Bệnh u nang buồng trứng có gây ung thư không?

U nang buồng trứng có gây ung thư không?

U nang buồng trứng là hiện tượng xuất hiện một hoặc nhiều túi chứa dịch lỏng, chất nhầy hoặc mô đặc nằm trên bề mặt hay bên trong buồng trứng của người phụ nữ. Đây là một trong những tình trạng phụ khoa thường gặp nhất, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi từ tuổi dậy thì, độ tuổi sinh sản cho đến giai đoạn sau mãn kinh. Phần lớn u nang buồng trứng tiến triển âm thầm, không gây đau đớn và chỉ vô tình được phát hiện qua các đợt khám sức khỏe định kỳ hoặc siêu âm phụ khoa. Mặc dù đa số các khối nang này không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, người bệnh vẫn cần được phân loại cẩn thận giữa nang cơ năng sinh lý và u nang thực thể để có kế hoạch chăm sóc và theo dõi sức khỏe thích hợp.

Bản chất lành tính của đa số u nang buồng trứng

Phần lớn các trường hợp u nang buồng trứng phát hiện ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là u nang cơ năng, bao gồm nang noãn và nang hoàng thể. Những nang này hình thành tự nhiên trong quá trình rụng trứng sinh lý của cơ thể và thường tự thoái triển sau một vài chu kỳ kinh nguyệt mà không để lại di chứng. Bản chất của u nang cơ năng là hoàn toàn lành tính và không bao giờ chuyển hóa thành ung thư buồng trứng.

Bên cạnh đó, các dạng u nang thực thể lành tính như u nang bì hay u nang nước dạng đơn thuần cũng hiếm khi tiến triển ác tính. Mặc dù chúng không tự tiêu biến và có thể tăng kích thước chậm theo thời gian, tính chất mô học của chúng vẫn được xếp vào nhóm lành tính. Do vậy, việc phát hiện có nang ở buồng trứng không đồng nghĩa với án phạt ung thư, và người bệnh không nên quá hoang mang khi mới nhận kết quả chẩn đoán ban đầu.

Những trường hợp u nang có nguy cơ ác tính cao hơn

Mặc dù tỷ lệ tiến triển ác tính thấp, nguy cơ xuất hiện khối u ác tính hoặc ung thư buồng trứng thể nang vẫn tồn tại ở một số nhóm đối tượng cụ thể. Nguy cơ này tăng lên rõ rệt ở phụ nữ sau giai đoạn mãn kinh, khi buồng trứng đã ngừng hoạt động sinh sản bình thường nhưng lại xuất hiện khối u nang mới.

Ngoài ra, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư buồng trứng, ung thư vú hoặc mang đột biến gen di truyền như BRCA1 và BRCA2 cũng thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn bình thường. Khi siêu âm đầu dò âm đạo ghi nhận khối nang có cấu trúc phức tạp như thành dày bất thường, có nhiều vách ngăn, chứa chồi nhú bên trong hoặc kèm theo hiện tượng tràn dịch ổ bụng, bác sĩ sẽ xem đây là dấu hiệu cảnh báo cần thăm dò chuyên sâu để loại trừ ung thư.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá bản chất khối u buồng trứng

Để xác định chính xác tính chất của u nang buồng trứng, bác sĩ chuyên khoa phụ sản sẽ kết hợp nhiều phương pháp thăm dò cận lâm sàng. Siêu âm ổ bụng và siêu âm đầu dò âm đạo là công cụ đầu tay quan trọng nhất, giúp đánh giá chi tiết kích thước, hình thái nang, độ dày thành nang và lưu lượng dòng máu nuôi khối u qua khảo sát Doppler.

Trong những trường hợp hình ảnh siêu âm chưa rõ ràng hoặc nghi ngờ tổn thương phức tạp, chụp cộng hưởng từ vùng chậu sẽ được chỉ định để quan sát ranh giới giải phẫu rõ nét hơn. Cùng với đó, các xét nghiệm dấu ấn sinh học trong máu như nồng độ CA-125, HE4 kết hợp thuật toán tính nguy cơ ác tính ROMA thường được sử dụng nhằm hỗ trợ tiên lượng, giúp bác sĩ có cơ sở vững chắc để quyết định theo dõi định kỳ hay can thiệp ngoại khoa.

Chiến lược theo dõi và can thiệp y khoa phù hợp

Hướng xử trí u nang buồng trứng phụ thuộc chặt chẽ vào độ tuổi người bệnh, kích thước khối u, hình thái tổn thương và triệu chứng lâm sàng đi kèm. Đối với các nang nhỏ, cấu trúc đơn giản ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, chiến lược y khoa phổ biến là hẹn tái khám siêu âm sau 2 đến 3 tháng để theo dõi tốc độ phát triển hoặc sự tự biến mất của nang.

Phẫu thuật bóc tách khối u hoặc cắt bỏ phần phụ chỉ được đặt ra khi khối nang có kích thước quá lớn, gây chèn ép các tạng lân cận, có nguy cơ xoắn buồng trứng hoặc xuất hiện các đặc điểm nghi ngờ ung thư. Mọi quyết định can thiệp ngoại khoa đều được cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc loại bỏ triệt để nguy cơ ác tính và mục tiêu bảo tồn tối đa chức năng sinh sản cũng như nội tiết cho người bệnh.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y khoa, không thay thế cho việc thăm khám hoặc chẩn đoán trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ nữ tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc truyền miệng hoặc thảo dược không rõ nguồn gốc để làm tiêu khối u mà không có chỉ định y tế. Khi xuất hiện các cơn đau bụng dưới dữ dội, chướng bụng kèm nôn ói, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Phần lớn u nang buồng trứng lành tính và không tiến triển thành ung thư. Dù vậy, chị em phụ nữ không nên chủ quan bỏ qua các đợt khám phụ khoa định kỳ. Việc theo dõi sát sao giúp phát hiện sớm các khối u bất thường, từ đó phối hợp cùng bác sĩ chuyên khoa phụ sản để có hướng can thiệp kịp thời và bảo vệ sức khỏe sinh sản an toàn.