Bị đau mắt đỏ có nên uống kháng sinh không và những lưu ý cần biết

Đau mắt đỏ có nên uống kháng sinh không là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ tình trạng viêm kết mạc, lớp màng trong suốt bao phủ tròng trắng của nhãn cầu và mặt trong mi mắt. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên khác nhau, bao gồm nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn, dị ứng thời tiết hoặc tiếp xúc với hóa chất và bụi bẩn từ môi trường. Trong đó, phần lớn các trường hợp đau mắt đỏ trong cộng đồng bắt nguồn từ các chủng virus đường hô hấp, phổ biến nhất là adenovirus.

Kháng sinh là thuốc chuyên biệt được thiết kế để ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, do đó hoàn toàn không có hiệu lực đối với virus. Đau mắt đỏ do virus thường có tính chất tự giới hạn, đồng nghĩa với việc bệnh sẽ tự khỏi dần theo thời gian khi hệ thống miễn dịch của cơ thể đáp ứng đủ. Việc sử dụng kháng sinh đường uống đại trà cho mọi trường hợp đau mắt đỏ là chỉ định không phù hợp về mặt y khoa và có thể đem lại nhiều tác động bất lợi cho sức khỏe người bệnh.

Hiệu quả thực tế của kháng sinh đường uống đối với bệnh đau mắt đỏ

Kháng sinh là nhóm thuốc chuyên biệt dùng để tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn, hoàn toàn không có hoạt tính đối với virus. Trong thực tế lâm sàng, phần lớn các đợt bùng phát viêm kết mạc cấp tính hay đau mắt đỏ đều bắt nguồn từ các chủng adenovirus hoặc enterovirus. Do đó, việc uống kháng sinh trong các trường hợp nhiễm virus không giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh hay giảm bớt các biểu hiện khó chịu ở mắt.\n\nBác sĩ chuyên khoa mắt chỉ cân nhắc chỉ định kháng sinh đường toàn thân trong những tình huống rất đặc thù, chẳng hạn như viêm kết mạc do lậu cầu, vi khuẩn chlamydia, hoặc khi ổ nhiễm trùng tại mắt đã lan rộng sang các tổ chức lân cận gây viêm mô tế bào quanh hốc mắt. Đối với các ca nhiễm khuẩn thông thường tại chỗ, thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ kháng sinh bôi kết mạc đã đủ mang lại nồng độ điều trị hiệu quả mà không cần dùng đến đường uống.

Rủi ro tiềm ẩn khi tự ý dùng kháng sinh toàn thân sai mục đích

Việc tự ý tìm mua và sử dụng kháng sinh đường uống khi mắt mới đỏ hoặc cộm rát đem lại nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng. Tác động bất lợi thường gặp nhất là tình trạng rối loạn hệ vi sinh đường ruột dẫn tới tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn hoặc các phản ứng dị ứng thuốc như nổi mề đay, mẩn ngứa và sốc phản vệ.\n\nNguy hiểm hơn, việc lạm dụng kháng sinh toàn thân một cách bừa bãi sẽ thúc đẩy sự chọn lọc các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Điều này khiến cho các đợt nhiễm khuẩn thực sự trong tương lai của chính người bệnh hoặc cộng đồng trở nên khó điều trị hơn rất nhiều. Ngoài ra, việc dùng sai thuốc còn khiến người bệnh chủ quan, bỏ qua việc thăm khám kịp thời, dẫn tới nguy cơ biến chứng màng giả kết mạc hoặc thâm nhiễm giác mạc mà không được phát hiện sớm.

Cách chăm sóc và làm dịu mắt an toàn trong giai đoạn cấp

Khi bị đau mắt đỏ, mục tiêu chăm sóc hàng đầu là làm sạch mắt, giảm cảm giác cộm xốn và ngăn ngừa lây lan sang mắt lành cũng như cho những người xung quanh. Người bệnh có thể dùng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9% đẳng trương để rửa mắt từ 3 đến 5 lần mỗi ngày, giúp rửa trôi gỉ mắt và các chất tiết tích tụ.\n\nChườm mát bằng gạc y tế sạch bên ngoài mi mắt khép kín là biện pháp an toàn giúp làm dịu cảm giác nóng rát, phù nề. Người bệnh cần tuyệt đối rửa sạch tay bằng xà phòng trước và sau khi chạm vào vùng mắt, sử dụng khăn mặt và gối nằm riêng biệt. Không nên dùng chung lọ thuốc nhỏ mắt giữa hai bên mắt nếu một bên chưa bị nhiễm trùng, nhằm tránh tình trạng lây nhiễm chéo.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt ngay

Đau mắt đỏ tuy đa phần diễn tiến lành tính nhưng vẫn có thể dẫn tới những biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực nếu không được xử trí đúng chuyên môn. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám chi tiết khi xuất hiện triệu chứng đau nhức sâu trong nhãn cầu, cảm giác sợ ánh sáng chói chang hoặc mắt nhìn mờ rõ rệt.\n\nBên cạnh đó, các dấu hiệu như mi mắt sưng nề dữ dội gây khó mở mắt, dịch mắt chuyển sang dạng mủ đặc màu vàng xanh số lượng lớn, hoặc tình trạng đỏ mắt không có dấu hiệu thuyên giảm sau hơn một tuần chăm sóc tại nhà đều là những tín hiệu cảnh báo cần can thiệp y khoa. Việc tự ý nhỏ thêm các loại thuốc chứa thành phần chống viêm corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm loét giác mạc và tăng nhãn áp nghiêm trọng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid hay áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng như đắp lá, xông mắt vì có thể gây tổn thương giác mạc không thể phục hồi. Khi có bất thường về thị lực, cần đến ngay cơ sở chuyên khoa mắt.

Tóm tắt

Đau mắt đỏ phần lớn là bệnh lành tính do virus và không đòi hỏi điều trị bằng kháng sinh đường uống. Việc giữ vệ sinh mắt, nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi sát các biểu hiện bất thường là chìa khóa giúp mắt hồi phục nhanh chóng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc uống hoặc thuốc nhỏ chứa kháng sinh, corticoid khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa mắt.