Bị chó nhà cắn có cần tiêm phòng dại không và cách xử trí

Bị chó nhà cắn có cần tiêm phòng không?

Bệnh dại do virus dại thuộc họ Rhabdoviridae gây ra, tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương. Khi chó nhà cắn người, nước bọt chứa virus dại có thể xâm nhập qua da bị tổn thương và di chuyển dọc theo các dây thần kinh ngoại biên về脳. Nguy cơ lây nhiễm không chỉ đến từ chó thả rông mà còn đến từ chó nhà nếu vắc xin phòng dại cho động vật hết hiệu lực hoặc chó tiếp xúc với nguồn lây bên ngoài mà chủ nuôi không phát hiện.

Mỗi vết cắn cần được xem xét cẩn trọng dựa trên vị trí vết thương, độ sâu của vết cắn và tình trạng sức khỏe của con vật. Việc xử trí vết thương ban đầu đúng kỹ thuật trong vòng vài phút đầu sau khi bị cắn giúp giảm đáng kể lượng virus tại chỗ, tạo điều kiện thuận lợi cho các bước can thiệp y tế dự phòng tiếp theo.

Bị chó nhà cắn có cần tiêm vắc xin phòng dại không

Câu trả lời là có thể cần tiêm phòng dại, tùy thuộc vào kết quả đánh giá nguy cơ từ nhân viên y tế dự phòng. Nhiều người lầm tưởng chó nhà được nuôi dưỡng trong môi trường sạch sẽ thì hoàn toàn an toàn. Thực tế, nếu chó nhà chưa được tiêm phòng vắc xin dại định kỳ đầy đủ, hoặc lịch tiêm đã quá hạn, nguy cơ mang virus dại vẫn tồn tại. Ngoài ra, chó nhà vẫn có thể tiếp xúc với các động vật mang mầm bệnh khác như chuột, mèo rông hoặc chó lạ mà người nuôi không hay biết.

Bác sĩ sẽ tư vấn tiêm vắc xin phòng dại ngay sau khi bị cắn trong các trường hợp: vết cắn ở vùng nguy hiểm như đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay, ngón chân, cơ quan sinh dục; vết cắn sâu, nhiều vết hoặc làm rách da diện rộng; chó có biểu hiện bất thường như hung dữ, chảy nhiều nước bọt, sợ ánh sáng, sợ nước, bỏ ăn hoặc chó bị biến mất, bị chết, bị giết thịt sau khi cắn. Do đó, người bị cắn không nên tự quyết định bỏ qua việc khám y tế dự phòng.

Cách xử trí sơ cứu ban đầu khi bị chó nhà cắn

Sơ cứu đúng cách ngay sau khi bị chó cắn là bước quan trọng giúp loại bỏ bớt virus dại và vi khuẩn tại vết thương. Ngay sau khi xảy ra sự cố, người bị cắn cần rửa vết thương ngay lập tức dưới vòi nước chảy liên tục cùng với xà phòng trong khoảng mười lăm phút. Xà phòng có tác dụng hòa tan vỏ lipid của virus dại, làm giảm khả năng xâm nhập của virus vào cơ thể. If không có xà phòng, việc dội rửa bằng nước sạch liên tục vẫn đem lại hiệu quả sơ cứu cần thiết.

Sau khi rửa sạch dưới nước chảy, người bệnh cần lau khô vết thương bằng gạc sạch, sau đó sát trùng bằng dung dịch cồn y tế bảy mươi độ hoặc dung dịch povidone iodine. Lưu ý không nặn ép vết thương, không đắp các loại lá cây, cao dán hoặc chất lạ lên vết cắn vì có thể gây nhiễm trùng nặng hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván phát triển. Không tự ý khâu kín vết thương ngay nếu chưa có chỉ định và xử lý chuyên khoa từ bác sĩ.

Cách theo dõi chó nhà sau khi cắn người

Việc theo dõi tình trạng sức khỏe của con vật đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phác đồ tiêm vắc xin dại. Nếu chó nhà khỏe mạnh, đã tiêm phòng dại đầy đủ và vết cắn nhẹ ở vùng xa thần kinh trung ương như chân hoặc tay, bác sĩ có thể hướng dẫn theo dõi con vật trong vòng mười đến mười bốn ngày kể từ thời điểm cắn. Người nuôi cần nhốt hoặc buộc chó ở nơi an toàn, theo dõi chặt chẽ các biểu hiện sinh hoạt, ăn uống và hành vi của chó.

Trong thời gian theo dõi, nếu chó vẫn sống khỏe mạnh, ăn uống bình thường và không có biểu hiện bất thường sau mười ngày, nguy cơ truyền bệnh dại tại thời điểm cắn là rất thấp. Ngược lại, nếu chó có biểu hiện bỏ ăn, sợ nước, sợ gió, cuồng nộ, liệt hoặc chết không rõ nguyên nhân trong thời gian này, người bị cắn cần thông báo ngay cho bác sĩ để tiến hành tiêm hoặc điều chỉnh phác đồ tiêm vắc xin dại và huyết thanh kháng dại kịp thời.

Tiêm phòng uốn ván và lưu ý theo dõi nhiễm trùng vết thương

Bên cạnh nguy cơ mắc bệnh dại, vết cắn của chó nhà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn uốn ván Clostridium tetani và các loại vi khuẩn thường trú trong khoang miệng động vật gây nhiễm trùng mô mềm. Vi khuẩn uốn ván có thể xâm nhập qua các tổn thương da sâu, tiết độc tố gây co cứng cơ nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, người bị chó cắn cần kiểm tra lại tiền sử tiêm vắc xin uốn ván để được bác sĩ chỉ định tiêm bổ sung vắc xin hoặc huyết thanh kháng uốn ván nếu cần.

Người bị cắn cũng cần theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng tại chỗ như vết thương sưng đỏ kéo dài, đau nhức tăng dần, chảy mủ, có mùi hôi hoặc xuất hiện sốt, nổi hạch vùng lân cận. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa ngoại khoa hoặc truyền nhiễm để được thăm khám, vệ sinh lại vết thương và dùng kháng sinh điều trị phù hợp theo đơn của bác sĩ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y học chung, không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp chữa bệnh dại theo dân gian như nặn máu, đắp lá, uống thuốc nam hoặc thử dại bằng phương pháp thủ công vì không có hiệu quả khoa học và có thể nguy hại đến tính mạng. Khi bị chó cắn, người bệnh cần đến ngay trung tâm y tế dự phòng hoặc điểm tiêm chủng gần nhất để được tư vấn phác đồ phòng ngừa cá thể hóa phù hợp.

Tóm tắt

Bị chó nhà cắn vẫn cần được đánh giá nguy cơ lây nhiễm dại và uốn ván một cách nghiêm túc. Việc rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng ngay lập tức và đến cơ sở y tế dự phòng thăm khám sớm là biện pháp bảo vệ sức khỏe an toàn, hiệu quả nhất giúp ngăn ngừa các rủi ro nguy hiểm.