Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không và những lưu ý cho mẹ bầu
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, rất phổ biến nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với phụ nữ mang thai. Trong thai kỳ, hệ thống miễn dịch cùng với chức năng tim phổi của người mẹ có những biến đổi sinh lý rõ rệt để thích nghi với sự phát triển của thai nhi. Điều này khiến mẹ bầu dễ bị lây nhiễm virus hơn và có nguy cơ tiến triển nặng hơn so với người bình thường.
Việc bị cúm trong giai đoạn mang thai có thể gây nguy hiểm cho cả người mẹ và thai nhi, đặc biệt là khi xuất hiện triệu chứng sốt cao kéo dài hoặc biến chứng viêm phế quản, viêm phổi. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và có sự theo dõi sát sao từ nhân viên y tế, hầu hết các trường hợp đều có thể hồi phục tốt mà không để lại hậu quả nghiêm trọng.
Mang thai bị cúm là gì?
Virus cúm lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc khi tiếp xúc với các bề mặt bị vấy bẩn dịch tiết. Ở phụ nữ mang thai, dung tích phổi giảm nhẹ do tử cung lớn dần chèn ép cơ hoành, cùng với sự thay đổi của nồng độ hormone làm suy giảm một phần đáp ứng miễn dịch tế bào. Do đó, khi nhiễm virus cúm, cơ thể thai phụ khó kiểm soát tải lượng virus hơn, khiến thời gian mắc bệnh kéo dài và dễ dẫn tới các biến chứng bội nhiễm. Cúm ở phụ nữ mang thai không đơn thuần chỉ là cảm lạnh thông thường với nghẹt mũi thoáng qua, mà thường khởi phát đột ngột với sốt, ớn lạnh, đau mỏi toàn thân, ho khan và kiệt sức. Hiểu rõ bản chất bệnh lý này giúp các mẹ bầu chủ động phòng ngừa và có hướng xử trí khoa học ngay từ những ngày đầu.
Mức độ nguy hiểm của bệnh cúm đối với phụ nữ mang thai
Khi thai phụ mắc cúm, sự thay đổi chuyển hóa và nhu cầu oxy tăng cao khiến cơ thể dễ bị kiệt sức nhanh chóng. Biến chứng thường gặp nhất là viêm phổi do virus cúm hoặc bội nhiễm vi khuẩn, có thể dẫn đến suy hô hấp cấp tính, thiếu oxy máu và phải nhập viện điều trị tích cực. Tình trạng nhiễm trùng nặng ở đường hô hấp cũng tạo gánh nặng lớn lên hệ tuần hoàn của người mẹ.
Bên cạnh nguy cơ suy hô hấp, cúm còn làm tăng nguy cơ mất nước do sốt cao và kém ăn uống, từ đó ảnh hưởng đến thể tích tuần hoàn nuôi dưỡng tử cung. Những yếu tố bất lợi này nếu không được kiểm soát tốt sẽ làm gia tăng tỷ lệ biến chứng sản khoa trong suốt quá trình mang thai.
Ảnh hưởng của virus cúm đến sự phát triển của thai nhi
Nguy cơ đối với thai nhi phụ thuộc nhiều vào tuổi thai và mức độ sốt của người mẹ. Trong ba tháng đầu của thai kỳ, quá trình hình thành các cơ quan của phôi thai diễn ra rất nhạy cảm. Sốt cao kéo dài không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh hoặc dọa sảy thai.
Trong các giai đoạn sau của thai kỳ, tình trạng nhiễm cúm nặng kèm suy hô hấp ở người mẹ có thể gây suy giảm lượng máu và oxy cung cấp qua bánh nhau. Điều này làm tăng nguy cơ thai chậm phát triển trong tử cung, sinh non hoặc thai lưu. Mặc dù virus cúm hiếm khi truyền trực tiếp qua nhau thai để xâm nhập vào thai nhi, nhưng các phản ứng viêm toàn thân và cơn sốt cao của cơ thể mẹ chính là tác nhân gián tiếp gây bất lợi cho sự phát triển của em bé.
Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi an toàn khi thai phụ mắc cúm
Khi nghi ngờ mắc cúm, phụ nữ mang thai nên đi khám tại cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tình trạng bệnh và hướng dẫn điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc tân dược như thuốc hạ sốt giảm đau, thuốc kháng virus hoặc thuốc kháng sinh mà chưa có chỉ định y khoa.
Về chế độ chăm sóc tại nhà, thai phụ cần dành nhiều thời gian nghỉ ngơi ở nơi thoáng khí, giữ ấm cơ thể và hạn chế vận động gắng sức. Việc bổ sung đủ nước rất quan trọng, mẹ bầu có thể uống nước ấm, nước trái cây tươi giàu vitamin hoặc súp lỏng để bù dịch và điện giải. Nếu bị sốt, có thể chườm ấm các vị trí như trán, nách, bẹn để hỗ trợ hạ nhiệt một cách an toàn và theo dõi nhiệt độ cơ thể thường xuyên bằng nhiệt kế.
Các biện pháp chủ động phòng ngừa cúm trong thai kỳ
Biện pháp bảo vệ chủ động và hiệu quả nhất là tiêm vaccine phòng cúm mùa. Phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang trong thai kỳ đều có thể tiêm vaccine cúm bất hoạt theo khuyến cáo của bác sĩ, giúp tạo kháng thể bảo vệ cả mẹ và truyền kháng thể thụ động sang con trong những tháng đầu đời sau sinh.
Bên cạnh tiêm phòng, việc thực hành vệ sinh cá nhân đóng vai trò rất lớn trong việc giảm nguy cơ lây nhiễm. Phụ nữ mang thai nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và tránh tiếp xúc gần với những người đang có biểu hiện ho, sốt. Đồng thời, cần giữ không gian sống sạch sẽ, ăn uống đầy đủ dưỡng chất và khám thai định kỳ theo lịch hẹn.
Lưu ý an toàn
Phụ nữ mang thai không được tự ý mua thuốc điều trị cúm, đặc biệt là các thuốc chống viêm không steroid, thuốc ức chế ho kết hợp hay thảo dược không rõ nguồn gốc vì có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực, đau bụng dữ dội, ra máu âm đạo, thai máy yếu hoặc chóng mặt ngất xỉu, thai phụ cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Bị cúm khi mang thai là tình trạng cần được chú ý theo dõi cẩn thận vì những tác động tiềm ẩn đến sức khỏe của người mẹ và em bé. Việc phát hiện sớm, tuân thủ hướng dẫn y tế và chủ động tiêm phòng cúm trước hoặc trong thai kỳ là chìa khóa giúp bảo vệ trọn vẹn thai kỳ an toàn, khỏe mạnh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mẹ bầu bị sốt khi mắc cúm thì nên xử trí thế nào?
Mẹ bầu nên nghỉ ngơi ở phòng thoáng mát, mặc đồ rộng rãi, chườm ấm và uống nhiều nước. Cần liên hệ với bác sĩ để được hướng dẫn sử dụng thuốc hạ sốt an toàn với liều lượng phù hợp, không được tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định.
Bị cúm trong 3 tháng đầu thai kỳ có bắt buộc phải đình chỉ thai không?
Mắc cúm trong tam cá nguyệt đầu không đồng nghĩa với việc phải đình chỉ thai kỳ. Mẹ bầu cần thăm khám bác sĩ sản khoa để được thực hiện các xét nghiệm và siêu âm tầm soát hình thái thai nhi định kỳ nhằm theo dõi sát sao sự phát triển của thai.
Phụ nữ đang mang thai có tiêm phòng vaccine cúm được không?
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể tiêm vaccine phòng cúm bất hoạt vào bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ theo tư vấn của nhân viên y tế. Biện pháp này giúp phòng ngừa biến chứng nặng cho mẹ và tạo kháng thể bảo vệ trẻ sơ sinh.
Cúm mùa và cảm lạnh thông thường ở mẹ bầu khác nhau thế nào?
Cảm lạnh thường khởi phát từ từ với nghẹt mũi, đau họng nhẹ và hiếm khi sốt cao. Trong khi đó, bệnh cúm xuất hiện đột ngột với sốt cao, ớn lạnh, đau nhức cơ thể toàn thân và mệt mỏi dữ dội, dễ dẫn đến biến chứng hô hấp nguy hiểm.
Mẹ bầu bị cúm có cần kiêng tắm gội hoàn toàn không?
Mẹ bầu không cần kiêng tắm gội tuyệt đối nhưng nên hạn chế khi đang sốt cao hoặc mệt lả. Khi tắm, nên dùng nước ấm, tắm nhanh ở nơi kín gió và lau khô người ngay sau đó để tránh nhiễm lạnh thêm.
