Bị chó đã tiêm phòng dại cắn có sao không và cách xử lý đúng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người nuôi thú cưng thường chủ quan khi bị chó nhà cắn vì nghĩ rằng con vật đã được tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ. Tuy nhiên, vết cắn của động vật dù đã tiêm chủng vẫn có thể tiềm ẩn những mối nguy hiểm khó lường về nhiễm trùng mô mềm, uốn ván hoặc nguy cơ bệnh dại chưa được loại trừ hoàn toàn.
Việc đánh giá đúng mức độ tổn thương, thực hiện sơ cứu vết thương chuẩn xác và tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm là vô cùng cần thiết để bảo vệ tính mạng và sức khỏe của người bị cắn.
Bị chó đã tiêm phòng dại cắn là gì?
Chó là vật nuôi thân thuộc nhưng khoang miệng của chúng chứa một hệ vi sinh vật phức tạp với nhiều loại vi khuẩn có khả năng gây bệnh cho con người. Tiêm phòng dại cho chó là biện pháp then chốt giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ bùng phát bệnh dại trong cộng đồng. Mặc dù vậy, một mũi tiêm phòng ở động vật không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro y tế khi con người bị cắn. Vết thương do răng nanh của chó gây ra thường có dạng rách nát hoặc đâm thủng sâu, đưa vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh từ nước bọt vào sâu dưới các lớp mô da của nạn nhân. Bên cạnh câu hỏi về virus dại, người bị cắn còn phải đối mặt với nguy cơ viêm mô tế bào, hoại tử mô và nhiễm độc tố uốn ván nếu không được xử lý vết thương đúng quy trình chuyên môn.
Nguy cơ lây nhiễm virus dại khi chó đã được tiêm phòng
Nhiều người cho rằng chó đã tiêm vắc xin thì tuyệt đối không thể truyền virus dại. Tuy nhiên, trên thực tế y khoa vẫn ghi nhận một số tình huống vật nuôi không đạt đủ hiệu lực miễn dịch bảo vệ. Nguyên nhân có thể do vắc xin bảo quản không đúng nhiệt độ tiêu chuẩn, kỹ thuật tiêm chưa chuẩn xác, vật nuôi bị suy giảm miễn dịch hoặc mũi tiêm đã quá hạn bảo vệ hàng năm mà chưa được tiêm nhắc lại. Ngoài ra, việc xác định lịch sử tiêm phòng đôi khi chỉ dựa vào lời kể của chủ nuôi mà thiếu sổ theo dõi tiêm chủng rõ ràng. Do đó, nguy cơ nhiễm virus dại từ chó đã tiêm phòng tuy thấp hơn rất nhiều so với chó thả rông không rõ nguồn gốc, nhưng không thể khẳng định an toàn tuyệt đối nếu chưa qua thăm khám y tế.
Nguy cơ nhiễm khuẩn và uốn ván từ vết cắn của động vật
Bên cạnh mối lo ngại về virus dại, vết thương do động vật cắn luôn mang theo nguy cơ cao về nhiễm trùng mô mềm và uốn ván. Khoang miệng và nước bọt của chó chứa lượng lớn vi sinh vật kỵ khí và hiếu khí, bao gồm Pasteurella multocida, Staphylococcus aureus, Streptococcus và Capnocytophaga canimorsus. Khi răng động vật xuyên thủng da, vi khuẩn sẽ xâm nhập sâu vào mô dưới da, gân, cơ hoặc khớp, gây viêm mô tế bào, áp xe và nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Hơn nữa, bào tử trực khuẩn uốn ván Clostridium tetani từ đất cát bám dính quanh răng miệng vật nuôi cũng có thể xâm nhập qua vết rách, đe dọa nghiêm trọng tính mạng nếu người bị cắn chưa có miễn dịch uốn ván đầy đủ.
Quy trình sơ cứu vết thương do chó cắn tại chỗ
Sơ cứu đúng cách trong những phút đầu tiên đóng vai trò then chốt giúp loại bỏ phần lớn mầm bệnh và giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng. Người bị cắn cần đặt ngay vết thương dưới vòi nước chảy nhẹ và rửa kỹ bằng xà phòng trong ít nhất 15 phút liên tục. Thao tác rửa cần thực hiện nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh làm dập nát thêm mô lành. Sau khi rửa sạch, sát khuẩn vết thương bằng cồn y tế 70 độ hoặc dung dịch povidone iodine. Tuyệt đối không dùng miệng hút chất độc, không bóp nặn máu, không đắp các loại lá thuốc nam, tro bếp hay bất kỳ chất lạ nào lên vết rách da. Băng nhẹ vết thương bằng gạc vô trùng và nhanh chóng di chuyển đến cơ sở y tế gần nhất.
Phương pháp theo dõi sức khỏe vật nuôi trong mười ngày
Theo dõi sát sức khỏe của con chó sau khi cắn là căn cứ dịch tễ vô cùng quan trọng giúp bác sĩ quyết định phác đồ tiêm phòng. Vật nuôi cần được nhốt giữ cẩn thận ở nơi thoáng mát, bảo đảm đầy đủ thức ăn nước uống và quan sát liên tục trong vòng 10 ngày. Trong thời gian này, cần chú ý xem con vật có xuất hiện các biểu hiện bất thường như bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, sủa khàn, kích động cắn xé, trốn vào góc tối hoặc liệt chân hay không. Nếu sau 10 ngày con chó vẫn hoàn toàn khỏe mạnh, nguy cơ lây truyền virus dại tại thời điểm cắn coi như được loại trừ. Trường hợp con vật phát bệnh, thay đổi hành vi, chết hoặc chạy mất tích trong thời gian theo dõi, người bệnh phải báo ngay cho bác sĩ để xử trí khẩn cấp.
Tiêu chí y tế quyết định tiêm phòng dại cho người bị cắn
Quyết định tiêm vắc xin dại hoặc huyết thanh kháng dại phụ thuộc vào phân loại mức độ tổn thương theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới và tình trạng của con vật. Nếu vết cắn làm rách da chảy máu, vết thương nằm ở vị trí nguy hiểm gần hệ thần kinh trung ương như vùng đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay hoặc cơ quan sinh dục, bác sĩ thường chỉ định tiêm vắc xin ngay mà không chờ đợi. Trong thời gian tiêm các mũi đầu, việc theo dõi con vật vẫn được tiến hành song song. Nếu con vật có sổ tiêm chủng rõ ràng, vết thương nhẹ và con vật đang được theo dõi chặt chẽ tại nhà, bác sĩ có thể cân nhắc hoãn tiêm để tiếp tục quan sát hoặc bắt đầu tiêm dự phòng tùy từng trường hợp cụ thể.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục y tế cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp. Người bị chó cắn tuyệt đối không tự điều trị bằng thuốc nam, không đắp lá, không dùng mẹo dân gian để thử nọc độc. Bệnh dại khi đã phát cơn lâm sàng có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối, do đó việc đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá nguy cơ là bước bắt buộc không được trì hoãn.
Tóm tắt
Bị chó đã tiêm phòng dại cắn vẫn tiềm ẩn rủi ro nhiễm khuẩn và không loại trừ tuyệt đối nguy cơ bệnh dại. Người bị cắn cần chủ động rửa sạch vết thương, đến cơ sở y tế để được thăm khám, tiêm phòng uốn ván và nhận tư vấn phác đồ dự phòng bệnh dại phù hợp, đồng thời theo dõi sát vật nuôi trong 10 ngày.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Chó nhà nuôi đã tiêm phòng cắn có cần đi khám không?
Có, người bị cắn vẫn cần đến cơ sở y tế ngay. Bác sĩ cần kiểm tra mức độ tổn thương, nguy cơ uốn ván, tình trạng nhiễm khuẩn mô mềm và đánh giá độ tin cậy của lịch sử tiêm chủng ở vật nuôi trước khi quyết định tiêm phòng dại.
Vì sao chó đã tiêm vắc xin dại cắn người vẫn có rủi ro?
Kháng thể bảo vệ ở vật nuôi có thể suy giảm theo thời gian, chất lượng vắc xin không đồng đều hoặc kỹ thuật tiêm chưa đạt chuẩn. Ngoài ra, vết cắn vẫn mang nguy cơ nhiễm các loại vi khuẩn gây hại khác và trực khuẩn uốn ván từ nước bọt động vật.
Cần làm gì ngay sau khi bị chó cắn?
Người bị cắn cần rửa ngay dưới vòi nước chảy với xà phòng trong tối thiểu 15 phút, sau đó sát trùng bằng cồn y tế hoặc dung dịch povidone iodine. Tuyệt đối không nặn máu, không đắp lá cây hay bôi thuốc mỡ lên vết thương.
Cần theo dõi con chó cắn người trong bao nhiêu ngày?
Thời gian theo dõi tiêu chuẩn là 10 ngày kể từ thời điểm cắn. Nếu sau 10 ngày con chó vẫn sống khỏe mạnh bình thường, nguy cơ lây truyền virus dại tại thời điểm cắn có thể được loại trừ. Nếu chó ốm, chết hoặc mất tích, cần thông báo bác sĩ ngay.
Bị chó cắn có phải tiêm phòng uốn ván không?
Có, vi khuẩn uốn ván có thể xâm nhập qua các tổn thương rách da do răng động vật gây ra. Bác sĩ sẽ kiểm tra tiền sử tiêm chủng uốn ván của người bị thương để chỉ định tiêm nhắc lại hoặc dùng huyết thanh kháng uốn ván khi cần.
