Bệnh viêm kết mạc ở trẻ em và những nguy cơ cha mẹ không nên chủ quan

Viêm kết mạc ở trẻ em là gì?

Viêm kết mạc ở trẻ em là bệnh lý nhãn khoa phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi từ trẻ sơ sinh, trẻ nhũ nhi cho đến lứa tuổi học đường. Kết mạc là lớp màng nhầy mỏng, trong suốt bao bọc lấy củng mạc tức lòng trắng của mắt và lót bên trong mí mắt. Khi lớp màng này bị kích thích hoặc tấn công bởi các tác nhân gây viêm, hệ thống mạch máu nhỏ sẽ giãn nở và sung huyết, khiến mắt có màu đỏ hoặc hồng nhạt.

Bệnh có thể xảy ra ở một mắt rồi nhanh chóng lan sang mắt còn lại do thói quen dụi mắt của trẻ. Mặc dù phần lớn các trường hợp viêm kết mạc thông thường đều lành tính, một số dạng viêm kết mạc do vi khuẩn độc lực cao hoặc viêm kết mạc sơ sinh nếu không được can thiệp kịp thời có thể lan sâu vào giác mạc, đe dọa nghiêm trọng đến thị lực của trẻ. Do đó, việc hiểu rõ bản chất bệnh lý và có thái độ xử trí đúng mực đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe đôi mắt của con trẻ.

Các nguyên nhân thường gặp gây viêm kết mạc ở trẻ nhỏ

Viêm kết mạc ở trẻ nhỏ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phổ biến nhất là do virus như Adenovirus, thường đi kèm với các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên như sốt nhẹ, ho hoặc chảy mũi. Tác nhân vi khuẩn như tụ cầu, liên cầu hoặc phế cầu cũng thường xuyên gây bệnh, đặc trưng bởi dịch mắt tiết nhiều mủ vàng xanh làm dính chặt mi mắt khi trẻ ngủ dậy.

Bên cạnh đó, viêm kết mạc dị ứng xuất hiện khi mắt trẻ tiếp xúc với phấn hoa, lông thú nuôi, mạt bụi nhà hoặc khói thuốc lá, gây ngứa ngáy nhiều ở cả hai mắt. Ở trẻ sơ sinh dưới một tháng tuổi, tình trạng tắc ống lệ mũi bẩm sinh hoặc nhiễm khuẩn từ đường sinh dục của mẹ khi sinh ngả âm đạo cũng có thể dẫn đến viêm kết mạc sơ sinh mức độ nặng cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Biến chứng tiềm ẩn khi chậm trễ điều trị viêm kết mạc ở trẻ

Nhiều bậc phụ huynh thường xem viêm kết mạc là bệnh nhẹ tự khỏi nên chủ quan theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là do vi khuẩn độc lực cao hoặc việc vệ sinh không đảm bảo, tình trạng viêm có thể nhanh chóng lan sâu vào giác mạc, gây viêm loét giác mạc, áp xe giác mạc và để lại sẹo vĩnh viễn.

Tổn thương sẹo trên giác mạc sẽ làm suy giảm thị lực nghiêm trọng, gây nhược thị hoặc thậm chí dẫn đến nguy cơ mù lòa không thể phục hồi. Ngoài ra, việc nhiễm trùng kéo dài có thể gây viêm mô tế bào quanh hốc mắt, nhiễm trùng toàn thân đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Việc phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng thời điểm là yếu tố quyết định để bảo tồn chức năng thị giác của trẻ.

Cách chăm sóc và vệ sinh mắt an toàn cho trẻ tại nhà

Khi trẻ bị đau mắt, cha mẹ cần thực hiện vệ sinh mắt cho con đều đặn mỗi ngày. Trước khi chăm sóc mắt cho trẻ, người lớn phải rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước chảy. Sử dụng gạc y tế vô khuẩn hoặc khăn mềm sạch dùng một lần thấm dung dịch nước muối sinh lý 0,9% để lau nhẹ nhàng từ khóe mắt trong ra đuôi mắt ngoài.

Lưu ý quan trọng là phải dùng miếng gạc riêng biệt cho từng bên mắt nhằm tránh nguy cơ lây chéo mầm bệnh từ mắt bị viêm sang mắt còn lành lặn. Khăn mặt, gối và chăn của trẻ cần được giặt riêng, phơi dưới ánh nắng mặt trời và không để trẻ dùng chung đồ dùng cá nhân với các thành viên khác trong gia đình. Cần nhắc nhở trẻ hạn chế dùng tay dụi mắt để không làm trầy xước biểu mô giác mạc.

Những sai lầm nguy hại phụ huynh cần tránh khi trẻ đau mắt

Một trong những sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất của cha mẹ là tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc nhỏ mắt phối hợp chứa thành phần kháng viêm corticoid để nhỏ cho con. Corticoid có thể làm giảm đỏ mắt tạm thời nhưng lại làm giảm sức đề kháng tại chỗ, tạo điều kiện cho virus và nấm phát triển dữ dội, dễ dẫn đến thủng giác mạc.

Bên cạnh đó, các phương pháp dân gian truyền miệng như xông hơi lá trầu không, đắp lá dâu tằm hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ hoàn toàn không có cơ sở khoa học và rất dễ đưa thêm vi khuẩn lạ vào mắt đang tổn thương. Thói quen dùng lại lọ thuốc nhỏ mắt cũ đã mở nắp quá một tháng hoặc dùng chung một lọ thuốc cho nhiều người trong nhà cũng làm tăng nguy cơ bội nhiễm nghiêm trọng cho trẻ.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay

Phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường. Những biểu hiện đáng lo ngại bao gồm mắt trẻ sưng nề đỏ nhiều, kết mạc phù nề phồng rộp, mắt tiết nhiều dịch mủ đặc liên tục, trẻ đau nhức dữ dội hoặc quấy khóc không dứt khi chạm vào vùng mắt.

Đặc biệt, nếu trẻ có biểu hiện sợ ánh sáng, chói mắt, không chịu mở mắt, mí mắt sụp xuống, bề mặt tròng đen giác mạc bị mờ đục hoặc xuất hiện chấm trắng nhỏ, cần đi cấp cứu nhãn khoa ngay lập tức. Đối với trẻ sơ sinh trong tháng đầu đời có bất kỳ dấu hiệu đỏ mắt hay tiết ghèn dịch nào, cha mẹ tuyệt đối không tự điều trị mà phải đưa bé đi khám chuyên khoa ngay trong ngày.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ mang tính chất cung cấp kiến thức giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hay thuốc dân gian đắp lên mắt trẻ. Khi mắt trẻ có dấu hiệu bất thường, việc thăm khám tại cơ sở y tế là biện pháp an toàn và cần thiết nhất.

Tóm tắt

Viêm kết mạc ở trẻ em là tình trạng phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu người lớn lơ là hoặc xử trí sai cách. Việc giữ vệ sinh mắt sạch sẽ, cách ly nguồn lây và đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt kịp thời là chìa khóa giúp bảo vệ đôi mắt non nớt của trẻ, ngăn ngừa hiệu quả các tổn thương thị lực lâu dài.