Bị bệnh uốn ván tiêm mấy mũi và lịch tiêm phòng cần biết

Bị bệnh uốn ván tiêm mấy mũi là gì?

Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính vô cùng nguy hiểm do ngoại độc tố của trực khuẩn uốn ván Clostridium tetani gây ra. Vi khuẩn này tồn tại phổ biến dưới dạng nha bào trong đất, phân động vật, bùn lầy và bề mặt các kim loại rỉ sét. Khi xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương trầy xước, vết rách da sâu hoặc vết dập nát yếm khí, nha bào phát triển và tiết ra độc tố tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh vận động. Tình trạng này dẫn đến những cơn co cứng cơ liên tục, co giật toàn thân và có thể gây tử vong do suy hô hấp hoặc rối loạn thần kinh thực vật. Bệnh uốn ván hoàn toàn không lây truyền từ người sang người. Biện pháp phòng ngừa và kiểm soát rủi ro hiệu quả nhất hiện nay là tiêm vắc xin tạo miễn dịch chủ động kết hợp huyết thanh kháng độc tố khi có vết thương nguy cơ cao.

Phân biệt xử trí khi đã phát bệnh uốn ván và tiêm phòng khi có vết thương

Trong thực tế y khoa, cần phân biệt rõ giữa việc điều trị người bệnh đã phát tác triệu chứng uốn ván và việc tiêm phòng khẩn cấp khi vừa bị thương. Khi một người đã thực sự biểu hiện bệnh uốn ván với các triệu chứng co cứng cơ, co giật và suy hô hấp, mục tiêu điều trị không còn dừng lại ở việc đếm số mũi vắc xin thông thường.

Lúc này, người bệnh bắt buộc phải nhập viện cấp cứu tại khoa hồi sức tích cực hoặc khoa truyền nhiễm. Bác sĩ sẽ chỉ định tiêm truyền kháng độc tố uốn ván liều cao nhằm trung hòa lượng độc tố còn lưu hành tự do trong máu. Liều kháng độc tố thường được dùng một lần duy nhất theo chỉ định y khoa nghiêm ngặt, kết hợp với việc dùng kháng sinh tiêu diệt ổ vi khuẩn tại vết thương và các thuốc kiểm soát cơn co giật. Song song với đó, bệnh nhân vẫn được tiêm vắc xin uốn ván theo phác đồ vì độc tố uốn ván tự nhiên không tạo ra miễn dịch bền vững cho cơ thể sau khi hồi phục.

Số mũi tiêm khi bị thương ở người chưa từng tiêm vắc xin uốn ván

Đối với những người chưa từng tiêm phòng uốn ván hoặc không nhớ rõ tiền sử tiêm chủng mà không may gặp vết thương hở sâu, dập nát hoặc dính đất cát bẩn, nguy cơ nhiễm trực khuẩn uốn ván là rất lớn. Trường hợp này đòi hỏi can thiệp kép vừa bảo vệ tức thì vừa xây dựng miễn dịch lâu dài.

Nhân viên y tế thường chỉ định tiêm một liều huyết thanh kháng độc tố uốn ván nhằm cung cấp ngay kháng thể thụ động giúp trung hòa độc tố vi khuẩn trong giai đoạn cửa sổ nguy hiểm. Đồng thời, người bệnh sẽ được bắt đầu tiêm mũi vắc xin uốn ván đầu tiên ở một vị trí tiêm khác trên cơ thể. Để tạo dựng miễn dịch chủ động hoàn chỉnh, người bệnh cần quay lại cơ sở y tế để tiêm tiếp mũi vắc xin thứ hai sau đó ít nhất ba mươi ngày, và mũi vắc xin thứ ba sau mũi thứ hai khoảng sáu tháng. Việc tuân thủ đầy đủ ba mũi vắc xin này giúp cơ thể duy trì khả năng phòng bệnh trong nhiều năm tiếp theo.

Xử trí tiêm phòng cho người đã tiêm vắc xin uốn ván trước đó

Ở những người đã hoàn thành phác đồ tiêm chủng vắc xin uốn ván trước đó, cơ thể đã có sẵn tế bào trí nhớ miễn dịch. Do đó, khi bị thương, số mũi tiêm cần bổ sung sẽ ít hơn và phụ thuộc vào khoảng thời gian tính từ lần tiêm gần nhất cũng như tính chất của vết thương.

Nếu vết thương sạch, nông và mũi tiêm vắc xin uốn ván gần nhất diễn ra trong vòng mười năm trở lại đây, người bệnh thường không cần phải tiêm bổ sung. Tuy nhiên, nếu vết thương sâu, bẩn, có dị vật hoặc mô dập nát, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm một mũi vắc xin uốn ván nhắc lại nếu lần tiêm cuối cùng đã cách đó quá năm năm. Trong trường hợp này, người bệnh thường không cần tiêm thêm huyết thanh kháng độc tố vì hệ miễn dịch có khả năng nhanh chóng gia tăng kháng thể để bảo vệ cơ thể khi được kích thích bởi mũi tiêm nhắc.

Phác đồ tiêm vắc xin uốn ván chủ động ở người chưa có miễn dịch

Tiêm chủng chủ động ngay khi cơ thể khỏe mạnh là phương pháp phòng ngừa bệnh uốn ván bền vững và tiết kiệm nhất. Phác đồ tiêm ngừa cơ bản cho người lớn và trẻ em chưa được chủng ngừa đầy đủ bao gồm tổng cộng ba mũi vắc xin uốn ván.

Cụ thể, mũi thứ nhất được tiêm vào thời điểm tự chọn khi sức khỏe ổn định. Mũi thứ hai được tiêm sau mũi thứ nhất tối thiểu một tháng để củng cố phản ứng miễn dịch. Mũi thứ ba được tiêm nhắc lại sau mũi thứ hai khoảng sáu tháng đến một năm nhằm hoàn thiện lớp bảo vệ cơ bản. Sau khi đã hoàn tất liệu trình ba mũi này, nồng độ kháng thể trong máu có thể bảo vệ cơ thể an toàn trong khoảng năm đến mười năm. Sau giai đoạn này, mỗi người nên chủ động đi tiêm một mũi vắc xin nhắc lại sau mỗi mười năm để bảo đảm nồng độ kháng thể phòng bệnh luôn ở mức tối ưu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi vết thương hở có nguy cơ nhiễm trùng uốn ván cần được nhân viên y tế thăm khám trực tiếp để làm sạch ngoại khoa và chỉ định loại thuốc sinh phẩm tiêm phòng phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua huyết thanh hoặc vắc xin về tự tiêm tại nhà.

Tóm tắt

Tiêm phòng uốn ván là giải pháp thiết yếu giúp cơ thể chủ động tạo kháng thể chống lại độc tố vi khuẩn nguy hiểm. Việc xác định chính xác số mũi tiêm và phác đồ can thiệp phụ thuộc chặt chẽ vào tiền sử chủng ngừa cùng mức độ tổn thương thực tế. Khi gặp vết thương hở có nguy cơ nhiễm trùng, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí vết thương chuẩn xác và chỉ định tiêm phòng phù hợp, bảo đảm an toàn tính mạng.