Bệnh viêm cột sống dính khớp có ảnh hưởng đến sinh sản không?

Viêm cột sống dính khớp có ảnh hưởng đến sinh sản không?

Viêm cột sống dính khớp là một bệnh lý viêm khớp tự miễn mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tổn thương tại khớp cùng chậu, cột sống thắt lưng và các điểm bám gân. Quá trình viêm kéo dài có thể dẫn đến hiện tượng vôi hóa dây chằng, xơ cứng và dính khớp, gây hạn chế vận động cột sống nếu không được can thiệp kịp thời.

Xét về cơ chế bệnh sinh, viêm cột sống dính khớp không tác động trực tiếp làm suy giảm chức năng của các tuyến nội tiết sinh dục hay cơ quan sinh sản như buồng trứng, tử cung hoặc tinh hoàn. Khả năng sinh sản của người bệnh chỉ bị ảnh hưởng thứ phát qua mức độ hoạt động của phản ứng viêm toàn thân, các cơn đau cơ xương khớp mạn tính gây trở ngại sinh hoạt vợ chồng, hoặc do tác động của một số loại thuốc ức chế miễn dịch và giảm đau đang sử dụng. Vì vậy, người bệnh hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát tình hình khi nắm vững kiến thức y khoa phù hợp.

Khả năng thụ thai tự nhiên ở người mắc viêm cột sống dính khớp

Về mặt sinh học, viêm cột sống dính khớp không gây tổn thương trực tiếp lên buồng trứng hay tinh hoàn và không làm suy giảm cấu trúc cơ quan sinh dục. Phần lớn người bệnh ở cả hai giới đều có khả năng thụ thai tự nhiên tương đương với người khỏe mạnh cùng độ tuổi khi bệnh đang ở giai đoạn ổn định.

Tuy vậy, những tác động gián tiếp có thể ảnh hưởng đến đời sống sinh sản. Cơn đau thắt lưng mạn tính, cứng khớp buổi sáng và cảm giác mệt mỏi toàn thân thường làm giảm hứng thú tình dục cũng như gây khó khăn về thể chất khi quan hệ. Ở nam giới, phản ứng viêm mạn tính kéo dài hoặc tình trạng suy nhược chung có thể ảnh hưởng phần nào đến chất lượng tinh trùng, nhưng hiếm khi dẫn tới vô sinh nguyên phát. Ở nữ giới, chu kỳ kinh nguyệt đôi khi bị rối loạn nhẹ trong những đợt bùng phát viêm nghiêm trọng, song khả năng rụng trứng thường hồi phục khi bệnh được kiểm soát tốt.

Ảnh hưởng của các loại thuốc điều trị đến sức khỏe sinh sản

Yếu tố then chốt tác động đến kế hoạch sinh sản chính là các thuốc kiểm soát bệnh. Một số thuốc chống viêm không steroid, thuốc ức chế miễn dịch kinh điển và liệu pháp sinh học có đặc tính dược lý khác nhau đối với quá trình thụ thai, sự phát triển của thai nhi và chất lượng tinh dịch.

Chẳng hạn, một số hoạt chất chống thấp khớp làm thay đổi bệnh như sulfasalazine có thể làm giảm số lượng và khả năng di động của tinh trùng ở nam giới, nhưng tác dụng phụ này hoàn toàn có thể hồi phục sau khi ngừng thuốc vài tháng. Một số thuốc khác lại chống chỉ định tuyệt đối trong giai đoạn mang thai và cho con bú vì nguy cơ gây dị tật thai nhi. Ngược lại, nhiều thuốc sinh học hiện đại đã được chứng minh có độ an toàn tương đối cao hơn trong thai kỳ. Do đó, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp đánh giá để điều chỉnh danh mục thuốc an toàn trước thời điểm thụ thai dự kiến.

Khả năng di truyền bệnh viêm cột sống dính khớp sang con

Viêm cột sống dính khớp có tính chất gia đình rõ rệt và liên quan chặt chẽ với kháng nguyên bạch cầu người HLA-B27. Nếu cha hoặc mẹ mang gen này, đứa trẻ sinh ra có khoảng 50% cơ hội thừa hưởng gen từ phụ huynh.

Tuy nhiên, mang gen HLA-B27 không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc bệnh. Các thống kê dịch tễ học cho thấy chỉ một tỷ lệ nhỏ những người có gen HLA-B27 thực sự phát triển thành viêm cột sống dính khớp trong đời, bởi sự khởi phát bệnh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố kích hoạt từ môi trường, nhiễm khuẩn đường ruột hoặc rối loạn miễn dịch đi kèm. Người bệnh không nên quá lo lắng về nguy cơ di truyền mà bỏ lỡ kế hoạch xây dựng gia đình, thay vào đó nên theo dõi sức khỏe tổng quát của trẻ khi lớn lên để phát hiện sớm các dấu hiệu đau khớp nếu có.

Chăm sóc và chuẩn bị mang thai an toàn cho người bệnh

Để có một thai kỳ an toàn, người bệnh cần lập kế hoạch trước ít nhất ba đến sáu tháng. Giai đoạn lý tưởng để thụ thai là khi bệnh đã được kiểm soát ổn định, mức độ hoạt động viêm ở mức thấp nhất trong nhiều tháng liên tục.

Trong quá trình mang thai, việc theo dõi định kỳ cần có sự phối hợp giữa bác sĩ chuyên khoa thấp khớp và bác sĩ sản khoa. Trọng lượng cơ thể tăng cùng sự thay đổi tư thế cột sống có thể làm gia tăng cảm giác đau lưng cơ học, do đó các bài tập vật lý trị liệu nhẹ nhàng đóng vai trò rất quan trọng để duy trì độ dẻo dai cơ bắp. Về phương thức sinh nở, nhiều phụ nữ vẫn có thể sinh thường qua ngả âm đạo; chỉ những trường hợp có tổn thương xơ cứng nặng tại khớp háng hoặc biến dạng khung chậu đáng kể mới cần chỉ định phẫu thuật mổ lấy thai.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc sử dụng bất kỳ loại thuốc bổ trợ, thuốc nam nào khi chuẩn bị mang thai mà chưa có sự đồng ý của bác sĩ. Mọi kế hoạch mang thai cần được thảo luận kỹ với bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp và chuyên khoa sản để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mẹ và bé.

Tóm tắt

Tóm lại, viêm cột sống dính khớp không tước đi thiên chức làm cha mẹ nếu người bệnh chủ động quản lý bệnh và chuẩn bị kỹ lưỡng. Việc phối hợp chặt chẽ giữa chuyên khoa cơ xương khớp và sản khoa giúp kiểm soát tốt các đợt bùng phát viêm, điều chỉnh phác đồ dùng thuốc an toàn, từ đó bảo vệ sức khỏe cho cả thai phụ và thai nhi.