Các bệnh truyền nhiễm dễ bùng phát sau lũ lụt và cách phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Sau các đợt lũ lụt và thiên tai, tình trạng ô nhiễm môi trường, nguồn nước bị nhiễm bẩn cùng điều kiện sinh hoạt suy giảm tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật gây bệnh phát triển. Việc chủ động nhận biết các căn bệnh thường gặp sau ngập lụt và áp dụng biện pháp phòng ngừa kịp thời đóng vai trò rất quan trọng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bệnh truyền nhiễm sau lũ lụt là gì?
Sau thiên tai và lũ lụt, môi trường sống bị xáo trộn nghiêm trọng. Nước lũ cuốn trôi chất thải, rác thải và vi sinh vật gây bệnh từ hệ thống cống rãnh vào nguồn nước sinh hoạt. Thời tiết ẩm ướt kết hợp với việc thiếu nước sạch sinh hoạt làm cho sức đề kháng của cơ thể suy giảm. Điều này khiến cộng đồng trong vùng ngập lụt phải đối mặt với nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm qua đường tiêu hóa, đường hô hấp, da liễu, mắt và các bệnh do vi khuẩn, muỗi truyền. Việc hiểu rõ cơ chế lây lan của từng nhóm bệnh sẽ giúp người dân thực hiện đúng các biện pháp vệ sinh, ăn uống an toàn và phòng tránh các biến chứng sức khỏe nguy hiểm.
Bệnh đường tiêu hóa do nguồn nước ngập lụt bị nhiễm khuẩn
Nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm sau lũ lụt là nguyên nhân chính gây ra các bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy cấp, tả, lỵ, thương hàn và nhiễm vi khuẩn E. coli. Nước lũ mang theo phân người, phân gia súc và rác thải xâm nhập vào giếng nước, bể chứa. Khi người dân ăn uống thực phẩm hoặc sử dụng nguồn nước nhiễm khuẩn chưa được nấu chín, vi khuẩn và ký sinh trùng sẽ tấn công hệ tiêu hóa. Triệu chứng phổ biến bao gồm đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy liên tục và sốt, dễ dẫn đến mất nước nguy hiểm nếu không được xử trí đúng cách. Để phòng ngừa, người dân tuyệt đối không uống nước bẩn, phải ăn chín uống sôi và khử trùng nguồn nước sinh hoạt trước khi dùng.
Các bệnh da liễu do tiếp xúc liên tục với nước bẩn
Việc lội nước ngập kéo dài khiến da vùng chân, tay bị ngâm trong nước bẩn chứa vi khuẩn, nấm và hóa chất độc hại. Các bệnh da liễu phổ biến sau ngập lụt gồm nấm kẽ chân, viêm da mủ, ghẻ lở và mẩn ngứa. Ngâm nước lâu làm lớp màng bảo vệ da bị mềm xốp, dễ bị tổn thương và tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn xâm nhập gây viêm nhiễm, ngứa ngáy dữ dội. Sau khi đi qua vùng nước ngập, cần rửa sạch chân tay bằng nước sạch, lau khô các kẽ ngón chân và không mặc quần áo ẩm ướt. Nếu da có dấu hiệu sưng đỏ, chảy mủ hoặc tổn thương lan rộng, người dân cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra và tư vấn hướng xử lý phù hợp.
Bệnh xoắn khuẩn Leptospira lây truyền qua nguồn nước nhiễm bùn đất
Bệnh xoắn khuẩn Leptospira là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bùng phát sau thiên tai, lây từ động vật sang người qua nước lũ hoặc bùn đất nhiễm nước tiểu của chuột, gia súc. Xoắn khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua các vết xước nhỏ trên da hoặc qua niêm mạc mắt, mũi, miệng khi lội nước lũ. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện sốt cao, rét run, đau cơ dữ dội đặc biệt là vùng bắp chân, đau đầu và đỏ mắt. Trường hợp nặng có thể gây tổn thương gan, thận và rối loạn đông máu. Để hạn chế nguy cơ, người dân làm việc trong vùng ngập lũ cần mang ủng cao su, găng tay bảo hộ và rửa sạch cơ thể ngay sau khi tiếp xúc với bùn nước.
Bệnh sốt xuất huyết và các bệnh do muỗi truyền sau mưa lũ
Nước đọng ở các vật dụng phế thải, vũng nước sau khi lũ rút là điều kiện lý tưởng cho muỗi Aedes sinh sôi và phát triển mạnh mẽ. Điều này làm gia tăng nhanh chóng nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết Dengue trong cộng đồng. Người bệnh sốt xuất huyết thường sốt cao đột ngột, đau đầu, đau hốc mắt, phát ban và có thể bị chảy máu cam hoặc xuất huyết dưới da. Để ngăn ngừa bệnh muỗi truyền, người dân cần dọn dẹp vệ sinh môi trường quanh nhà, lật úp các dụng cụ chứa nước không dùng đến, thả cá vào bể nước để diệt bọ quăng và luôn nằm mùng kể cả ban ngày.
Bệnh đau mắt đỏ và viêm kết mạc cấp tính
Sử dụng nguồn nước ô nhiễm để rửa mặt hoặc đưa tay bẩn lên mắt là nguyên nhân chính gây ra bệnh đau mắt đỏ và viêm kết mạc sau ngập lụt. Bệnh lây lan rất nhanh trong gia đình và cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Người bệnh thường có triệu chứng đỏ mắt, cộm rát, chảy nước mắt, ra nhiều gèn dính và sưng mi mắt. Để phòng bệnh, người dân không rửa mặt bằng nước lũ, rửa tay thường xuyên với xà phòng, sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ mắt vệ sinh và không dùng chung khăn mặt, chậu rửa với người khác.
Bệnh đường hô hấp do thời tiết ẩm ướt và suy giảm sức đề kháng
Sau lũ lụt, điều kiện sống thiếu thốn, không gian ẩm ướt và thời tiết thay đổi thất thường khiến sức đề kháng giảm sút, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi. Các bệnh đường hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phế quản và viêm phổi dễ bùng phát. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng ho, sốt, hắt hơi, sổ mũi và đau họng. Việc giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất dinh dưỡng và đeo khẩu trang khi dọn dẹp vệ sinh sau lũ là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ hệ hô hấp và ngăn ngừa vi khuẩn, vi rút lây lan.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo y học phổ quát và không thay thế cho chẩn đoán hoặc kê đơn của bác sĩ. Người dân sống trong vùng ngập lụt tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc điều trị tiêu chảy hay thuốc nhỏ mắt khi chưa có chỉ định của y bác sĩ. Việc dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm hoặc làm bệnh nặng thêm. Khi xuất hiện các dấu hiệu sốt cao kéo dài, tiêu chảy mất nước nghiêm trọng, đau bụng dữ dội hoặc tổn thương da mủ lan rộng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Tóm tắt
Sau lũ lụt, nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa, da liễu, mắt và hô hấp là rất lớn. Việc chủ động giữ gìn vệ sinh cá nhân, ăn chín uống sôi, khử trùng nguồn nước và dọn dẹp môi trường sống là nền tảng quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình. Khi có biểu hiện bất thường về sức khỏe, người dân nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế để được chăm sóc an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Làm thế nào để xử lý nước giếng bị ngập lũ trước khi dùng?
Người dân cần múc hết nước đọng bùn, vệ sinh thành giếng rồi dùng hóa chất khử trùng như Chloramine B hoặc viên Aquatabs theo hướng dẫn của y tế địa phương. Nước sau khi khử trùng vẫn cần được đun sôi trước khi uống.
Dấu hiệu nào cảnh báo bệnh tiêu chảy sau lũ lụt chuyển nặng?
Khi người bệnh đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân toàn nước, nôn mửa liên tục, khát nước dữ dội, mệt lả, mắt trũng hoặc sốt cao, cần đưa đến cơ sở y tế ngay để được bù nước và điều trị kịp thời.
Bệnh nấm kẽ chân do lội nước lũ xử lý như thế nào?
Người dân cần rửa sạch chân bằng nước sạch, lau thật khô các kẽ ngón chân và giữ chân khô ráo. Không tự ý bôi các loại lá cây hay thuốc lạ. Nếu vết thương sưng mủ, cần khám bác sĩ chuyên khoa da liễu.
Có nên tự ý dùng thuốc kháng sinh để phòng bệnh sau lũ không?
Tuyệt đối không tự ý uống kháng sinh để phòng bệnh vì thuốc không có tác dụng phòng ngừa nhiễm trùng chung và có thể gây tác dụng phụ hoặc kháng thuốc. Chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ.
Làm sao để ngăn ngừa muỗi bùng phát sau khi nước lũ rút?
Cần khơi thông cống rãnh, thu gom phế thải đọng nước, lật úp chậu vại không dùng, dọn dẹp bụi rậm xung quanh nhà và dùng hóa chất diệt muỗi theo khuyến cáo của cơ quan y tế dự phòng.
