Bị bỏng bôi kem đánh răng có đúng không và hướng dẫn xử trí

Bị bỏng bôi kem đánh răng là gì?

Bỏng là một dạng tổn thương mô da và các cấu trúc dưới da do tác động của nhiệt độ cao, hóa chất, điện năng hoặc bức xạ. Khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng chịu đựng sinh lý, các tế bào biểu bì sẽ bị biến tính protein và hoại tử cục bộ. Phản ứng viêm nhanh chóng xuất hiện khiến các mạch máu giãn nở, dịch thoát vào khoảng gian bào tạo thành bọng nước và gây cảm giác đau rát dữ dội. Trong các tình huống bỏng sinh hoạt do nước sôi, canh nóng hay bô xe máy, phản xạ đầu tiên của nhiều người là tìm kiếm các vật dụng có sẵn trong nhà để đắp lên vùng da đau rát. Kem đánh răng là một trong những sản phẩm thường bị sử dụng sai mục đích nhất do chứa bạc hà tạo ảo giác mát mẻ. Trên thực tế, kem đánh răng là chế phẩm vệ sinh răng miệng có nồng độ chất tẩy rửa và tính kiềm nhẹ, hoàn toàn không được thiết kế cho việc điều trị các vết thương hở hay tổn thương biểu mô cấp tính.

Tác hại khi bôi kem đánh răng lên vết thương bỏng

Rất nhiều người lầm tưởng cảm giác the mát từ tinh dầu bạc hà trong kem đánh răng có thể dập tắt hơi nóng và làm dịu cơn đau rát do bỏng. Tuy nhiên, cảm giác mát lạnh này chỉ là sự đánh lừa thụ thể thần kinh ngoại vi tạm thời chứ không hề có tác dụng hạ nhiệt độ thực sự cho mô liên kết đang bị tổn thương.

Ngược lại, kem đánh răng chứa nhiều thành phần kiềm, chất mài mòn canxi cacbonat, hợp chất flo và các chất tẩy rửa bề mặt như natri lauryl sulfat. Khi tiếp xúc với vùng da bị tổn thương do nhiệt, những hóa chất này sẽ kích ứng trực tiếp lên lớp biểu bì non, gây cảm giác bỏng rát dữ dội hơn và có thể dẫn đến viêm da tiếp xúc kích ứng. Ngoài ra, việc che phủ một lớp bột kem đặc quánh lên vết thương hở sẽ bít tắc lỗ chân lông, tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, từ đó làm tăng mạnh nguy cơ nhiễm trùng mô mềm và để lại sẹo co kéo xấu sau này.

Quy trình hạ nhiệt đúng cách cho vết bỏng

Biện pháp sơ cứu bỏng ban đầu có giá trị quyết định nhất đối với khả năng hồi phục của da là hạ nhiệt độ vùng tổn thương càng sớm càng tốt bằng nước sạch. Ngay khi xảy ra tai nạn bỏng do nước sôi, lửa, dầu mỡ hay chạm bô xe máy, bạn cần đưa vết bỏng dưới vòi nước máy sạch chảy nhẹ hoặc ngâm rửa trong chậu nước mát sạch trong khoảng thời gian từ 15 đến 20 phút.

Nhiệt độ nước thích hợp nhất là nước mát thông thường, dao động khoảng 15 đến 20 độ C, tuyệt đối không dùng nước đá quá lạnh. Việc ngâm rửa kịp thời trong khoảng thời gian vàng này giúp hạ nhiệt độ sâu trong lớp hạ bì, chặn đứng quá trình tổn thương hoại tử mô tiếp diễn, giảm phù nề mô kẽ và giảm đau rát tự nhiên rất rõ rệt. Đồng thời, dòng nước chảy nhẹ cũng giúp làm trôi bớt bụi bẩn, dị vật hoặc hóa chất bám dính trên bề mặt vết thương một cách an toàn mà không làm rách da.

Các bước bảo vệ và băng bó vết thương sau khi làm mát

Sau khi đã làm mát vết bỏng đủ thời gian, bước tiếp theo là bảo vệ bề mặt da khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn từ môi trường bên ngoài. Bạn cần nhẹ nhàng cởi bỏ hoặc dùng kéo cắt bỏ quần áo xung quanh vùng tổn thương, tránh kéo giật mạnh làm trợt lớp da non đang phồng rộp. Cần tháo bỏ nhẫn, đồng hồ, vòng tay trước khi vùng chi thể bị sưng nề.

Tiếp đó, hãy dùng gạc y tế vô khuẩn hoặc một mảnh vải sạch mềm, không có xơ sợi để che phủ hờ lên vết bỏng rồi cố định nhẹ nhàng bằng băng cuộn. Tránh băng quá chặt gây cản trở tuần hoàn máu nuôi dưỡng mô. Người chăm sóc không được tự ý bôi các loại thuốc mỡ kháng sinh, kem làm lành sẹo hay bất kỳ chất lỏng dân gian nào khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Giữ bề mặt vết thương sạch sẽ và khô ráo là nguyên tắc hàng đầu giúp hạn chế biến chứng viêm loét nhiễm khuẩn.

Những sai lầm sơ cứu bỏng phổ biến cần tránh

Bên cạnh thói quen bôi kem đánh răng, trong dân gian còn lưu truyền nhiều mẹo sơ cứu sai lầm khác như đắp đá lạnh trực tiếp, bôi nước mắm, xối giấm, đắp lòng trắng trứng gà, mỡ trăn hay đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc. Những việc làm này đều tiềm ẩn nguy cơ phá hủy thêm cấu trúc da đã suy yếu.

Đá lạnh làm co thắt mạch máu đột ngột gây thiếu máu cục bộ, có thể gây thêm bỏng lạnh khiến vùng hoại tử lan rộng hơn. Trong khi đó, nước mắm, trứng sống hay lá cây chứa vô số vi khuẩn và nấm mốc, khi tiếp xúc với nền tổn thương hở sẽ trực tiếp cấy vi sinh vật gây bệnh vào sâu trong mô, gây nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Người dân cần kiên quyết từ bỏ những kinh nghiệm truyền miệng thiếu cơ sở khoa học để tránh biến một vết bỏng nông tự lành thành vết loét sâu nhiễm trùng nghiêm trọng.

Trường hợp vết bỏng cần được thăm khám y tế ngay

Đa số các trường hợp bỏng nông độ một với diện tích nhỏ như đỏ da đơn thuần có thể tự chăm sóc và lành lặn sau vài ngày nếu được sơ cứu đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế chuyên khoa khi vết bỏng có dấu hiệu nặng để được bác sĩ đánh giá và điều trị chuyên sâu.

Những tình huống bắt buộc phải đi khám bao gồm vết bỏng có diện tích rộng từ một bàn tay trở lên, bỏng sâu làm da chuyển màu trắng bệch, xám đen hoặc mất cảm giác đau. Bỏng xảy ra ở các vị trí đặc biệt nhạy cảm như vùng mặt, mắt, cổ, bàn tay, bàn chân, khớp vận động hoặc bộ phận sinh dục cũng cần can thiệp y tế sớm để phòng ngừa sẹo co rút ảnh hưởng chức năng. Ngoài ra, nạn nhân là trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền tiểu đường, suy giảm miễn dịch cần được nhân viên y tế theo dõi sát sao.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sơ cứu thường thức và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị chuyên khoa của bác sĩ. Không tự ý bóc tách da phồng rộp hay bôi thuốc lạ lên vết thương. Nếu vết thương xuất hiện mủ vàng, sưng tấy lan rộng, mùi hôi hoặc người bệnh bị sốt cao, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất vì đây là biểu hiện của nhiễm trùng tiến triển.

Tóm tắt

Bôi kem đánh răng lên vết bỏng là sai lầm sơ cứu cần loại bỏ hoàn toàn để tránh tổn thương thứ phát và nhiễm trùng. Khi gặp tai nạn bỏng, việc làm mát kịp thời bằng nước sạch chảy nhẹ trong 15 đến 20 phút và bảo vệ tổn thương bằng gạc vô khuẩn là giải pháp khoa học, hiệu quả nhất. Mọi can thiệp bằng chất lạ đều có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mô da. Với các vết bỏng diện tích lớn, bỏng sâu hoặc bỏng ở vị trí nhạy cảm, người bệnh cần được thăm khám tại cơ sở y tế.