Bị bướu cổ có phải mổ không và khi nào cần can thiệp phẫu thuật

Bướu cổ có phải mổ không là gì?

Bướu cổ là tình trạng tăng kích thước bất thường của tuyến giáp, cơ quan hình cánh bướm nằm ở phía trước cổ có chức năng sản xuất hormone điều hòa trao đổi chất. Bướu cổ có thể biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau, bao gồm bướu giáp lan tỏa, bướu giáp đơn nhân hoặc bướu giáp đa nhân. Về mặt chức năng, bướu cổ có thể đi kèm tình trạng bình giáp, cường giáp hoặc suy giáp.

Phần lớn bướu cổ phát triển âm thầm, không gây đau đớn và thường chỉ được phát hiện ngẫu nhiên qua kiểm tra sức khỏe tổng quát hoặc khi bướu lớn làm cổ to lên. Dù đa số là tổn thương lành tính, việc xác định rõ cấu trúc mô học và chức năng tuyến giáp là bước quan trọng hàng đầu để đưa ra phương án xử trí thích hợp nhất.

Không phải mọi trường hợp bướu cổ đều cần phẫu thuật

Nhiều người bệnh thường nhầm tưởng hễ có bướu ở cổ là phải mổ để loại bỏ hoàn toàn khối u. Tuy nhiên, theo các hướng dẫn y khoa hiện hành, phần lớn các trường hợp bướu cổ lành tính không cần phẫu thuật. Tuyến giáp đóng vai trò sản xuất hormone điều hòa quá trình chuyển hóa của cơ thể, do đó bác sĩ luôn ưu tiên các giải pháp bảo tồn mô giáp lành lặn nhiều nhất có thể.

Phẫu thuật tuyến giáp là can thiệp ngoại khoa xâm lấn có gây mê và tiềm ẩn những rủi ro nhất định như chảy máu, nhiễm trùng, khàn tiếng do tổn thương dây thần kinh quặt ngược thanh quản hoặc hạ canxi máu do ảnh hưởng tuyến cận giáp. Do đó, chỉ định mổ chỉ được cân nhắc kỹ lưỡng khi lợi ích của việc loại bỏ khối u vượt trội hơn nguy cơ rủi ro phẫu thuật hoặc khi các phương pháp điều trị bảo tồn khác không mang lại kết quả mong đợi.

Các trường hợp bướu cổ bắt buộc hoặc nên cân nhắc mổ

Bác sĩ chuyên khoa ngoại hoặc nội tiết sẽ chỉ định phẫu thuật bướu cổ trong các tình huống cụ thể sau đây:

Thứ nhất là trường hợp bướu cổ ác tính hoặc nghi ngờ ác tính cao dựa trên kết quả siêu âm và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA). Khi xác định tế bào ung thư tuyến giáp, phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp kèm nạo vét hạch là phương pháp điều trị tiêu chuẩn.

Thứ hai là bướu cổ có kích thước lớn gây biến dạng vùng cổ hoặc chèn ép rõ rệt lên khí quản, thực quản, dẫn đến triệu chứng khó thở, thở rít, khàn giọng kéo dài hoặc nuốt nghẹn.

Thứ ba là bướu giáp phát triển chìm xuống lồng ngực (bướu giáp thòng trung thất) gây cản trở hô hấp và tuần hoàn máu.

Thứ tư là các trường hợp cường giáp đa nhân hoặc bướu nhân độc tuyến giáp đã điều trị nội khoa bằng thuốc kháng giáp kéo dài nhưng tái phát nhiều lần, không đáp ứng hoặc người bệnh có chống chỉ định với liệu pháp uống iod phóng xạ.

Các phương pháp điều trị bướu cổ thay thế không cần phẫu thuật

Khi phát hiện bướu cổ nhưng chưa có chỉ định phẫu thuật, người bệnh thường được áp dụng các biện pháp can thiệp bảo tồn an toàn và nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Đối với nhân giáp lành tính nhỏ và không có triệu chứng lâm sàng, phương pháp phù hợp nhất là theo dõi định kỳ bằng siêu âm và xét nghiệm máu mỗi 6 đến 12 tháng. Việc theo dõi giúp bác sĩ phát hiện kịp thời sự thay đổi bất thường về kích thước hoặc hình thái của nhân giáp.

Đối với bướu cổ đơn thuần do thiếu hụt iod hoặc rối loạn tổng hợp hormone, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung iod trong chế độ ăn hoặc dùng thuốc hormone tuyến giáp để giảm bớt sự kích thích của tuyến yên lên mô giáp.

Ngoài ra, hiện nay có các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn hiện đại như đốt sóng cao tần (RFA), tiêm cồn tuyệt đối hoặc vi sóng dành cho các nhân giáp lành tính gây mất thẩm mỹ hoặc khó chịu nhẹ, giúp thu nhỏ khối u mà không cần rạch da mổ hở và bảo tồn tối đa chức năng tuyến giáp.

Quy trình thăm khám giúp bác sĩ đưa ra chỉ định mổ chính xác

Để xác định chính xác người bệnh bướu cổ có phải mổ không, bác sĩ cần tiến hành quy trình thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu.

Đầu tiên, siêu âm tuyến giáp giúp đánh giá vị trí, số lượng nhân, kích thước khối u, tính chất nang dịch hay mô đặc, mức độ vôi hóa và hạch cổ liên quan.

Tiếp theo, xét nghiệm máu định lượng nồng độ TSH, FT3 và FT4 để đánh giá chức năng tuyến giáp đang ở trạng thái bình giáp, suy giáp hay cường giáp.

Nếu siêu âm phát hiện nhân giáp có đặc điểm nghi ngờ theo phân loại TIRADS, bác sĩ sẽ thực hiện chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) dưới hướng dẫn của siêu âm để giải phẫu bệnh lý, xác định rõ bản chất tế bào là lành tính hay ác tính. Kết quả tổng hợp từ các bước này là cơ sở vững chắc nhất để đưa ra quyết định có cần mổ hay không.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nam, cao dán hoặc áp dụng mẹo dân gian truyền miệng để đắp lên vùng cổ vì có thể gây bỏng da, nhiễm trùng hoặc làm chậm trễ thời gian can thiệp y tế cần thiết. Mọi quyết định phẫu thuật hay dùng thuốc đều cần có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ.

Tóm tắt

Phần lớn người mắc bướu cổ không cần can thiệp phẫu thuật ngay từ đầu. Quyết định mổ hay điều trị bảo tồn phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả siêu âm, xét nghiệm chức năng tuyến giáp và sinh thiết tế bào. Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa nội tiết định kỳ để được theo dõi sát sao, lựa chọn phương pháp can thiệp thích hợp và an toàn nhất cho sức khỏe lâu dài.