Bệnh trào ngược dạ dày có lây không và vì sao dễ mắc?

Trào ngược dạ dày có lây không là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản, viết tắt là GERD, là tình trạng bệnh lý xảy ra khi dịch tiêu hóa trong dạ dày, bao gồm axit, dịch mật và thức ăn chưa tiêu hóa hết, trào ngược từng đợt hoặc thường xuyên lên thực quản. Đây là một rối loạn chức năng tiêu hóa mang tính cơ học, không phải do vi rút, vi khuẩn hay nấm truyền nhiễm gây ra trực tiếp.

Người bệnh thường trải qua các triệu chứng điển hình như ợ nóng, ợ chua, cảm giác nóng rát lan từ sau xương ức lên tận cổ họng, đắng miệng, khó nuốt hoặc ho khan kéo dài về đêm. Vì niêm mạc thực quản vốn không có lớp màng nhầy bảo vệ dày như niêm mạc dạ dày, sự tiếp xúc kéo dài với dịch axit có thể dẫn đến viêm loét thực quản, hẹp thực quản hoặc biến đổi biểu mô thành thực quản Barrett nếu không được chăm sóc và theo dõi y khoa hợp lý.

Khẳng định tính chất không lây nhiễm của trào ngược dạ dày

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản không phải là bệnh truyền nhiễm nên không có khả năng lây lan từ người này sang người khác qua bất kỳ con đường nào, kể cả đường hô hấp, tiếp xúc thân mật hay dùng chung đồ dùng ăn uống.

Bản chất của tình trạng này là sự suy yếu hoặc rối loạn chức năng của cơ thắt thực quản dưới, khiến van đóng mở giữa thực quản và dạ dày không khép kín. Khi van này giãn mở không đúng thời điểm, dịch vị chứa axit hydrochloric và men tiêu hóa từ dạ dày sẽ trào ngược lên thực quản, gây tổn thương niêm mạc và tạo cảm giác nóng rát. Vì cơ chế bệnh sinh hoàn toàn mang tính chất cơ học và chức năng nội tại của hệ tiêu hóa, bạn hoàn toàn có thể yên tâm khi sinh hoạt chung cùng người bệnh.

Lý do khiến nhiều người nhầm lẫn trào ngược dạ dày là bệnh lây

Nhiều người lầm tưởng trào ngược dạ dày có tính lây lan vì thường thấy nhiều người trong cùng một gia đình hoặc nhóm bạn bè thân thiết cùng gặp phải tình trạng này. Hiện tượng trên thực chất bắt nguồn từ hai yếu tố chính: vi khuẩn đường ruột đi kèm và thói quen sinh hoạt.

Một số bệnh nhân trào ngược có thể đồng thời nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, một tác nhân gây viêm loét dạ dày có khả năng lây truyền qua đường nước bọt và ăn uống chung. Ngoài ra, các thành viên sống chung một nhà thường chia sẻ chế độ dinh dưỡng tương đồng như ăn nhiều đồ chiên xào, thức ăn chua cay, thói quen ăn đêm hoặc nằm ngay sau bữa ăn. Những thói quen chung này làm tăng áp lực ổ bụng và suy giảm chức năng tiêu hóa của nhiều người cùng lúc, tạo cảm giác như bệnh đang lây truyền.

Các yếu tố nguy cơ dẫn đến khởi phát trào ngược dạ dày

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản xuất hiện do sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ liên quan trực tiếp đến lối sống và tình trạng sức khỏe tổng thể của từng cá nhân. Thừa cân, béo phì hoặc phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ mắc do áp lực trong khoang bụng tăng cao, ép trực tiếp lên dạ dày.

Bên cạnh đó, thói quen sử dụng rượu bia, cà phê, hút thuốc lá và căng thẳng thần kinh kéo dài làm kích thích dạ dày tăng tiết axit, đồng thời làm giảm trương lực cơ thắt thực quản dưới. Việc nằm ngủ ngay sau khi ăn no hoặc mặc quần áo quá chật chẽ cũng cản trở quá trình làm rỗng dạ dày, tạo điều kiện thuận lợi cho dòng dịch vị đẩy ngược lên trên. Khi nắm rõ các yếu tố này, người bệnh có thể chủ động kiểm soát căn nguyên thay vì lo sợ lây nhiễm.

Biện pháp chủ động kiểm soát và ngăn ngừa trào ngược tái phát

Để hạn chế và cải thiện tình trạng trào ngược dạ dày thực quản, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò nền tảng. Bạn nên chia nhỏ các bữa ăn trong ngày, nhai kỹ, tránh ăn quá no vào một lần và không nằm xuống trong vòng hai đến ba giờ sau bữa ăn chính.

Trong chế độ ăn, cần hạn chế các thực phẩm cay nóng, đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có ga, nước ép quả chua và socola. Nâng cao đầu giường khoảng mười lăm đến hai mươi centimet khi ngủ cũng giúp tận dụng trọng lực để ngăn dịch dạ dày dâng lên thực quản vào ban đêm. Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục nhẹ nhàng và giữ tinh thần thư giãn là những biện pháp tự nhiên rất hiệu quả để bảo vệ cơ thắt thực quản dưới luôn hoạt động ổn định.

Lưu ý an toàn

Các thông tin sức khỏe trong bài viết mang tính chất tham khảo phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Người bệnh không nên tự ý mua hoặc thay đổi liều lượng các loại thuốc ức chế axit khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Trào ngược dạ dày thực quản hoàn toàn không phải là bệnh lây nhiễm. Việc hiểu đúng bản chất cơ học và chuyển hóa của bệnh giúp bạn giải tỏa lo lắng, đồng thời chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, ăn uống điều độ để bảo vệ đường tiêu hóa lâu dài.