Bị khô mắt nên uống thuốc gì để cải thiện tình trạng cộm rát?

Bị khô mắt nên uống thuốc gì là gì?

Khô mắt là tình trạng bệnh lý nhãn khoa mạn tính xảy ra khi lượng nước mắt tiết ra không đủ hoặc chất lượng các lớp cấu thành màng phim nước mắt bị suy giảm, dẫn đến nước mắt bốc hơi quá nhanh. Màng phim nước mắt bình thường bao gồm ba lớp thiết yếu: lớp mỡ bên ngoài ngăn bốc hơi, lớp nước ở giữa cung cấp oxy cùng dưỡng chất, và lớp nhầy trong cùng giúp nước mắt bám dính trên biểu mô giác mạc. Khi một trong ba lớp này gặp rối loạn, bề mặt giác mạc và kết mạc sẽ không được bôi trơn đầy đủ, gây ra cảm giác xốn cộm như có cát trong mắt, cay rát, đỏ mắt và nhìn mờ thoáng qua. Tình trạng này rất phổ biến ở nhân viên văn phòng sử dụng thiết bị điện tử liên tục, người lớn tuổi, phụ nữ tiền mãn kinh hoặc người thường xuyên tiếp xúc với môi trường gió bụi và điều hòa không khí.

Khô mắt có thể chữa khỏi bằng thuốc uống đơn thuần hay không

Nhiều người thường có tâm lý tìm kiếm một loại thuốc uống có thể nhanh chóng chữa khỏi chứng khô mắt. Tuy nhiên, theo sinh lý nhãn khoa, khô mắt xuất phát từ sự mất cân bằng của màng phim nước mắt do thiếu hụt lượng nước mắt hoặc nước mắt bốc hơi quá nhanh. Vì vậy, các biện pháp can thiệp trực tiếp tại chỗ như dùng nước mắt nhân tạo bôi trơn, vệ sinh bờ mi và bảo vệ biểu mô giác mạc vẫn đóng vai trò nền tảng.

Thuốc uống thông thường không thể thay thế nước mắt sinh lý để làm dịu bề mặt nhãn cầu tức thì. Đường uống chỉ phát huy vai trò hỗ trợ cung cấp dưỡng chất cho quá trình tiết nước mắt hoặc điều trị các bệnh lý toàn thân liên quan đến tuyến lệ. Do đó, việc tự ý mua các loại thuốc uống truyền tai mà bỏ qua việc kiểm tra bề mặt nhãn cầu có thể khiến bệnh kéo dài và dễ dẫn tới tổn thương giác mạc nghiêm trọng hơn.

Các nhóm viên uống và vi chất thường dùng hỗ trợ cải thiện khô mắt

Đối với tình trạng khô mắt thông thường, bác sĩ hoặc dược sĩ thường cân nhắc các dòng sản phẩm bổ sung đường uống chứa vi chất thiết yếu thay vì thuốc điều trị tác dụng mạnh. Phổ biến nhất là axit béo omega 3 gồm DHA và EPA, có nguồn gốc từ dầu cá hoặc dầu hạt lanh. Dưỡng chất này hỗ trợ hoạt động của tuyến meibomius ở bờ mi, giúp lớp mỡ của màng phim nước mắt ổn định hơn, từ đó làm giảm tốc độ bốc hơi nước mắt và hạn chế phản ứng viêm bề mặt nhãn cầu.

Bên cạnh đó, các vitamin nhóm tan trong dầu như vitamin A và vitamin E cùng khoáng chất kẽm cũng đóng vai trò nuôi dưỡng tế bào biểu mô kết mạc và giác mạc. Sự thiếu hụt vi chất, đặc biệt là vitamin A, có thể làm suy giảm sản xuất chất nhầy bảo vệ mắt. Dẫu vậy, việc bổ sung các chất này chỉ mang tính chất nâng đỡ chức năng sinh lý của mắt, cần dùng đúng hàm lượng khuyến nghị và không nên lạm dụng dài ngày khi chưa có tư vấn y tế.

Thuốc uống điều trị nguyên nhân toàn thân cần chỉ định của bác sĩ

Trong một số trường hợp khô mắt mức độ trung bình đến nặng bắt nguồn từ rối loạn toàn thân, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể phối hợp với các chuyên khoa liên quan để chỉ định thuốc uống điều trị theo đơn. Điển hình là tình trạng viêm bờ mi mạn tính, rối loạn chức năng tuyến meibomius thể nặng hoặc bệnh lý trứng cá đỏ ở mắt, khi đó các đợt kháng sinh đường uống nhóm tetracycline (như doxycycline) liều thấp có thể được dùng nhờ đặc tính kháng viêm và điều hòa lipid tuyến mi chứ không nhằm diệt khuẩn đơn thuần.

Ngoài ra, những người mắc các bệnh tự miễn như hội chứng Sjogren, viêm khớp dạng thấp hay lupus ban đỏ thường bị suy giảm nặng khả năng tiết dịch của tuyến lệ và tuyến nước bọt. Việc dùng các thuốc kích thích tiết dịch đường uống hoặc thuốc điều hòa miễn dịch toàn thân đòi hỏi phải được chỉ định và theo dõi sát sao bởi bác sĩ chuyên khoa để kiểm soát tác dụng phụ trên gan, thận và hệ tiêu hóa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý tìm mua hay thay đổi liều lượng các loại thuốc này.

Kết hợp chăm sóc bề mặt nhãn cầu và xây dựng thói quen bảo vệ mắt

Để kiểm soát khô mắt bền vững, việc kết hợp chăm sóc tại chỗ và tối ưu hóa môi trường sống giữ vai trò quyết định. Bề mặt nhãn cầu cần được bổ sung độ ẩm thường xuyên bằng các dung dịch nhỏ mắt bôi trơn không chứa chất bảo quản độc hại, đặc biệt đối với người cần nhỏ nhiều lần trong ngày. Chườm ấm vùng mi mắt khoảng 5 đến 10 phút mỗi ngày kết hợp mát-xa nhẹ bờ mi giúp khai thông các ống tuyến nhờn bị tắc nghẽn, tăng cường lớp màng bảo vệ tự nhiên cho mắt.

Bên cạnh đó, người bệnh cần thiết lập thói quen làm việc khoa học với màn hình điện tử theo quy tắc 20-20-20, chớp mắt chủ động và điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp. Hạn chế để luồng gió từ quạt hay máy lạnh phả trực tiếp vào mặt, sử dụng máy tạo ẩm trong phòng kín và đeo kính chắn gió bụi khi ra ngoài sẽ giúp bảo vệ đáng kể màng phim nước mắt khỏi nguy cơ bốc hơi quá nhanh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay đơn thuốc từ nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc chứa corticoid hay thuốc ức chế miễn dịch đường uống để tự trị khô mắt. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài, việc thăm khám tại chuyên khoa mắt là bắt buộc để ngăn ngừa nguy cơ viêm loét giác mạc và suy giảm thị lực.

Tóm tắt

Khô mắt không thể giải quyết dứt điểm chỉ bằng việc tự tìm thuốc uống mà cần tiếp cận toàn diện từ nguyên nhân đến thói quen sinh hoạt. Khi có dấu hiệu khô rát mắt kéo dài, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám, xác định chính xác tổn thương bề mặt nhãn cầu và nhận phác đồ điều trị an toàn, phù hợp.