Bệnh vảy nến và á sừng có lây không? Lời giải đáp y khoa chính xác
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người khi nhận thấy vùng da xuất hiện các mảng bong tróc, nứt nẻ hoặc đỏ ửng thường mang tâm lý lo âu về khả năng lây nhiễm sang người xung quanh. Dưới góc độ y khoa, các chuyên gia khẳng định rằng bệnh vảy nến và á sừng hoàn toàn không có khả năng lây nhiễm dưới bất kỳ hình thức nào.
Cả vảy nến và á sừng đều là những rối loạn da liễu mạn tính xuất phát từ cơ chế tự miễn, yếu tố di truyền và sự suy giảm hàng rào bảo vệ biểu bì. Bệnh không do virus, vi khuẩn hay vi nấm gây ra, nên các tiếp xúc đời thường như bắt tay, ôm, dùng chung đồ dùng hay bơi chung bể bơi đều an toàn tuyệt đối.
Sự kỳ thị hoặc e ngại thường bắt nguồn từ việc thiếu hiểu biết về hình thái tổn thương ngoài da. Hiểu đúng bản chất không lây nhiễm của bệnh là chìa khóa giúp người bệnh giảm bớt gánh nặng tâm lý và tự tin hòa nhập cuộc sống.
Bệnh vảy nến á sừng có lây không là gì?
Vảy nến và á sừng là hai thực thể da liễu riêng biệt dù thường bị nhầm lẫn trong cộng đồng. Vảy nến là bệnh lý viêm mạn tính qua trung gian miễn dịch, xảy ra khi tế bào lympho T kích thích chu trình tăng sinh tế bào sừng diễn ra nhanh bất thường, khiến các mảng da dày đỏ phủ vảy trắng bạc tích tụ trên bề mặt. Trong khi đó, á sừng là tình trạng rối loạn quá trình sừng hóa biểu bì, thường liên quan đến cơ địa dị ứng hoặc viêm da tiếp xúc, khiến lớp sừng giữ lại nhân tế bào và mất khả năng giữ ẩm. Hệ quả là da vùng lòng bàn tay, bàn chân trở nên khô ráp, nứt nẻ sâu và dễ chảy máu. Cả hai bệnh lý này đều mang tính chất mạn tính, tiến triển theo từng đợt và không có tính truyền nhiễm.
Bản chất y khoa khẳng định vảy nến và á sừng không thể lây nhiễm
Cơ chế lây truyền của một bệnh lý chỉ xảy ra khi có sự hiện diện của mầm bệnh vi sinh vật như virus, vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng xâm nhập và nhân lên. Ở vảy nến và á sừng, căn nguyên hoàn toàn mang tính chất nội sinh, liên quan chặt chẽ đến sự rối loạn hệ thống miễn dịch của chính cơ thể và nền tảng gen di truyền.
Tại các vùng tổn thương, dù có biểu hiện bong tróc vảy dày, rướm máu hay đỏ rát, hoàn toàn không có bất kỳ tác nhân truyền nhiễm nào trú ngụ. Do đó, bệnh không thể lây qua giọt bắn, đường hô hấp, đường máu hay qua việc tiếp xúc trực tiếp da kề da. Người thân và đồng nghiệp hoàn toàn yên tâm khi sinh hoạt, làm việc chung với người bệnh mà không cần áp dụng các biện pháp cách ly.
Phân biệt sự khác nhau giữa bệnh vảy nến và á sừng
Mặc dù đều có triệu chứng bong tróc vảy da, vảy nến và á sừng có những đặc điểm nhận diện lâm sàng rất khác nhau. Tổn thương vảy nến điển hình là các mảng đỏ gồ cao, ranh giới rõ rệt với vùng da lành, bề mặt phủ nhiều lớp vảy trắng đục như sáp nến, thường khu trú ở vùng tì đè như khuỷu tay, đầu gối, da đầu và vùng xương cùng.
Trái lại, á sừng chủ yếu xuất hiện ở các đầu ngón tay, ngón chân, lòng bàn tay và gót chân. Làn da của người bị á sừng thường khô khốc, mỏng manh, bong từng lớp vảy mỏng làm lộ nền da đỏ rát bên dưới. Vào mùa lạnh, các rãnh da nứt toác gây cảm giác đau đớn dữ dội khi cầm nắm hoặc đi lại. Việc phân biệt rõ hai bệnh lý giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ chăm sóc phù hợp cho từng bệnh nhân.
Các yếu tố kích thích khiến tổn thương da bùng phát nặng hơn
Dù không lây lan giữa người với người, cả vảy nến và á sừng đều rất nhạy cảm với các yếu tố kích hoạt từ môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Căng thẳng tâm lý kéo dài là tác nhân phổ biến kích hoạt phản ứng viêm thông qua hệ trục thần kinh thể dịch, khiến các mảng vảy nến lan rộng nhanh chóng.
Bên cạnh đó, thời tiết hanh khô mùa đông làm thất thoát độ ẩm nghiêm trọng, khiến da á sừng co kéo và nứt nẻ nhiều hơn. Thói quen tiếp xúc trực tiếp với xà phòng tẩy rửa mạnh, hóa chất công nghiệp, việc cào gãi chà xát làm tổn thương da, cùng việc hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia đều là những nhân tố thúc đẩy các đợt bùng phát cấp tính của bệnh.
Nguyên tắc chăm sóc và bảo vệ hàng rào da đúng cách
Biện pháp quan trọng nhất trong việc kiểm soát cả vảy nến lẫn á sừng là phục hồi và duy trì độ ẩm cho hàng rào bảo vệ biểu bì. Người bệnh nên hình thành thói quen thoa kem dưỡng ẩm lành tính không chứa cồn hay hương liệu đều đặn nhiều lần trong ngày, đặc biệt là ngay sau khi tắm để khóa ẩm.
Khi tắm rửa, cần sử dụng nước ấm vừa phải, tránh ngâm nước quá nóng làm mất lớp dầu tự nhiên của da. Người bệnh tuyệt đối không nên cạy bóc các mảng vảy cứng hoặc gãi mạnh, vì hành động này dễ gây trầy xước, chảy máu và dẫn đến nhiễm trùng thứ phát. Khi làm việc nhà hoặc tiếp xúc với chất tẩy rửa, việc mang găng tay bảo hộ bằng cao su có lót vải cotton bên trong là biện pháp bảo vệ da rất cần thiết.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính phổ biến kiến thức sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi trôi nổi, kem trộn chứa corticoid nồng độ cao hoặc đắp lá thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng da nứt nẻ. Việc sử dụng sai cách có thể gây biến chứng teo da, giãn mạch hoặc nhiễm trùng huyết. Khi có dấu hiệu tổn thương da kéo dài, hãy đến chuyên khoa da liễu để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn phác đồ điều trị an toàn.
Tóm tắt
Bệnh vảy nến và á sừng là các bệnh lý da mạn tính hoàn toàn không lây nhiễm qua tiếp xúc. Hiểu đúng bản chất bệnh sẽ giúp gạt bỏ sự mặc cảm và lo lắng không đáng có trong đời sống sinh hoạt. Bằng cách kiên trì dưỡng ẩm, tránh xa các tác nhân kích thích và phối hợp cùng bác sĩ chuyên khoa da liễu, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt làn da và duy trì sinh hoạt bình thường.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiếp xúc gần gũi hoặc ngủ chung giường với người mắc bệnh vảy nến á sừng có bị lây không?
Hoàn toàn không bị lây nhiễm vì bệnh vảy nến và á sừng không có tác nhân vi sinh vật truyền nhiễm. Việc ngủ chung giường hay tiếp xúc da kề da hoàn toàn an toàn cho người xung quanh.
Người bị á sừng có đi bơi ở hồ bơi công cộng được không?
Người bị á sừng vẫn có thể bơi lội bình thường. Tuy nhiên, hóa chất clo trong nước hồ bơi có thể làm khô da, do đó người bệnh nên tráng lại bằng nước sạch ngay sau khi bơi và thoa kem dưỡng ẩm đầy đủ.
Bệnh vảy nến và á sừng có di truyền cho con cái không?
Cả hai bệnh lý này đều mang yếu tố cơ địa và di truyền. Nếu bố hoặc mẹ mắc bệnh, con cái sẽ có nguy cơ xuất hiện bệnh cao hơn người khác, tuy nhiên không phải mọi trường hợp đều di truyền sang đời sau.
Chế độ ăn uống có giúp hạn chế đợt bùng phát của bệnh vảy nến không?
Chế độ ăn uống lành mạnh, nhiều rau xanh, thực phẩm giàu acid béo omega 3 và hạn chế bia rượu, thuốc lá giúp giảm đáng kể phản ứng viêm toàn thân, từ đó hỗ trợ ổn định tình trạng bệnh tốt hơn.
Khi nào người bệnh cần đến bệnh viện khám chuyên khoa da liễu?
Người bệnh cần đi khám chuyên khoa ngay khi thấy da nứt nẻ chảy máu nhiều, xuất hiện dịch mủ vàng, sưng nóng đỏ đau hoặc kèm sốt, vì đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng bội nhiễm vi khuẩn.
