm dễ đọng thức ăn và gây viêm lợi trùm cấp tính. Sự thay đổi nội tiết tố trong giai đoạn dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt hoặc thời kỳ mang thai cũng khiến các mạch máu tại nướu nhạy cảm hơn trước vi khuẩn. Ngoài ra, tình trạng thiếu hụt vitamin C, tác dụng phụ của một số loại thuốc tim mạch, chống động kinh hoặc thói quen hút thuốc lá đều làm tăng nguy cơ sưng viêm nướu.

Bị sưng lợi phải làm sao để cải thiện tại nhà an toàn

Khi phát hiện bờ lợi bị sưng, bước xử trí đầu tiên là duy trì việc vệ sinh khoang miệng đều đặn nhưng cần thao tác hết sức nhẹ nhàng. Người bệnh nên chuyển sang sử dụng bàn chải đánh răng có lông mềm mảnh, chải răng nghiêng góc 45 độ theo chiều dọc hoặc xoay tròn để làm sạch mảng bám mà không gây tổn thương thêm cho viền nướu. Kết hợp sử dụng chỉ nha khoa để loại bỏ vụn thức ăn giắt ở các kẽ răng thay vì dùng tăm xỉa răng nhọn.

Súc miệng hằng ngày bằng nước muối sinh lý 0,9% ấm từ hai đến ba lần sau bữa ăn giúp làm dịu cảm giác khó chịu và hỗ trợ sát khuẩn nhẹ nhàng vùng niêm mạc. Người bệnh cũng có thể chườm mát bên ngoài má tại vị trí tương ứng để hỗ trợ giảm phù nề và giảm đau tạm thời. Trong chế độ ăn uống, cần ưu tiên các món mềm, nguội, dễ nuốt như súp, cháo, đồng thời uống đủ nước và hạn chế tối đa đồ ăn cay nóng, đồ giòn cứng hoặc thức uống có cồn.

Thời điểm người bị sưng lợi cần đến gặp nha sĩ thăm khám

Các biện pháp chăm sóc tại nhà chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời và không thể thay thế cho việc điều trị chuyên khoa. Người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế có chuyên khoa Răng Hàm Mặt khi tình trạng sưng lợi kéo dài quá một tuần mà không thuyên giảm, hoặc mức độ sưng đau ngày càng tăng khiến việc há miệng, nuốt nước bọt trở nên khó khăn.

Đặc biệt, nếu vùng nướu xuất hiện bọng mủ rõ rệt, răng bên cạnh có cảm giác lung lay, sốt cao hoặc nổi hạch sưng đau ở góc hàm dưới, việc thăm khám là vô cùng cấp thiết. Tại phòng khám nha khoa, bác sĩ sẽ kiểm tra trực tiếp, chụp phim X-quang răng khi cần thiết để chẩn đoán chính xác nguyên nhân, tiến hành lấy cao răng, rạch dẫn lưu ổ mủ nếu có áp xe hoặc chỉ định các can thiệp chuyên sâu khác một cách an toàn và triệt để.

Lưu ý an toàn

Người bị sưng lợi tuyệt đối không tự ý dùng kim, tăm nhọn hoặc vật sắc nhọn để chọc thủng bọng sưng vì có thể đưa thêm vi khuẩn vào sâu trong mô mềm gây nhiễm trùng lan tỏa nguy hiểm. Không tự mua và sử dụng kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm liều cao khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Mọi thông tin chăm sóc tại nhà chỉ mang tính tham khảo tổng quan, việc chẩn đoán và điều trị cần dựa trên thăm khám trực tiếp của nhân viên y tế có chuyên môn.

Tóm tắt

Bị sưng lợi là vấn đề răng miệng rất phổ biến nhưng người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan vì có thể dẫn tới các biến chứng nha chu nghiêm trọng nếu chậm trễ xử lý. Giữ gìn vệ sinh răng miệng cẩn thận hằng ngày, áp dụng các bước làm dịu nướu an toàn và chủ động đi khám nha khoa định kỳ là giải pháp tốt nhất giúp phục hồi mô nướu khỏe mạnh và duy trì nụ cười tự tin bền lâu.