Bệnh thủy đậu và cách chăm sóc, điều trị

Bệnh thủy đậu là gì?

Bệnh thủy đậu khởi phát với các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu rồi nhanh chóng xuất hiện các nốt sẩn đỏ phát triển thành bọng nước trong suốt rải rác khắp cơ thể. Những nốt mụn nước này thường gây ngứa ngáy nhiều, khiến người bệnh khó chịu và bứt rứt.

Ở người có hệ miễn dịch bình thường, bệnh có xu hướng lành tính và tự hồi phục sau 7 đến 10 ngày nếu được chăm sóc thích hợp. Tuy vậy, thói quen kiêng cữ sai lầm như không tắm rửa hoặc tự ý đắp thuốc lá dễ dẫn đến bội nhiễm vi khuẩn trên da, viêm mô tế bào hoặc các biến chứng nguy hiểm hơn. Do đó, việc theo dõi sát diễn tiến và chăm sóc đúng cách đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Nguyên tắc điều trị và cách ly an toàn tại nhà

Điều trị bệnh thủy đậu chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ thể trạng, giảm nhẹ triệu chứng và ngăn ngừa nhiễm khuẩn thứ phát. Do căn nguyên gây bệnh là virus Varicella-Zoster, kháng sinh không có tác dụng và chỉ được dùng khi có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn do bác sĩ xác định.

Người bệnh cần được nghỉ ngơi tại không gian thoáng mát, sạch sẽ và hạn chế tiếp xúc gần với người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ chưa có miễn dịch. Trong suốt quá trình này, người chăm sóc cần theo dõi thân nhiệt đều đặn, cho người bệnh uống đủ nước và tuân thủ các chỉ dẫn y tế thay vì tự ý áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

Vệ sinh thân thể và chăm sóc nốt bóng nước đúng cách

Quan niệm kiêng nước và kiêng gió tuyệt đối là một sai lầm phổ biến, bởi mồ hôi và bụi bẩn tích tụ sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập gây lở loét. Người bệnh vẫn nên tắm rửa nhẹ nhàng mỗi ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió, không chà xát mạnh làm vỡ bọng nước.

Sau khi vệ sinh xong, hãy dùng khăn mềm sạch thấm khô người rồi mặc trang phục rộng rãi, thoáng khí. Cần cắt ngắn móng tay hoặc mang bao tay cho trẻ nhỏ để tránh gãi ngứa làm rách tổn thương. Với các nốt đậu đã vỡ hoặc bắt đầu se mày, người chăm sóc có thể chấm nhẹ dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ theo hướng dẫn y tế để giữ bề mặt da sạch thoáng.

Sử dụng thuốc hỗ trợ giảm sốt và giảm ngứa an toàn

Khi xuất hiện sốt, Paracetamol là hoạt chất được ưu tiên lựa chọn để hạ sốt và giảm đau với liều lượng phù hợp theo cân nặng và khuyến cáo y khoa. Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ em và thanh thiếu niên mắc thủy đậu vì có nguy cơ gây hội chứng Reye, một biến chứng tổn thương não và gan cấp tính vô cùng nguy hiểm.

Để cải thiện tình trạng ngứa ngáy gây khó ngủ, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thêm thuốc kháng histamin phù hợp theo lứa tuổi. Người bệnh không nên tự ý bôi các loại kem chứa corticoid hoặc dung dịch lạ lên tổn thương da vì dễ làm suy yếu hàng rào bảo vệ tại chỗ và gia tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Chế độ dinh dưỡng nâng cao thể trạng trong quá trình phục hồi

Dinh dưỡng hợp lý giúp củng cố hệ miễn dịch để cơ thể sớm đẩy lùi mầm bệnh. Khi bị thủy đậu, vùng niêm mạc miệng có thể xuất hiện vết loét gây đau khi ăn uống, do đó người bệnh nên dùng các món ăn dạng mềm, lỏng, thanh đạm và dễ tiêu như cháo đậu, súp thịt băm hoặc canh rau củ nấu chín mềm.

Nên bổ sung thêm nước lọc, nước oresol pha đúng tỷ lệ hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin C để thanh nhiệt và bù dịch. Cần hạn chế các món ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ ăn mặn hoặc thức ăn cứng dai dễ gây cọ xát niêm mạc miệng. Khi tổn thương bắt đầu đóng vảy, việc duy trì chế độ ăn đủ chất sẽ giúp da nhanh tái tạo và giảm thâm sẹo.

Dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần đến cơ sở y tế

Mặc dù đa số trường hợp thủy đậu diễn tiến nhẹ, việc chú ý các dấu hiệu cảnh báo là rất cần thiết để xử trí kịp thời. Bội nhiễm da do vi khuẩn là biến chứng thường gặp, biểu hiện qua vùng da quanh nốt đậu sưng đỏ, nóng rát, chảy mủ đục hoặc đau nhức tăng dần.

Người nhà cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay khi nhận thấy các biểu hiện bất thường như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, ho nhiều, khó thở, nôn trớ liên tục, lơ mơ, co giật hoặc đi đứng mất thăng bằng. Đây là những dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng phổi hoặc thần kinh nghiêm trọng cần được can thiệp y tế cấp cứu.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính giáo dục y khoa đại chúng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh, thuốc kháng virus hay các chế phẩm bôi chứa corticoid khi chưa có đơn thuốc. Tuyệt đối tránh dùng Aspirin hạ sốt cho trẻ em và không đắp các loại lá cây lên tổn thương da. Khi người bệnh có biểu hiện sốt cao kéo dài hoặc nốt ban mưng mủ, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh thủy đậu có thể được điều trị an toàn tại nhà nếu người bệnh tuân thủ đúng các biện pháp vệ sinh da, dinh dưỡng lành mạnh và dùng thuốc theo chỉ dẫn chuyên môn. Chủ động tiêm vắc xin phòng thủy đậu đầy đủ là cách hiệu quả nhất để tạo miễn dịch vững chắc và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.