Bệnh viêm đại tràng đau lưng không và những dấu hiệu cần chú ý

Viêm đại tràng đau lưng là gì?

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm, tổn thương lớp niêm mạc đại tràng với các biểu hiện phổ biến như đau quặn bụng dưới, đầy hơi, chướng bụng, đi ngoài nhiều lần, phân lỏng hoặc lẫn chất nhầy máu. Về mặt sinh lý thần kinh, đại tràng và vùng thắt lưng cùng chia sẻ một số mạng lưới thần kinh cảm giác dẫn truyền về tủy sống. Do đó, khi đại tràng bị co thắt dữ dội hoặc viêm loét nặng, các tín hiệu đau từ nội tạng có thể được não bộ cảm nhận thành cơn đau lưng vùng thắt lưng hoặc vùng chậu. Ngoài ra, các thể bệnh viêm ruột mạn tính như viêm loét đại trực tràng chảy máu hay bệnh Crohn còn có thể kích hoạt đáp ứng viêm tại các khớp trục cột sống, dẫn đến đau lưng thực sự do viêm khớp đi kèm.

Cơ chế sinh học khiến bệnh viêm đại tràng kích hoạt cơn đau lưng

Hiện tượng đau lưng ở người mắc viêm đại tràng chủ yếu bắt nguồn từ hai cơ chế sinh học chính. Thứ nhất là hiện tượng đau quy chiếu nội tạng, xảy ra khi các sợi thần kinh cảm giác của đại tràng và các sợi thần kinh dẫn truyền từ da, cơ vùng lưng cùng tiếp hợp tại các tầng tủy sống ngực dưới và thắt lưng. Khi niêm mạc đại tràng bị viêm loét, co thắt mạnh hoặc căng tức do ứ đọng phân và hơi, xung động kích thích truyền về trung ương gây nhầm lẫn cảm giác, khiến người bệnh cảm thấy đau âm ỉ ở thắt lưng dù cấu trúc cột sống không hề bị chấn thương.

Cơ chế thứ hai liên quan đến phản ứng viêm toàn thân trong nhóm bệnh viêm ruột mạn tính. Tình trạng tự miễn hoặc đáp ứng viêm kéo dài có thể kích hoạt tổn thương tại các khớp trục cột sống hoặc khớp cùng chậu. Trong trường hợp này, đau lưng là biểu hiện viêm ngoài đường tiêu hóa thực sự, thường gây đau nhức và cứng lưng rõ rệt vào buổi sáng sớm khi vừa thức dậy.

Phân biệt đau lưng do bệnh tiêu hóa và đau cơ xương khớp thông thường

Việc phân biệt nguồn gốc đau lưng có ý nghĩa rất quan trọng đối với hướng chăm sóc y tế. Đau lưng do viêm đại tràng thường có tính chất âm ỉ, đau sâu bên trong, xuất hiện đồng thời với các đợt rối loạn tiêu hóa như đau quặn bụng, chướng hơi, mót rặn, tiêu chảy hoặc phân táo lỏng thất thường. Cơn đau này thường có xu hướng thay đổi cường độ sau khi người bệnh đi đại tiện hoặc xì hơi, đồng thời không bị tăng nặng rõ rệt khi xoay chuyển cột sống.

Ngược lại, đau lưng xuất phát từ tổn thương cơ xương khớp, thoái hóa cột sống hoặc thoát vị đĩa đệm thường có điểm đau khu trú rõ ràng khi ấn vào các gai sống hay cơ cạnh sống. Cơn đau cơ học sẽ tăng lên khi vận động, cúi ngửa người, mang vác vật nặng và thuyên giảm khi nằm nghỉ. Nếu có chèn ép rễ thần kinh, cảm giác đau buốt và tê bì có thể lan xuống mông và cẳng chân.

Những bệnh lý khác có thể gây đồng thời đau bụng và đau lưng

Triệu chứng đau lưng kết hợp với khó chịu vùng bụng không chỉ giới hạn ở bệnh viêm đại tràng mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiều bệnh lý nội khoa khác. Sỏi thận hoặc sỏi niệu quản là nguyên nhân rất thường gặp, tạo ra cơn đau quặn thận xuất phát từ hố thắt lưng lan dần ra phía trước bụng dưới, kèm theo rối loạn tiểu tiện như tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu đổi màu.

Ở phụ nữ, các bệnh lý phụ khoa như lạc nội mạc tử cung, u nang buồng trứng hoặc viêm vùng chậu mạn tính cũng gây đau tức bụng dưới kèm đau mỏi thắt lưng kéo dài. Ngoài ra, viêm tụy cấp hoặc mạn tính thường tạo ra cơn đau dữ dội ở vùng thượng vị xuyên thẳng ra sau lưng. Một số bệnh lý mạch máu nguy hiểm như phình tách động mạch chủ bụng cũng có thể biểu hiện bằng cơn đau lưng đột ngột, đòi hỏi phải được can thiệp cấp cứu ngay lập tức.

Hướng xử trí an toàn khi gặp tình trạng đau lưng kèm rối loạn tiêu hóa

Khi nhận thấy đau lưng xuất hiện đồng thời với các triệu chứng tiêu hóa kéo dài, người bệnh nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa và cơ xương khớp để được kiểm tra toàn diện. Bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại trực tràng, chụp X-quang hoặc cộng hưởng từ cột sống, cùng các xét nghiệm máu và nước tiểu nhằm đánh giá chính xác nguyên nhân gốc rễ.

Một nguyên tắc an toàn quan trọng là người bệnh không được tự ý mua các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid để điều trị đau lưng tại nhà. Nhóm thuốc này có thể gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa, làm tăng nguy cơ loét và xuất huyết đại tràng. Thay vào đó, người bệnh nên duy trì chế độ dinh dưỡng dễ tiêu, uống đủ nước, theo dõi diễn tiến triệu chứng và tuân thủ chặt chẽ chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự chẩn đoán nguyên nhân đau lưng dựa trên cảm tính hoặc tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi điều này có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm hoặc làm tổn thương đại tràng nặng hơn. Nếu cơn đau lưng kèm sốt cao, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, đi ngoài ra máu, bí tiểu hoặc tê yếu hai chân, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Tình trạng đau lưng hoàn toàn có thể liên quan mật thiết đến bệnh viêm đại tràng thông qua cơ chế đau quy chiếu hoặc viêm khớp trục đi kèm. Thay vì tự ý dùng thuốc giảm đau tại nhà gây nguy cơ hại đường ruột, việc chủ động thăm khám y tế sớm sẽ giúp xác định đúng căn nguyên và có kế hoạch chăm sóc sức khỏe an toàn, phù hợp.