Bệnh sởi ở người lớn và những điều cần biết để phòng ngừa biến chứng

Bệnh sởi ở người lớn là gì?

Bệnh sởi ở người lớn là tình trạng nhiễm trùng cấp tính đường hô hấp do virus sởi gây nên. Bệnh có tốc độ lây lan rất nhanh qua các giọt bắn trong không khí khi người bệnh ho hoặc hắt hơi. Mặc dù sởi thường được xem là bệnh lý phổ biến ở lứa tuổi trẻ nhỏ, người trưởng thành khi chưa có miễn dịch bảo vệ vẫn hoàn toàn có thể nhiễm bệnh với mức độ nghiêm trọng hơn.

Ở người lớn, phản ứng miễn dịch thường mạnh mẽ hơn trẻ em, dẫn đến các triệu chứng sốt cao, viêm đường hô hấp dữ dội và tình trạng suy kiệt rõ rệt. Nếu không được phát hiện kịp thời và chăm sóc y tế đúng cách, sởi ở người lớn có thể để lại nhiều hệ lụy nặng nề cho các cơ quan quan trọng như phổi, não bộ và gan. Do đó, việc trang bị đầy đủ kiến thức cơ bản về bệnh là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Nguyên nhân và con đường lây truyền bệnh sởi ở người lớn

Bệnh sởi do virus thuộc họ Paramyxoviridae lây truyền nhanh chóng qua các giọt bắn nhỏ phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Virus cũng có thể tồn tại trong không khí và trên các bề mặt tiếp xúc trong khoảng thời gian nhất định, khiến người hít phải dễ dàng nhiễm bệnh nếu chưa có kháng thể bảo vệ.

Nhiều người trưởng thành lầm tưởng sởi chỉ gặp ở trẻ nhỏ nên thường chủ quan không phòng bị. Trên thực tế, người lớn chưa từng tiêm phòng hoặc chỉ mới tiêm một mũi từ nhỏ, người có hệ miễn dịch suy giảm và người thường xuyên tiếp xúc nơi đông người là đối tượng có nguy cơ lây nhiễm rất cao trong các đợt bùng phát dịch sởi tại cộng đồng.

Các giai đoạn phát triển và dấu hiệu nhận biết sởi ở người lớn

Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 7 đến 14 ngày mà không có dấu hiệu rõ rệt. Khi bước vào giai đoạn khởi phát, người lớn thường gặp cơn sốt cao đột ngột, mệt mỏi toàn thân, đau nhức cơ khớp dữ dội kèm theo tam chứng kinh điển gồm ho khan dai dẳng, viêm long đường hô hấp trên gây chảy nước mũi và viêm kết mạc mắt khiến mắt đỏ, cộm xót, sợ ánh sáng.

Giai đoạn toàn phát đặc trưng bởi các nốt ban dát sẩn màu hồng mịn xuất hiện tuần tự từ sau tai, chân tóc lan xuống mặt, cổ, ngực, lưng rồi bao phủ toàn bộ tay chân. Trong khoang miệng, bác sĩ có thể quan sát thấy hạt Koplik nhỏ màu trắng xám trên nền niêm mạc đỏ. Sau vài ngày, ban nhạt dần theo đúng thứ tự xuất hiện và để lại vết thâm rằn ri như da hổ trước khi bong vảy nhẹ.

Những biến chứng nguy hiểm của sởi ở người trưởng thành

So với trẻ em, bệnh sởi ở người lớn dễ dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng nếu không được can thiệp kịp thời. Hệ thống miễn dịch phản ứng quá mức kết hợp với tình trạng tổn thương niêm mạc tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập thứ phát, gây viêm phế quản, viêm thanh quản co thắt hoặc viêm phổi nặng dẫn đến suy hô hấp cấp.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ viêm não tủy cấp tính, một biến chứng thần kinh nguy hiểm để lại di chứng lâu dài hoặc đe dọa tính mạng. Các cơ quan khác cũng có thể bị ảnh hưởng như viêm gan thoái hóa hạt, viêm loét giác mạc gây suy giảm thị lực và rối loạn tiêu hóa nặng do tiêu chảy kéo dài. Phụ nữ đang mang thai mắc sởi có nguy cơ sảy thai hoặc sinh non rất cao.

Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi người lớn mắc sởi tại nhà

Khi nghi ngờ mắc sởi, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm thăm khám và đánh giá tình trạng. Hiện nay chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu tiêu diệt virus sởi, do đó mục tiêu chăm sóc chính là hỗ trợ điều trị triệu chứng, hạ sốt, bù nước và theo dõi chặt chẽ diễn tiến bệnh.

Người bệnh nên nghỉ ngơi trong phòng riêng thoáng khí, đủ ánh sáng nhưng tránh gió lùa và ánh nắng gay gắt. Cần uống nhiều nước ấm, dung dịch bù điện giải oresol pha đúng tỷ lệ, ăn thức ăn mềm lỏng giàu dinh dưỡng để tăng sức đề kháng. Vệ sinh mắt, mũi, họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch dịch tiết và giảm cảm giác khó chịu. Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Biện pháp chủ động phòng ngừa bệnh sởi ở người lớn

Tiêm phòng vắc xin đầy đủ là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng tránh bệnh sởi ở người lớn. Những người chưa tiêm hoặc không nhớ rõ lịch sử tiêm phòng nên chủ động tiêm vắc xin phối hợp sởi quai bị rubella theo hướng dẫn của trung tâm tiêm chủng để tạo miễn dịch bảo vệ cơ thể.

Ngoài ra, duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò thiết yếu trong việc giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Mỗi người cần tạo thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang y tế khi đến nơi đông người hoặc bệnh viện. Giữ không gian sống sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế tiếp xúc gần với những người đang có biểu hiện ho sốt hoặc phát ban truyền nhiễm.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về bệnh sởi ở người lớn trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Khi phát hiện các dấu hiệu sốt cao liên tục, khó thở, co giật hoặc ban đỏ lan nhanh, người bệnh cần đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý mua kháng sinh, thuốc hạ sốt liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Bệnh sởi ở người lớn hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo. Khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt cao kết hợp phát ban, người bệnh cần nghỉ ngơi, cách ly và đi khám tại cơ sở y tế để được theo dõi sát sao, tránh nguy cơ gặp phải biến chứng nặng.