Bệnh xơ phổi ở trẻ sinh non có nguy hiểm không và điều trị thế nào

Bệnh xơ phổi ở trẻ sinh non là gì?

Bệnh xơ phổi ở trẻ sinh non là tình trạng nhu mô phổi bị tổn thương mạn tính, dẫn đến hiện tượng xơ hóa thành phế nang và giảm độ đàn hồi của đường thở. Bệnh thường gặp nhất ở những trẻ chào đời ở tuổi thai dưới 32 tuần hoặc có cân nặng lúc sinh cực thấp, phổi chưa kịp phát triển đầy đủ các đơn vị trao đổi khí. Sau khi sinh, trẻ non tháng thường cần hỗ trợ thở máy với áp lực dương và nồng độ oxy cao để duy trì sự sống. Quá trình này, dù cứu sống trẻ, lại có thể tạo ra các phản ứng viêm kéo dài và để lại các dải xơ sẹo trong phổi. Bệnh đòi hỏi quá trình theo dõi lâu dài và phối hợp nhiều biện pháp can thiệp nhằm bảo tồn tối đa chức năng hô hấp.

Mức độ nguy hiểm của bệnh xơ phổi đối với trẻ sinh non

Mức độ nguy hiểm của bệnh xơ phổi ở trẻ non tháng phụ thuộc trực tiếp vào tuần thai, cân nặng lúc sinh và thời gian trẻ phải can thiệp máy thở. Trẻ sinh non có cấu trúc phổi chưa hoàn thiện, các túi phế nang chưa phát triển đầy đủ nên rất dễ bị tổn thương trước áp lực khí thở và độc tính oxy.

Nếu không được chăm sóc chuyên khoa cẩn thận, bệnh có thể dẫn đến suy hô hấp kéo dài, phụ thuộc oxy nhiều tháng và tăng nguy cơ tăng áp lực động mạch phổi. Trẻ mắc bệnh cũng có sức đề kháng hô hấp rất yếu, dễ bị bội nhiễm phế quản phổi nặng khi thời tiết chuyển mùa. Tuy nhiên, nếu vượt qua giai đoạn sơ sinh nguy kịch và tránh được các đợt nhiễm trùng tái phát, các phế nang mới vẫn tiếp tục sinh sôi trong những năm đầu đời, mở ra cơ hội phục hồi tốt cho trẻ.

Chiến lược hỗ trợ hô hấp và kiểm soát lượng oxy

Mục tiêu điều trị hàng đầu là duy trì lượng oxy máu ổn định trong khi giảm thiểu tối đa tổn thương áp lực lên các phế nang còn non nớt. Các bác sĩ chuyên khoa sơ sinh sẽ điều chỉnh áp lực máy thở hoặc chuyển dần sang các biện pháp thở hỗ trợ không xâm lấn như thở áp lực dương liên tục qua mũi ngay khi tình trạng trẻ cho phép.

Nồng độ oxy cung cấp được theo dõi sát sao để vừa ngăn ngừa thiếu oxy mô, vừa hạn chế tác hại của các gốc tự do lên nhu mô phổi. Quá trình cai máy thở và cai oxy hỗ trợ cần được tiến hành từng bước thận trọng, dựa trên các chỉ số khí máu và độ bão hòa oxy thực tế của bệnh nhi.

Cân bằng dinh dưỡng và quản lý dịch cơ thể

Trẻ sinh non bị tổn thương phổi mạn tính tiêu hao nhiều năng lượng hơn bình thường cho công thở. Do đó, chế độ dinh dưỡng giàu năng lượng và dưỡng chất đóng vai trò sống còn để thúc đẩy quá trình tái tạo mô phổi và tăng trưởng thể chất.

Đồng thời, việc điều chỉnh lượng dịch đưa vào cơ thể phải hết sức cân bằng. Quá nhiều dịch có thể dẫn đến ứ trệ tuần hoàn và phù phổi mô kẽ, làm tăng nặng tình trạng khó thở. Bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc các thuốc hỗ trợ giãn phế quản trong một số trường hợp cụ thể để giảm gánh nặng dịch và cải thiện lưu thông khí qua đường dẫn thở.

Chăm sóc và theo dõi trẻ sau giai đoạn xuất viện

Giai đoạn sau khi trẻ xuất viện về nhà đòi hỏi sự chăm sóc vô cùng tỉ mỉ để tránh tổn thương phổi thứ phát. Gia đình cần tạo môi trường sống tuyệt đối không khói thuốc lá, thông thoáng và hạn chế tối đa việc tiếp xúc với những người đang mắc bệnh truyền nhiễm đường hô hấp.

Trẻ cần được đưa đi tái khám định kỳ theo đúng hẹn của bác sĩ chuyên khoa nhi sơ sinh để đánh giá lại chức năng hô hấp, sự phát triển thể chất và điều chỉnh kế hoạch dùng thuốc nếu có. Bên cạnh đó, việc hoàn thành đầy đủ các mũi vắc xin phòng bệnh đường hô hấp theo khuyến cáo y khoa là biện pháp bảo vệ lá phổi của trẻ trước các tác nhân nguy hiểm từ bên ngoài.

Lưu ý an toàn

Mọi quyết định điều chỉnh nồng độ oxy, liều lượng thuốc hoặc chế độ ăn của trẻ sinh non bị xơ phổi phải do bác sĩ chuyên khoa sơ sinh trực tiếp chỉ định. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc xông, thuốc giãn phế quản hoặc thay đổi lưu lượng oxy tại nhà vì có thể gây ngộ độc oxy hoặc suy hô hấp đột ngột cho trẻ.

Tóm tắt

Bệnh xơ phổi ở trẻ sinh non đòi hỏi sự kiên trì chăm sóc và phối hợp chặt chẽ giữa gia đình cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nhi sơ sinh. Mặc dù quá trình phục hồi chức năng phổi kéo dài, trẻ hoàn toàn có cơ hội cải thiện hô hấp và phát triển bình thường khi nhận được sự can thiệp y tế đúng hướng và môi trường sống trong lành.