Bị đau mắt đỏ dùng kháng sinh gì và lưu ý an toàn cho mắt

Bị đau mắt đỏ dùng kháng sinh gì là gì?

Đau mắt đỏ là tên gọi dân gian của bệnh viêm kết mạc, xảy ra khi lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng và lót bên trong mí mắt bị viêm nhiễm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ virus như Adenovirus, vi khuẩn như tụ cầu, phế cầu, hoặc do các tác nhân kích ứng từ môi trường như khói bụi, phấn hoa. Biểu hiện điển hình gồm đỏ mắt, ngứa, cộm rát, ra nhiều ghèn mắt và chảy nước mắt.

Thuốc kháng sinh trong điều trị đau mắt đỏ thường được bào chế dưới dạng dung dịch nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ tra mắt. Mục đích của kháng sinh là kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn tại chỗ. Việc tự ý mua và sử dụng kháng sinh bừa bãi khi mắt chỉ bị nhiễm virus không những không mang lại hiệu quả điều trị mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, gây độc cho biểu mô giác mạc và làm kéo dài thời gian hồi phục của mắt.

Đau mắt đỏ có bắt buộc phải dùng kháng sinh không

Phần lớn các đợt bùng phát đau mắt đỏ trong cộng đồng là do virus gây ra, chiếm tỷ lệ rất lớn trong các ca bệnh viêm kết mạc cấp. Với trường hợp viêm kết mạc do virus hoặc do dị ứng thời tiết, thuốc kháng sinh không có tác dụng điều trị nguyên nhân. Khi bị nhiễm virus thông thường, bệnh có xu hướng tự giới hạn và khỏi sau khoảng một đến hai tuần nếu người bệnh chăm sóc vệ sinh mắt cẩn thận.

Kháng sinh chỉ thực sự cần thiết khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ cao về tình trạng nhiễm khuẩn kết mạc, hoặc khi bác sĩ chuyên khoa mắt nhận định có nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn thứ phát ở những người có tổn thương bề mặt nhãn cầu. Các dấu hiệu gợi ý nhiễm khuẩn thường bao gồm ghèn mắt đặc quánh màu vàng xanh, hai mi mắt dính chặt vào buổi sáng khi ngủ dậy. Việc xác định mắt có cần dùng kháng sinh hay không bắt buộc phải qua thăm khám của bác sĩ nhãn khoa.

Các nhóm kháng sinh nhỏ mắt thường được bác sĩ chỉ định

Trong các trường hợp viêm kết mạc do vi khuẩn được xác định, bác sĩ nhãn khoa có thể cân nhắc kê đơn một số nhóm kháng sinh dùng tại chỗ phù hợp với mức độ nhiễm khuẩn và độ tuổi của người bệnh.

Nhóm fluoroquinolone như ofloxacin, ciprofloxacin, levofloxacin hoặc moxifloxacin thường được sử dụng cho các trường hợp nhiễm khuẩn rõ rệt hoặc có nguy cơ ảnh hưởng giác mạc. Nhóm aminoglycoside như tobramycin là hoạt chất kháng sinh phổ biến trong nhiều chế phẩm nhỏ mắt. Ngoài ra, các hoạt chất thuộc nhóm macrolid hoặc polymyxin kết hợp cũng có thể được lựa chọn tùy thuộc vào độ nhạy cảm của vi khuẩn gây bệnh. Dạng bào chế có thể là dung dịch nhỏ mắt dùng ban ngày hoặc thuốc mỡ tra mắt dùng buổi tối trước khi đi ngủ để kéo dài thời gian lưu thuốc. Bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý lựa chọn hoặc phối hợp các loại kháng sinh này mà không có đơn thuốc y khoa.

Nguy cơ hại mắt khi tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh

Tự ý mua thuốc kháng sinh nhỏ mắt khi chưa rõ nguyên nhân là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho thị lực. Nguy cơ phổ biến nhất là việc người bệnh nhầm lẫn hoặc mua phải các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp giữa kháng sinh và corticoid như dexamethasone hay prednisolone. Việc dùng corticoid bừa bãi khi mắt đang bị nhiễm virus herpes hoặc nấm có thể khiến tổn thương lan rộng, gây loét thủng giác mạc, tăng nhãn áp và thậm chí dẫn đến đục thủy tinh thể, mất thị lực vĩnh viễn.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng kháng sinh nhỏ mắt hoặc dùng sai liều lượng, ngắt quãng có thể gây ra hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc, làm cho các đợt nhiễm trùng sau này rất khó kiểm soát. Chất bảo quản trong các lọ thuốc nhỏ mắt dùng kéo dài cũng có khả năng gây độc cho tế bào biểu mô bề mặt giác mạc, khiến mắt bị khô rát, kích ứng mạn tính và lâu lành vết thương.

Hướng dẫn chăm sóc và dùng thuốc nhỏ mắt an toàn

Để việc dùng thuốc nhỏ mắt đạt hiệu quả và không gây hại, người bệnh cần tuân thủ đúng kỹ thuật dùng thuốc. Trước khi nhỏ mắt, cần rửa sạch tay bằng xà phòng và nước sạch. Khi nhỏ, ngửa nhẹ đầu ra sau, kéo mi mắt dưới xuống để tạo một túi nhỏ rồi nhỏ đúng số giọt theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không để đầu ống thuốc chạm vào lông mi, kết mạc hoặc tay để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn ngược vào lọ thuốc.

Nếu phải dùng đồng thời hai loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, người bệnh nên giãn cách thời gian nhỏ giữa các loại ít nhất năm đến mười phút để tránh thuốc bị rửa trôi hoặc tương tác lẫn nhau. Bên cạnh dùng thuốc theo đơn, việc rửa mắt hàng ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm giúp làm sạch chất tiết, dử mắt và dịu cảm giác cộm xốn. Giữ gìn khăn mặt riêng, tránh dụi tay lên mắt để không làm trầy xước giác mạc và ngăn ngừa lây lan cho người xung quanh.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế khám ngay

Người bệnh đau mắt đỏ không nên chủ quan theo dõi tại nhà nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường cảnh báo biến chứng giác mạc. Khi thấy mắt đau nhức dữ dội, đau lan sâu vào hốc mắt, sợ ánh sáng chói hoặc cảm giác thị lực giảm sút, nhìn mờ đi, người bệnh cần đến ngay bệnh viện mắt hoặc chuyên khoa mắt tại các cơ sở y tế gần nhất.

Ngoài ra, nếu tình trạng đỏ mắt kèm theo cảm giác có dị vật cộm cộm không thuyên giảm sau ba ngày dùng thuốc theo đơn, hoặc mi mắt sưng nề biến dạng, chảy mủ liên tục, việc tái khám là vô cùng cấp thiết. Bác sĩ chuyên khoa sẽ sử dụng máy sinh hiển vi để kiểm tra chi tiết bề mặt giác mạc, loại trừ các tổn thương nghiêm trọng như viêm loét giác mạc hay viêm màng bồ đào, từ đó điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời nhằm bảo tồn tối đa thị lực cho bệnh nhân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và tham khảo tổng quan, không thay thế cho việc khám bệnh, chẩn đoán hay đơn thuốc từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hoặc dùng lại đơn thuốc cũ của người khác khi bị đau mắt đỏ. Mọi quyết định dùng thuốc cần dựa trên kết quả thăm khám nhãn khoa cụ thể để tránh nguy cơ biến chứng tổn hại thị lực.

Tóm tắt

Bị đau mắt đỏ dùng kháng sinh gì là vấn đề y khoa cần được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán chính xác nguyên nhân trước khi đưa ra quyết định điều trị. Việc giữ vệ sinh mắt sạch sẽ, tuân thủ đúng chỉ định chuyên môn và thăm khám kịp thời là biện pháp an toàn nhất giúp bảo vệ đôi mắt sáng khỏe và ngăn chặn biến chứng nguy hiểm.