Nội xoay thai là gì và quy trình kỹ thuật được thực hiện như thế nào

Nội xoay thai là gì?

Nội xoay thai là một can thiệp sản khoa kinh điển nhằm làm thay đổi trục của thai nhi từ một ngôi bất lợi thành ngôi mông để có thể hoàn thành cuộc sinh qua đường âm đạo. Khác với kỹ thuật ngoại xoay thai vốn được tiến hành từ bên ngoài thành bụng khi sản phụ chưa chuyển dạ thực sự, nội xoay thai diễn ra ngay trong phòng sinh khi cổ tử cung đã mở hết và có sự xâm nhập trực tiếp của bàn tay phẫu thuật viên vào trong khoang ối.

Trong giai đoạn trước đây, thủ thuật này từng được sử dụng để xử trí nhiều dạng ngôi bất thường như ngôi ngang hay ngôi trán. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kỹ thuật mổ lấy thai hiện đại và các phương tiện theo dõi tim thai liên tục, chỉ định nội xoay thai ngày nay đã được thu hẹp đáng kể nhằm giảm thiểu tối đa các tai biến sản khoa cho mẹ và con.

Chỉ định và điều kiện bắt buộc khi thực hiện nội xoay thai

• Nội xoay thai không phải là thủ thuật áp dụng đại trà cho mọi trường hợp ngôi thai bất thường. Chỉ định phổ biến nhất hiện nay là trong đỡ đẻ song thai, khi thai thứ nhất đã sổ ra ngoài an toàn nhưng thai thứ hai nằm ở ngôi ngang hoặc ngôi bất thường không thể tự lọt xuống tiểu khung. Trong tình huống này, nếu các điều kiện thuận lợi, bác sĩ sẽ tiến hành nội xoay thai để đưa ngôi mông xuống dưới và kéo thai ra ngoài kịp thời.
• Để có thể thực hiện thủ thuật một cách an toàn, sản phụ và thai nhi cần thỏa mãn các điều kiện khắt khe. Cổ tử cung của sản phụ phải mở hoàn toàn để tay người làm thủ thuật có thể đưa vào buồng tử cung mà không làm rách cổ tử cung. Đầu ối phải còn nguyên vẹn hoặc vừa mới vỡ để buồng tử cung còn đủ lượng nước ối giúp xoay chuyển thai dễ dàng. Ngoài ra, khung chậu của người mẹ phải bình thường, không có hẹp hay méo, tử cung không có sẹo mổ cũ và kích thước thai nhi không quá to so với đường ra của khung chậu.

Các trường hợp chống chỉ định nội xoay thai

• Việc xác định các chống chỉ định có ý nghĩa sống còn nhằm phòng ngừa tai biến vỡ tử cung và nguy hiểm tính mạng cho cả mẹ và thai. Chống chỉ định tuyệt đối đầu tiên là các trường hợp tử cung có sẹo mổ cũ do mổ lấy thai trước đó hoặc phẫu thuật bóc u xơ tử cung, vì thao tác can thiệp trong buồng tử cung dễ gây nứt vỡ vết sẹo. Thủ thuật cũng không được thực hiện khi sản phụ có khung chậu hẹp tuyệt đối hoặc bất tương xứng đầu chậu rõ rệt.
• Bên cạnh đó, các trường hợp ối đã vỡ lâu khiến buồng tử cung cạn nước ối và bó chặt lấy thân thai nhi cũng bị nghiêm cấm nội xoay thai. Lúc này thành tử cung co thắt mạnh, nếu cố gắng xoay thai sẽ dẫn đến rách cơ tử cung nghiêm trọng. Các bệnh lý như rau tiền đạo, rau bong non, dọa vỡ tử cung hoặc thai nhi bị suy dinh dưỡng nặng, dị tật bẩm sinh lớn cũng là những tình huống không được phép can thiệp bằng phương pháp này. Khi có chống chỉ định, phương pháp mổ lấy thai cấp cứu là lựa chọn an toàn hàng đầu.

Quy trình kỹ thuật tiến hành nội xoay thai tại phòng sinh

• Quy trình kỹ thuật nội xoay thai được tiến hành tại phòng sinh vô khuẩn với sự phối hợp chặt chẽ của ê kíp sản khoa và gây mê hồi sức. Trước khi bắt đầu, sản phụ được hỗ trợ giảm đau, gây tê hoặc gây mê thích hợp để giảm bớt cảm giác đau đớn và giúp cơ tử cung mềm dãn thuận lợi. Bác sĩ tiến hành sát khuẩn rộng vùng âm hộ, tầng sinh môn và thông tiểu làm trống bàng quang trước khi thao tác.
• Bác sĩ sản khoa khum các ngón tay của bàn tay thuận đưa nhẹ nhàng qua âm đạo, vượt qua cổ tử cung đã mở hết để vào buồng tử cung. Bàn tay còn lại đặt trên thành bụng để cố định đáy tử cung và hỗ trợ đẩy thai từ bên ngoài. Người thực hiện tìm màng ối, bấm ối cẩn thận và nhanh chóng luồn tay tìm chi dưới của thai nhi, ưu tiên nắm lấy cả hai bàn chân hoặc ít nhất là một bàn chân trước. Sau đó, bác sĩ nhẹ nhàng kéo bàn chân xuống dưới hướng về phía âm đạo, đồng thời tay ngoài bụng đẩy đầu thai nhi lên phía đáy tử cung. Khi ngôi mông đã được xoay xuống dưới và ra đến âm hộ, thủ thuật nội xoay hoàn tất và chuyển sang giai đoạn hỗ trợ sổ thai ngôi mông hoặc kéo thai ra ngoài.

Các nguy cơ và biến chứng sản khoa cần lưu ý

• Nội xoay thai là một can thiệp sản khoa có tính chất xâm lấn sâu nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai biến cho cả người mẹ và thai nhi. Biến chứng nguy hiểm nhất đối với sản phụ là vỡ tử cung do thao tác thô bạo hoặc thực hiện trên cơ tử cung tăng trương lực. Ngoài ra, sản phụ có thể bị rách phức tạp cổ tử cung, âm đạo, tầng sinh môn hoặc đờ tử cung gây băng huyết sau sinh dữ dội. Nhiễm trùng hậu sản do đưa tay trực tiếp vào buồng tử cung cũng là nguy cơ cần theo dõi sát sao sau thủ thuật.
• Về phía thai nhi, quá trình xoay chuyển có thể gây sang chấn cơ học như gãy xương đùi, gãy xương cánh tay, trật khớp háng hoặc tổn thương đám rối thần kinh cánh tay. Bên cạnh đó, thao tác luồn tay bấm ối và kéo chân thai có thể dẫn đến sa dây rốn, chèn ép tuần hoàn rau thai gây ngạt chu sinh cấp tính. Do những rủi ro này, sau khi hoàn thành thủ thuật, bác sĩ luôn phải kiểm tra toàn diện đường sinh dục của mẹ và tiến hành hồi sức sơ sinh ngay cho em bé.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về thủ thuật nội xoay thai mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thể thay thế cho đánh giá lâm sàng thực tế tại phòng sinh. Quyết định áp dụng thủ thuật phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng sản phụ, diễn tiến chuyển dạ và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa sản. Tuyệt đối không tự ý tìm cách can thiệp, nắn bóp hoặc tác động cơ học lên thành bụng khi chưa có hướng dẫn y tế chuyên nghiệp.

Tóm tắt

Nội xoay thai là thủ thuật sản khoa chuyên sâu đòi hỏi kỹ thuật chuẩn xác và điều kiện áp dụng nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn cho cả sản phụ lẫn thai nhi. Việc theo dõi thai kỳ định kỳ và sinh nở tại cơ sở y tế chuyên khoa giúp phát hiện sớm các bất thường về ngôi thai, từ đó bác sĩ sẽ đưa ra phương án xử trí phù hợp nhất.