Bị dị ứng nên kiêng gì và những lưu ý giúp cơ thể nhanh hồi phục

Bị dị ứng nên kiêng gì là gì?

Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch nhận diện nhầm một chất vô hại là mối nguy hiểm, kích hoạt sản xuất kháng thể và giải phóng ồ ạt histamin cùng các chất trung gian gây viêm. Sự gia tăng nồng độ histamin làm giãn mạch máu dưới da, gây phù nề, nóng bừng và kích thích các đầu dây thần kinh tạo nên cảm giác ngứa ngáy dữ dội. Trong đợt bùng phát, hàng rào bảo vệ của cơ thể đang ở trạng thái viêm và đặc biệt nhạy cảm với mọi kích thích bên ngoài. Nếu người bệnh tiếp tục dung nạp hoặc tiếp xúc với các tác nhân kích ứng, phản ứng miễn dịch sẽ liên tục bị kích hoạt, làm tình trạng ngứa ngáy và tổn thương kéo dài dai dẳng. Thiết lập chế độ kiêng cữ khoa học là bước thiết yếu giúp hệ miễn dịch ổn định trở lại.

Kiêng các nhóm thực phẩm giàu đạm lạ và dễ gây kích ứng

• Trong giai đoạn dị ứng bùng phát, người bệnh nên chủ động kiêng các thực phẩm dễ kích hoạt phản ứng miễn dịch. Nhóm cần lưu ý hàng đầu là hải sản có vỏ như tôm, cua, ốc và ghẹ do chứa lượng đạm lạ tropomyosine dễ gây dị ứng mạnh. Ngoài ra, đậu phộng, hạnh nhân và đậu nành cũng là dị nguyên phổ biến cần tạm ngưng nếu chưa rõ nguyên nhân gây bệnh.
• Người bệnh cũng nên hạn chế thực phẩm chứa nhiều histamin như dưa chua, cà muối, phô mai lên men lâu ngày và đồ đóng hộp. Ưu tiên món ăn tươi mới, chế biến thanh đạm và nấu chín kỹ sẽ giảm gánh nặng tiêu hóa, hỗ trợ làm dịu phản ứng viêm tự nhiên.

Tránh rượu bia, đồ uống có cồn và gia vị cay nóng

• Rượu bia và thức uống có cồn là những thứ người bệnh dị ứng cần kiêng tuyệt đối. Cồn thúc đẩy mạch máu ngoại vi giãn nở nhanh, làm bề mặt da đỏ rực, sưng phù và tăng cảm giác ngứa ngáy. Hơn nữa, cồn còn ức chế enzym diamine oxidase, làm suy giảm khả năng phân giải histamin tự nhiên của cơ thể.
• Các gia vị cay nóng như tiêu, ớt và đồ ăn chiên xào nhiều dầu mỡ cũng cần cắt giảm. Chúng làm tăng thân nhiệt và kích thích tiết mồ hôi. Lượng mồ hôi đọng lại kết hợp với nhiệt độ cao sẽ gây bứt rứt, châm chích và thúc đẩy phản xạ cào gãi, cản trở quá trình hồi phục của làn da.

Hạn chế tiếp xúc dị nguyên môi trường và khói bụi

• Các yếu tố từ môi trường sống có thể khiến cơn dị ứng kéo dài hoặc trầm trọng hơn. Người bệnh cần tránh tiếp xúc với lông vật nuôi, phấn hoa, mạt bụi nhà và nấm mốc ở nơi ẩm thấp. Khi dọn dẹp nhà cửa hoặc ra ngoài đường nhiều khói bụi, việc đeo khẩu trang y tế và găng tay sẽ giúp ngăn ngừa dị nguyên bám dính vào da và đường hô hấp.
• Ngoài ra, khói thuốc lá thụ động, hương thơm nhân tạo từ nước hoa hay khói nhang đều gây kích ứng niêm mạc. Giữ không gian sống thông thoáng, vệ sinh chăn ga gối đệm bằng nước ấm định kỳ sẽ giúp giảm thiểu tối đa các tác nhân kích ứng tiềm ẩn.

Kiêng thói quen cào gãi mạnh và tắm nước quá nóng

• Khi ngứa ngáy, phản xạ tự nhiên là cào gãi, nhưng đây là hành động cần kiêng cữ nghiêm ngặt. Gãi mạnh làm rách biểu bì da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm trùng và bội nhiễm mưng mủ. Lực ma sát còn kích thích giải phóng thêm histamin tại chỗ, tạo nên vòng luẩn quẩn càng gãi càng ngứa dữ dội.
• Tắm nước quá nóng để giảm ngứa tạm thời cũng là thói quen sai lầm cần bỏ. Nước nóng làm mất lớp dầu lipid tự nhiên, khiến da khô ráp, nứt nẻ và nhạy cảm hơn. Thay vào đó, người bệnh chỉ nên tắm nước ấm nhẹ trong khoảng năm đến mười phút và dùng khăn mềm thấm khô.

Tạm ngưng các hóa mỹ phẩm và chất tẩy rửa mạnh

• Hàng rào bảo vệ da bị suy giảm đáng kể khi đang trong đợt dị ứng. Người bệnh cần kiêng dùng mỹ phẩm chứa hương liệu nhân tạo, cồn khô, paraben hoặc hoạt chất tẩy tế bào chết hóa học như axit salicylic. Các thành phần này dễ xâm nhập qua vùng da tổn thương, gây bỏng rát và tăng nặng phản ứng viêm.
• Bên cạnh đó, việc tiếp xúc trực tiếp bằng tay trần với bột giặt, nước rửa chén hay hóa chất tẩy rửa cũng cần tránh bằng cách đeo găng tay bảo hộ. Hãy ưu tiên dùng sữa tắm dịu nhẹ không chứa xà phòng và bôi kem dưỡng ẩm lành tính theo hướng dẫn y tế để phục hồi da.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc chống dị ứng như kháng histamin hay corticoid dạng uống hoặc bôi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, tức ngực, sưng phù môi, mặt, lưỡi hoặc chóng mặt, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất vì đây có thể là dấu hiệu sốc phản vệ nguy hiểm.

Tóm tắt

Kiêng cữ đúng cách trong ăn uống và sinh hoạt là biện pháp hỗ trợ quan trọng giúp giảm nhẹ triệu chứng dị ứng và thúc đẩy cơ thể hồi phục. Tuy vậy, người bệnh không nên kiêng khem quá mức dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng. Việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và xây dựng hướng chăm sóc an toàn, hiệu quả dài lâu.