Bệnh tả có nguy hiểm không và cách chẩn đoán, điều trị

Bệnh tả có nguy hiểm không là gì?

Bệnh tả là bệnh nhiễm trùng đường ruột cấp tính gây ra bởi độc tố của vi khuẩn phẩy khuẩn tả Vibrio cholerae nhóm huyết thanh O1 hoặc O139. Khi xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa, vi khuẩn bám vào niêm mạc ruột non và tiết ra độc tố tả, kích thích tế bào niêm mạc ruột bài tiết một lượng nước và các ion điện giải khổng lồ vào lòng ruột.

Thời gian ủ bệnh của bệnh tả thường rất ngắn, có thể từ vài giờ đến vài ngày sau khi người bệnh tiếp xúc với nguồn nước hoặc thức ăn bị nhiễm khuẩn. Tùy thuộc vào độc lực của chủng vi khuẩn và sức đề kháng của cơ thể, biểu hiện bệnh có thể từ tiêu chảy nhẹ thoáng qua cho đến thể bệnh tả nặng điển hình với các đợt bài xuất phân lỏng liên tục, gây sụt giảm trọng lượng cơ thể nhanh chóng. Việc nắm bắt các thông tin y khoa về bệnh tả giúp cộng đồng chủ động ứng phó và ngăn ngừa dịch bệnh bùng phát.

Mức độ nguy hiểm của bệnh tả đối với sức khỏe

Bệnh tả là một tình trạng cấp cứu y khoa có mức độ nguy hiểm rất cao trong nhóm các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa. Điểm nguy hiểm hàng đầu của phẩy khuẩn tả Vibrio cholerae là khả năng tiết ra độc tố ruột gây tiêu chảy phân nước dữ dội và nôn ói liên tục, khiến cơ thể mất đi một lượng dịch và muối khoáng khổng lồ trong thời gian rất ngắn.

Nếu không được can thiệp y tế kịp thời, tình trạng mất nước nghiêm trọng sẽ dẫn đến trụy tim mạch, hạ huyết áp, suy thận cấp, toan chuyển hóa và co giật do rối loạn điện giải. Người bệnh có thể rơi vào trạng thái sốc giảm thể tích và tử vong chỉ sau vài giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Ngoài ra, bệnh tả có tốc độ lây lan cực kỳ nhanh qua nguồn nước và thực phẩm ô nhiễm, dễ bùng phát thành các ổ dịch lớn đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Các phương pháp chẩn đoán bệnh tả tại cơ sở y tế

Để chẩn đoán xác định bệnh tả, bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm thường kết hợp giữa đánh giá lâm sàng và các kỹ thuật xét nghiệm cận lâm sàng. Về mặt lâm sàng, người bệnh thường có biểu hiện tiêu chảy ồ ạt phân toàn nước đục như nước vo gạo, mùi tanh đặc trưng, không sốt hoặc sốt nhẹ, kèm theo nôn nhiều và các dấu hiệu mất nước rõ rệt như mắt trũng, da nhăn nheo, mạch nhanh, huyết áp tụt.

Tại các cơ sở y tế, bác sĩ sẽ lấy mẫu bệnh phẩm phân hoặc chất nôn để thực hiện soi tươi dưới kính hiển vi quang học nhằm tìm phẩy khuẩn di động nhanh. Phương pháp tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán chính xác là nuôi cấy phân trên môi trường chọn lọc nhằm phân lập và định danh phẩy khuẩn tả Vibrio cholerae. Trong các đợt bùng phát dịch khẩn cấp, các xét nghiệm nhanh chẩn đoán kháng nguyên tả cũng có thể được áp dụng để hỗ trợ phát hiện sớm ca bệnh.

Nguyên tắc điều trị và phục hồi cho người mắc bệnh tả

Nguyên tắc cốt lõi và mang tính sống còn trong điều trị bệnh tả là bù nước và điện giải khẩn cấp, đầy đủ để phục hồi thể tích tuần hoàn đã mất. Đối với các trường hợp mất nước nhẹ đến trung bình, người bệnh được cho uống dung dịch bù nước và điện giải oresol theo đúng hướng dẫn y tế, uống từng ngụm nhỏ liên tục để cơ thể hấp thu tối đa.

Với các trường hợp mất nước nặng có dấu hiệu sốc hoặc nôn ói liên tục không thể uống, bác sĩ sẽ chỉ định truyền dịch tĩnh mạch khẩn trương bằng các dung dịch tinh thể thích hợp như Ringer Lactate hoặc Natri Clorid 0,9%. Bên cạnh việc bù dịch, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng sinh đường uống phù hợp để rút ngắn thời gian tiêu chảy, giảm lượng dịch mất và giảm phát tán mầm bệnh ra môi trường. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý sử dụng các thuốc làm giảm nhu động ruột vì có thể giữ độc tố lại trong đường tiêu hóa, gây diễn tiến nặng hơn.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa bệnh tả lây lan

Phòng bệnh tả đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa vệ sinh cá nhân và quản lý vệ sinh môi trường sống. Người dân cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc ăn chín, uống sôi, bảo quản thức ăn cẩn thận và tránh xa các loại thực phẩm tươi sống, hải sản chưa qua chế biến nhiệt hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.

Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy trước khi ăn, trước khi chế biến thức ăn và sau khi đi vệ sinh là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả phòng bệnh vượt trội. Tại những khu vực đang xảy ra dịch tả hoặc có nguy cơ cao, việc tiêm chủng hoặc uống vaccine phòng bệnh tả theo hướng dẫn của cơ quan y tế dự phòng sẽ giúp tạo miễn dịch chủ động, giảm thiểu rủi ro lây nhiễm và ngăn chặn sự lây lan trong cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ. Khi phát hiện người có biểu hiện nôn và tiêu chảy cấp tính liên tục, cần đưa ngay đến bệnh viện hoặc trung tâm y tế gần nhất, tuyệt đối không tự mua thuốc kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy tại nhà.

Tóm tắt

Bệnh tả là bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và bù dịch đúng cách. Việc chủ động giữ gìn vệ sinh nguồn nước, ăn chín uống sôi và đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu tiêu chảy cấp ồ ạt là giải pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.