Bị đứt gân ngón tay để lâu có sao không và biến chứng thường gặp
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người khi gặp vết thương rách da ở ngón tay thường chỉ chú ý đến việc cầm máu và khâu vết thương ngoài da mà không nhận biết được tình trạng đứt gân bên dưới. Thắc mắc bị đứt gân ngón tay để lâu có sao không là nỗi băn khoăn của rất nhiều bệnh nhân khi ngón tay dần mất cử động linh hoạt sau chấn thương.
Câu trả lời chuyên môn là đứt gân ngón tay để lâu rất nguy hiểm và chắc chắn để lại nhiều di chứng nặng nề. Gân là cấu trúc sợi collagen chắc chắn giúp truyền lực từ cơ cẳng tay đến các xương đốt ngón để thực hiện động tác co duỗi. Một khi gân đã đứt lìa, hai đầu gân sẽ bị co rút xa nhau theo thời gian, gây xơ dính nghiêm trọng và khiến việc phẫu thuật phục hồi sau này trở nên vô cùng phức tạp.
Đứt gân ngón tay để lâu có sao không?
Hệ thống gân ngón tay bao gồm các gân gấp nằm ở mặt trước lòng bàn tay và gân duỗi nằm ở mặt mu tay, giữ vai trò sống còn trong việc điều khiển các động tác gập, duỗi và cầm nắm đồ vật. Cấu trúc gân hoạt động trơn tru nhờ nằm trong một bao gân chứa dịch nhờn bôi trơn.
Khi xảy ra chấn thương do vật sắc nhọn, tai nạn lao động hoặc lực giật mạnh, sợi gân có thể bị đứt bán phần hoặc đứt hoàn toàn. Do đặc tính chịu lực căng kéo liên tục từ các bó cơ, hai đầu gân bị đứt không thể tự tìm đến nhau để liền lại như xương hay mô da. Nếu không được phát hiện và can thiệp ngoại khoa kịp thời, tổn thương này sẽ nhanh chóng dẫn đến thoái hóa cấu trúc mô và suy giảm vĩnh viễn chức năng vận động tinh tế của bàn tay.
Những biến chứng nặng nề khi để đứt gân ngón tay kéo dài
Hậu quả nghiêm trọng nhất khi tổn thương gân ngón tay bị trì hoãn là hiện tượng co rút hai đầu gân. Do cơ bắp cẳng tay liên tục co rút tự nhiên, đầu gân bị đứt sẽ bị kéo tụt sâu vào lòng bàn tay hoặc cẳng tay. Khoảng cách giữa hai đầu đứt càng ngày càng xa, bao gân bị xẹp lại và hình thành tổ chức sẹo xơ bít kín đường đi của gân.
Bên cạnh đó, khớp ngón tay không được cử động trong thời gian dài sẽ rơi vào tình trạng cứng khớp, co rút bao khớp và teo cơ cục bộ. Khi các mô mềm xung quanh bị xơ hóa dính chặt vào gân, ngón tay sẽ bị cố định ở tư thế quắp hoặc duỗi thẳng đơ, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng cầm nắm và lao động hàng ngày của người bệnh.
Sự khác biệt giữa điều trị đứt gân ngón tay sớm và muộn
Ở giai đoạn sớm trong khoảng một đến hai tuần đầu sau chấn thương, cấu trúc giải phẫu của bàn tay còn tương đối nguyên vẹn. Bác sĩ phẫu thuật chấn thương chỉnh hình có thể dễ dàng tìm lại hai đầu gân bị đứt và tiến hành khâu nối tận – tận trực tiếp. Sau mổ, ngón tay được cố định và bắt đầu tập vận động có kiểm soát, mang lại tỷ lệ thành công cao.
Ngược lại, khi tổn thương đã bước sang giai đoạn muộn kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, phẫu thuật khâu nối đơn thuần hầu như không còn khả thi. Bác sĩ phải thực hiện các phẫu thuật phức tạp gồm bóc tách xơ dính, tái tạo bao gân bằng ống silicon nhân tạo, sau đó tiến hành ghép đoạn gân tự thân hoặc chuyển gân lân cận. Quy trình điều trị muộn đòi hỏi nhiều lần mổ, chi phí tốn kém và nguy cơ để lại di chứng cứng ngón tay là rất lớn.
Dấu hiệu nhận biết tổn thương gân ngón tay cần đi khám sớm
Tổn thương gân ở bàn tay gồm hai nhóm chính là đứt gân gấp nằm ở mặt lòng bàn tay và đứt gân duỗi nằm ở mặt mu bàn tay. Người bệnh cần nhận biết sớm các bất thường vận động sau chấn thương hoặc vết thương cắt rách da.
Dấu hiệu điển hình của đứt gân gấp là ngón tay bị duỗi thẳng thụ động và người bệnh hoàn toàn không thể chủ động gập đốt ngón tay vào lòng bàn tay. Ngược lại, nếu đứt gân duỗi, đầu ngón tay sẽ bị rủ xuống giống như hình chiếc búa và không thể tự duỗi thẳng trở lại. Ngoài ra, vết thương thường kèm theo cảm giác tê bì đầu ngón do tổn thương bó mạch thần kinh ngón tay đi kèm, đòi hỏi phải được đánh giá y khoa toàn diện.
Phục hồi chức năng và tập luyện sau phẫu thuật gân ngón tay
Quá trình hồi phục sau can thiệp phẫu thuật gân ngón tay đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ phẫu thuật và kỹ thuật viên vật lý trị liệu phục hồi chức năng. Gân sau khi khâu cần thời gian tối thiểu bốn đến sáu tuần để hình thành liên kết mô sẹo vững chắc.
Trong giai đoạn đầu, ngón tay thường được bất động bằng nẹp chuyên dụng ở tư thế an toàn nhằm tránh làm đứt lại mối khâu gân. Người bệnh sẽ được hướng dẫn các bài tập cử động thụ động nhẹ nhàng để kích thích dịch bao gân nuôi dưỡng và ngăn ngừa kết dính mô mềm. Sau khi gân đã liền tương đối, các bài tập gập duỗi chủ động có kháng lực sẽ được bổ sung dần dần để phục hồi sức cơ và độ khéo léo của bàn tay.
Lưu ý an toàn
Khi nghi ngờ ngón tay bị đứt gân, người bệnh tuyệt đối không tự ý nắn bóp, bẻ ngón tay hay thử vận động gượng ép vì có thể làm đầu gân rách toác thêm và tụt sâu hơn. Tuyệt đối không đắp các loại lá cây, thuốc bột gia truyền không rõ nguồn gốc lên vết thương vì rất dễ gây nhiễm trùng sâu trong bao gân, dẫn đến hoại tử mô. Mọi biện pháp dùng thuốc giảm đau hay nẹp ngón chỉ là hỗ trợ tạm thời và không thể thay thế cho can thiệp phẫu thuật tại bệnh viện có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
Tóm tắt
Tổn thương gân ngón tay là tình trạng cấp cứu ngoại khoa cần được thăm khám tại chuyên khoa chấn thương chỉnh hình càng sớm càng tốt. Việc xử trí trong thời gian vàng giúp bảo tồn cấu trúc ngón tay và khả năng vận động tinh tế. Người bệnh tuyệt đối không nên chần chừ hay chủ quan khi gặp phải vết thương vùng bàn tay.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Đứt gân ngón tay có tự lành lại được không?
Gân ngón tay bị đứt hoàn toàn không thể tự liền lại được do lực kéo tự nhiên của cơ luôn kéo hai đầu gân tách xa nhau. Vết thương ngoài da có thể lành miệng nhưng chức năng vận động ngón tay sẽ bị mất vĩnh viễn nếu không được phẫu thuật khâu nối.
Thời gian vàng để phẫu thuật nối gân ngón tay là bao lâu?
Thời điểm can thiệp lý tưởng nhất là trong vòng vài ngày đầu sau tai nạn. Sau mốc này, việc phẫu thuật vẫn có thể tiến hành nhưng kỹ thuật sẽ phức tạp hơn rất nhiều, kết quả phục hồi vận động thường giảm sút đáng kể so với mổ sớm.
Khâu nối gân ngón tay có phục hồi cử động hoàn toàn không?
Mức độ hồi phục phụ thuộc vào loại gân bị tổn thương, thời điểm can thiệp phẫu thuật và sự kiên trì tập luyện phục hồi chức năng. Nếu can thiệp sớm và tập đúng phương pháp, người bệnh có thể lấy lại phần lớn khả năng co duỗi của ngón tay.
Đứt gân ngón tay để quá lâu có mổ nối lại được không?
Khi để muộn, đầu gân đã co rút và thoái hóa nên bác sĩ không thể kéo hai đầu gân lại để khâu trực tiếp. Lúc này người bệnh bắt buộc phải trải qua phẫu thuật ghép gân hoặc chuyển gân phức tạp với thời gian điều trị kéo dài.
Nên sơ cứu ban đầu thế nào khi nghi ngờ đứt gân ngón tay?
Người bệnh cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước sạch, dùng gạc vô trùng ép chặt để cầm máu, cố định tạm thời bàn tay và đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình, không bôi đắp bất kỳ loại lá hay thuốc bột nào.
