Bệnh viêm họng aphter có nguy hiểm không và những lưu ý cần biết

Viêm họng aphter có nguy hiểm không là gì?

Viêm họng aphter là tình trạng niêm mạc vùng hầu họng, khẩu cái mềm hoặc amidan xuất hiện các vết loét nông, hình tròn hoặc bầu dục, thường có viền đỏ bao quanh và đáy phủ lớp màng trắng xám. Đây thực chất là dạng tổn thương loét aphter hay nhiệt miệng nhưng xuất hiện sâu hơn ở vị trí ngã tư đường ăn và đường thở. Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người trưởng thành, gây ra cảm giác đau nhức nhối đặc trưng mỗi khi niêm mạc cử động. Dù không phải là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, những đợt bùng phát vết loét ở họng ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt thường ngày và chất lượng cuộc sống của người mắc.

Mức độ nguy hiểm thực tế của bệnh viêm họng aphter

Đa số các trường hợp viêm họng aphter là lành tính và có thể tự khỏi mà không để lại di chứng lâu dài. Mặc dù cơn đau tại vết loét có thể rất dữ dội, cản trở việc ăn uống, nuốt nước bọt và giao tiếp hàng ngày, bản thân các vết loét nông này không phá hủy cấu trúc sâu của vùng hầu họng. Tình trạng này thường tự thoái lui dần trong vòng 7 đến 14 ngày khi lớp biểu mô niêm mạc tái tạo trở lại.

Tuy nhiên, bệnh có thể trở nên đáng lo ngại nếu vết loét bị vi khuẩn cơ hội xâm nhập gây bội nhiễm mưng mủ, áp xe quanh amiđan hoặc viêm mô tế bào vùng cổ. Ngoài ra, cảm giác đau rát nghiêm trọng khiến người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi, ngại nuốt, dẫn đến nguy cơ mất nước, suy nhược cơ thể và sụt cân nhanh chóng. Trong một số ít trường hợp, các đợt loét họng tái diễn liên tục có thể là biểu hiện cảnh báo của các bệnh lý tự miễn toàn thân như hội chứng Behcet hoặc bệnh đường ruột mạn tính.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng của viêm họng aphter

Biểu hiện nổi bật nhất của viêm họng aphter là sự xuất hiện của một hoặc nhiều vết loét tròn hoặc bầu dục trên niêm mạc màn hầu, trụ amiđan, lưỡi gà hoặc thành sau họng. Đáy vết loét thường có màu trắng xám hoặc vàng nhạt, bao quanh bởi một quầng viền đỏ viêm tấy rõ rệt. Người bệnh cảm thấy đau nhức nhối, cảm giác châm chích tăng lên gấp nhiều lần mỗi khi nuốt thức ăn, nước uống hoặc thậm chí là khi cử động cơ họng.

Bên cạnh tổn thương tại chỗ, người bệnh có thể có phản ứng sốt nhẹ, mệt mỏi toàn thân và nổi hạch góc hàm hoặc hạch cổ cùng bên tổn thương, sờ thấy hơi đau. Niêm mạc họng xung quanh thường đỏ và tăng tiết chất nhầy. Cần chú ý phân biệt viêm họng aphter với các đợt viêm họng hạt, viêm họng do liên cầu khuẩn hoặc viêm họng herpangina do virus coxsackie gây ra, vốn có phỏng nước đặc trưng và diễn tiến lâm sàng khác biệt.

Những nguyên nhân và yếu tố nguy cơ dẫn đến tổn thương loét aphter ở họng

Nguyên nhân chính xác gây ra các đợt viêm họng aphter vẫn chưa được xác định hoàn toàn đơn nhất, nhưng y học công nhận đây là kết quả của sự rối loạn phản ứng miễn dịch tại chỗ tại biểu mô niêm mạc. Một số yếu tố khởi phát thường gặp bao gồm tổn thương cơ học nhẹ ở vòm họng như sặc thức ăn cứng, bỏng nhiệt do đồ ăn quá nóng hoặc trầy xước niêm mạc trong quá trình can thiệp nha khoa.

Tình trạng căng thẳng tinh thần kéo dài, thiếu ngủ, thay đổi nội tiết tố theo chu kỳ kinh nguyệt cũng là những yếu tố kích hoạt phổ biến. Ngoài ra, sự thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin B12, folate, sắt và kẽm, làm suy giảm khả năng phục hồi của niêm mạc hầu họng. Những người có tiền sử dị ứng thực phẩm, mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản mạn tính hoặc đang trong giai đoạn suy giảm sức đề kháng cũng có nguy cơ bùng phát viêm họng aphter cao hơn người bình thường.

Biện pháp chăm sóc và hỗ trợ niêm mạc họng mau lành

Mục tiêu chăm sóc viêm họng aphter chủ yếu là xoa dịu cảm giác đau rát tại niêm mạc, thúc đẩy tổn thương mau lành và ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Việc súc họng nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày giúp làm sạch chất nhầy và giữ ẩm vòm họng. Người bệnh có thể sử dụng các sản phẩm xịt họng hoặc viên ngậm thảo dược giảm đau dịu niêm mạc theo chỉ dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ.

Trong sinh hoạt hàng ngày, cần ưu tiên các món ăn mềm lỏng, nguội mát như cháo đậu, súp dinh dưỡng, sữa và nước canh thanh đạm. Cần kiêng hoàn toàn các loại thực phẩm cay nồng, nhiều gia vị chua cay, thức ăn chiên giòn có cạnh sắc nhọn dễ cọ xát vào vết loét. Bổ sung đủ lượng nước mỗi ngày để tránh khô họng. Người bệnh nên duy trì chế độ nghỉ ngơi điều độ, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng thần kinh nhằm hỗ trợ hệ miễn dịch phục hồi nhanh chóng.

Thời điểm cần đi khám bác sĩ tai mũi họng kịp thời

Mặc dù đa số trường hợp có thể tự chăm sóc theo dõi tại nhà, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bất thường. Cụ thể, nếu vết loét có kích thước lớn trên một centimet, bờ gồ ghề bất thường, đáy loét tiết dịch mủ hôi hoặc tổn thương kéo dài quá ba tuần không có xu hướng thuyên giảm, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan.

Những biểu hiện nguy hiểm khác bao gồm sốt cao liên tục không hạ, sưng đau hạch cổ lan rộng, khó thở, cứng hàm, không thể há miệng hoặc hoàn toàn không nuốt được chất lỏng gây mất nước nghiêm trọng. Việc thăm khám trực tiếp sẽ giúp bác sĩ nội soi quan sát tổn thương, loại trừ các bệnh lý ác tính vùng vòm họng hoặc các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm khác để có phác đồ can thiệp kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc bôi có chứa corticoid nồng độ cao, kháng sinh hay các loại bột rắc dân gian không rõ nguồn gốc để đưa vào sâu trong họng. Việc sử dụng thuốc sai cách có thể gây tổn thương niêm mạc nặng nề hơn hoặc làm lu mờ triệu chứng của các bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn.

Tóm tắt

Viêm họng aphter nhìn chung là tình trạng lành tính, tự khỏi sau một đến hai tuần nếu được chăm sóc dinh dưỡng và vệ sinh vòm họng đúng cách. Việc hiểu rõ tính chất bệnh giúp người bệnh an tâm, không tự ý lạm dụng thuốc kháng sinh hoặc các mẹo dân gian chưa kiểm chứng. Khi triệu chứng đau kéo dài, vết loét lan rộng hoặc gây khó ăn uống nghiêm trọng, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng để được chẩn đoán và hướng dẫn phù hợp.