Bị kiến ba khoang cắn có bị sốt không và cách xử trí

Kiến ba khoang cắn có bị sốt không?

Kiến ba khoang là loài côn trùng có thân hình thon dài, khoang đen và đỏ cam xen kẽ, thường xuất hiện nhiều vào mùa mưa ẩm hoặc thời điểm thu hoạch nông nghiệp. Trong cơ thể kiến ba khoang có chứa pederin, một loại độc tố có khả năng ức chế phân bào và gây tổn thương tế bào biểu mô da rất mạnh. Điều đặc biệt là loài côn trùng này không chủ động chích đốt người mà tổn thương chỉ xảy ra khi dịch tiết chứa pederin vô tình giải phóng và tiếp xúc trực tiếp với bề mặt da. Phản ứng ban đầu thường xuất hiện sau mười hai đến hai mươi bốn giờ tiếp xúc, biểu hiện bằng các dát đỏ hình vệt dài hoặc cụm mụn nước li ti. Mức độ tổn thương trên da và phản ứng toàn thân như sốt hay mệt mỏi sẽ phụ thuộc vào lượng độc tố ngấm vào mô và phản ứng miễn dịch của từng cơ thể.

Khả năng xuất hiện triệu chứng sốt sau khi tiếp xúc độc tố kiến ba khoang

Trên thực tế, kiến ba khoang không chủ động dùng ngòi đốt hay cắn rách da người mà tổn thương xuất hiện do độc tố pederin có trong dịch cơ thể của kiến giải phóng khi chúng bị đập, chà xát hoặc nghiền nát trên bề mặt da. Độc tố pederin có độc tính mạnh gây viêm da tiếp xúc kích ứng cấp tính.

Phần lớn các trường hợp chỉ xuất hiện phản ứng viêm khu trú với cảm giác ngứa rát, đỏ da, xuất hiện dải mụn nước hoặc mụn mủ nông. Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn có thể bị sốt. Triệu chứng sốt có thể là sốt nhẹ kèm theo cảm giác mệt mỏi, khó chịu toàn thân khi diện tích tiếp xúc với độc tố tương đối rộng hoặc khi phản ứng viêm tại chỗ diễn ra dữ dội. Trẻ nhỏ và người có cơ địa nhạy cảm thường dễ xuất hiện phản ứng toàn thân hơn so với người trưởng thành khỏe mạnh.

Những nguyên nhân gây sốt và biến chứng toàn thân cần chú ý

Có hai nhóm nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng sốt ở người bị tổn thương do kiến ba khoang. Thứ nhất là do phản ứng đáp ứng viêm toàn thân của hệ miễn dịch khi lượng độc tố pederin ngấm sâu trên một vùng da lớn. Độc tố kích hoạt các chất trung gian gây viêm, làm tăng nhiệt độ cơ thể tạm thời, thường kèm theo hiện tượng nổi hạch lympho ở các vị trí lân cận như nách, bẹn hoặc cổ.

Thứ hai và cũng là nguyên nhân phổ biến nhất gây sốt kéo dài là tình trạng bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Do cảm giác ngứa ngáy và đau rát dữ dội, người bệnh thường cào gãi làm trầy xước, vỡ các bọng nước trên da. Hành động này tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn bề mặt như tụ cầu hoặc liên cầu xâm nhập vào mô dưới da, gây nhiễm trùng mô mềm, mưng mủ sâu và sốt cao hơn. Khi vết thương đã bội nhiễm, việc điều trị sẽ phức tạp hơn và đòi hỏi can thiệp y tế chuyên khoa.

Hướng dẫn xử trí bước đầu khi da tiếp xúc với độc tố kiến ba khoang

Khi phát hiện kiến ba khoang bám trên cơ thể, không được dùng tay đập bẹp hoặc chà xát mạnh mà nên thổi nhẹ hoặc dùng tờ giấy để gạt kiến ra ngoài. Nếu không may chất dịch của kiến đã dính vào da, bước sơ cứu đầu tiên và quan trọng nhất là đưa vùng da tổn thương dưới vòi nước chảy nhẹ để rửa trôi bớt lượng pederin. Có thể dùng xà phòng dịu nhẹ hoặc dung dịch nước muối sinh lý rửa sạch nhẹ nhàng, không chà xát làm tổn thương biểu bì.

Sau khi làm sạch, thấm khô bằng khăn mềm sạch. Người bệnh nên giữ vết thương thông thoáng, sạch sẽ, tránh bôi các loại dầu nóng, cao xoa bóp, vôi bột hay đắp lá cây dân gian vì dễ gây bỏng da kép và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Việc sơ cứu đúng cách ngay trong những giờ đầu giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ độc tố ăn sâu, hạn chế phản ứng sốt và biến chứng loét da.

Thời điểm người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám

Dù nhiều trường hợp viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang có thể tự thoái lui sau vài ngày chăm sóc đúng cách, việc theo dõi sát sao diễn tiến lâm sàng là hết sức cần thiết. Người bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu khi thấy cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Các biểu hiện cần được bác sĩ thăm khám bao gồm sốt cao, cảm giác rét run, vùng da tổn thương tấy đỏ lan rộng nhanh chóng, chảy dịch mủ hôi hoặc đau nhức nhiều. Ngoài ra, những trường hợp tổn thương xuất hiện ở các vị trí nhạy cảm như vùng quanh mắt, niêm mạc miệng, bộ phận sinh dục hoặc xảy ra ở trẻ nhỏ đều cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá trực tiếp để hướng dẫn phương án chăm sóc và dùng thuốc an toàn, tránh để lại sẹo xấu hay biến chứng về thị lực.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý nặn mụn nước, đắp các bài thuốc dân gian chưa kiểm chứng hoặc tự mua thuốc kháng sinh, thuốc bôi có chứa corticoid nồng độ cao để tự chữa tại nhà. Nếu có dấu hiệu sốt cao, sưng hạch hoặc vùng tổn thương mưng mủ, hãy đến gặp bác sĩ để được hướng dẫn điều trị thích hợp.

Tóm tắt

Bị kiến ba khoang tiếp xúc trên da thường chỉ gây phản ứng tại chỗ nhưng vẫn có thể kèm theo sốt nếu tổn thương lan rộng hoặc bội nhiễm. Việc nhận biết sớm triệu chứng, vệ sinh đúng cách ngay từ đầu và thăm khám y tế kịp thời khi xuất hiện sốt sẽ giúp kiểm soát tốt tổn thương, ngăn ngừa biến chứng sẹo và nhiễm trùng nặng.