Bệnh sởi và các phương pháp chăm sóc, hỗ trợ điều trị

Điều trị bệnh sởi là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi thuộc họ Paramyxoviridae gây nên. Bệnh có đặc tính lây lan mạnh mẽ qua đường giọt bắn hô hấp khi người nhiễm bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi vào không khí. Bất kỳ ai chưa được tiêm phòng vắc xin sởi hoặc chưa từng mắc bệnh đều có nguy cơ cao bị lây nhiễm khi tiếp xúc với nguồn bệnh.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh sởi thường khởi phát với cơn sốt cao, kèm theo các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên như ho khan, chảy nước mũi, mắt đỏ, chảy nước mắt và xuất hiện các nốt nhỏ màu trắng ngà bên trong niêm mạc miệng. Sau đó, ban dát sẩn màu đỏ hồng tuần tự mọc từ sau tai, lan dần ra mặt, cổ, ngực, lưng rồi bao phủ toàn thân và tứ chi. Khi được chăm sóc đúng hướng dẫn y khoa, ban sởi sẽ dần biến mất và để lại những vết thâm nhạt màu trên da.

Nguyên tắc cốt lõi trong hỗ trợ điều trị bệnh sởi

Bệnh sởi do virus Paramyxovirus gây ra, có khả năng lây lan rất nhanh qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Hiện nay, y học chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu để tiêu diệt trực tiếp virus sởi. Vì vậy, nguyên tắc cốt lõi trong xử trí bệnh sởi là điều trị hỗ trợ, làm giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu, cải thiện thể trạng và ngăn ngừa các biến chứng bội nhiễm nguy hiểm.

Người mắc bệnh cần được bố trí nghỉ ngơi tại không gian thoáng khí, có ánh sáng dịu nhẹ nhưng tránh gió lùa trực tiếp. Việc cách ly người bệnh là biện pháp cần thiết để hạn chế lây lan cho các thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ chưa đến tuổi tiêm chủng, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm. Đồng thời, người chăm sóc cần đeo khẩu trang y tế và rửa tay sát khuẩn thường xuyên trước và sau khi tiếp xúc với người bệnh.

Biện pháp hạ sốt và giảm nhẹ triệu chứng sởi

Sốt cao liên tục là triệu chứng rất phổ biến ở giai đoạn đầu của bệnh sởi. Để kiểm soát thân nhiệt an toàn, có thể dùng thuốc hạ sốt chứa hoạt chất paracetamol theo đúng hướng dẫn về khoảng cách giữa các lần dùng ghi trên nhãn hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm đến tính mạng.

Bên cạnh việc dùng thuốc, có thể kết hợp chườm ấm tại các vị trí như nách, bẹn và trán bằng khăn mềm nhúng nước ấm để giúp phân tán nhiệt độ cơ thể. Người bệnh cần mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt. Nếu người bệnh bị ho hoặc nghẹt mũi, có thể sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ mũi, súc miệng hàng ngày giúp làm sạch đường thở và dịu niêm mạc họng.

Chế độ dinh dưỡng và chăm sóc vệ sinh thân thể

Sốt cao kéo dài và tình trạng mệt mỏi khiến người mắc bệnh sởi rất dễ rơi vào trạng thái mất nước và điện giải. Việc bổ sung đầy đủ nước mỗi ngày đóng vai trò vô cùng quan trọng. Có thể cho người bệnh uống nước lọc, dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ, nước canh hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin để duy trì thể tích tuần hoàn và tăng cường sức đề kháng.

Về dinh dưỡng, nên chuẩn bị các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, canh dinh dưỡng và chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày. Khi trẻ bị đau rát miệng do các vết loét niêm mạc, nên tránh thức ăn quá mặn, cay hoặc quá nóng. Hằng ngày, cần vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý vô khuẩn và dùng khăn mềm riêng biệt để lau mắt nhẹ nhàng, giữ phòng ngủ có ánh sáng vừa phải để tránh gây chói mắt khó chịu cho người bệnh.

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo biến chứng sởi nguy hiểm

Mặc dù đa số trường hợp mắc bệnh sởi có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc tốt, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm thanh quản, tiêu chảy cấp mất nước và viêm não. Việc theo dõi sát các diễn biến sức khỏe hằng ngày là điều kiện tiên quyết để kịp thời phát hiện những chuyển biến xấu.

Gia đình cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu báo động như sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc, thở nhanh, khó thở, co rút lồng ngực, ho dữ dội kèm tiếng thở rít. Ngoài ra, các biểu hiện như li bì, khó đánh thức, co giật, bỏ bú ở trẻ nhỏ, nôn mửa liên tục hoặc ban sởi đã lặn nhưng sốt đột ngột quay trở lại đều là những tình huống cấp cứu cần được bác sĩ chuyên khoa can thiệp ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo kiến thức y khoa thường thức, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để chữa sởi. Mọi loại thuốc điều trị triệu chứng cần được sử dụng thận trọng theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.

Tóm tắt

Chăm sóc người mắc bệnh sởi đòi hỏi sự kiên nhẫn, theo dõi sát sao thân nhiệt và các biểu hiện toàn thân. Khi người bệnh có bất kỳ biểu hiện bất thường hoặc không đáp ứng với các biện pháp chăm sóc thông thường, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời là yếu tố quyết định giúp bảo vệ sức khỏe và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.