Bệnh sởi kiêng gì và cách chăm sóc người bệnh an toàn tại nhà

Bệnh sởi kiêng gì là gì?

Bệnh sởi là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây nên, lây truyền trực tiếp từ người sang người qua các giọt bắn nhỏ li ti khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với dịch tiết mũi họng. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng như sốt cao, viêm kết mạc mắt, chảy nước mũi, ho khan và phát ban dạng sần xuất hiện tuần tự từ sau tai, mặt, cổ rồi lan dần xuống thân mình và các chi. Sởi làm suy giảm tạm thời hệ miễn dịch của cơ thể, khiến người mắc bệnh rất dễ bị các loại vi khuẩn khác xâm nhập gây bội nhiễm ở đường hô hấp, hệ tiêu hóa và hệ thần kinh trung ương. Việc chăm sóc tại nhà đóng vai trò quyết định trong việc hỗ trợ cơ thể vượt qua giai đoạn phát bệnh, giảm nhẹ cảm giác khó chịu và phòng tránh các tổn thương thứ phát do chăm sóc sai cách.

Những quan niệm kiêng khem sai lầm cần tránh khi mắc bệnh sởi

Trong dân gian tồn tại nhiều quan niệm kiêng khem khắt khe khi mắc sởi như kiêng gió, kiêng nước tuyệt đối, ủ kín chăn hay trùm kín quần áo dày. Việc kiêng tắm rửa dài ngày khiến mồ hôi và chất bẩn ứ đọng trên da, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn xâm nhập gây viêm da mủ và nhiễm trùng thứ phát. Tương tự, việc đóng kín cửa phòng hoặc ủ ấm quá mức có thể khiến người bệnh sốt cao hơn, gây khó thở, co giật do sốt ở trẻ nhỏ và làm tăng nồng độ virus trong không gian kín.

Một sai lầm phổ biến khác là kiêng ăn quá mức, chỉ cho người bệnh ăn cơm trắng với muối hạt hoặc kiêng cữ thịt cá. Chế độ ăn thiếu chất khiến hệ miễn dịch suy yếu, cơ thể kiệt sức và làm chậm quá trình phục hồi biểu mô niêm mạc. Người chăm sóc cần phân biệt rõ giữa việc tránh gió lùa mạnh với việc kiêng thông khí, cũng như giữa việc tắm nhanh bằng nước ấm với việc ngâm nước lạnh lâu để bảo vệ người bệnh đúng cách.

Bệnh sởi nên kiêng gì trong sinh hoạt và chế độ ăn uống

Người mắc bệnh sởi cần kiêng tiếp xúc trực tiếp với người khác trong suốt giai đoạn lây nhiễm, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và những người chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh sởi. Người bệnh nên ở phòng riêng thoáng đãng, hạn chế đến nơi đông người để ngăn ngừa bùng phát ổ dịch trong gia đình và cộng đồng.

Về chế độ ăn uống, người bệnh nên kiêng các loại thực phẩm cứng, giòn, thức ăn có cạnh sắc, đồ quá mặn hoặc chua cay nồng vì niêm mạc họng và miệng thường xuất hiện tổn thương viêm loét khiến việc nhai nuốt đau rát. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và đồ ngọt đậm vì chúng dễ gây khó tiêu, đầy bụng. Ngoài ra, cần tránh tiếp xúc với ánh sáng quá chói hoặc gió lùa mạnh trực tiếp vào mắt vì virus sởi thường gây viêm kết mạc làm mắt nhạy cảm và sợ ánh sáng.

Hướng dẫn chăm sóc và vệ sinh thân thể cho người bệnh sởi tại nhà

Vệ sinh thân thể đúng cách là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng phụ. Hằng ngày, người bệnh nên được tắm nhanh hoặc lau người nhẹ nhàng bằng nước ấm trong phòng kín gió, sau đó dùng khăn mềm thấm khô da và mặc quần áo mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi. Tuyệt đối không chà xát mạnh làm trầy xước các nốt ban sởi.

Chăm sóc mắt, mũi và khoang miệng cần được thực hiện thường xuyên. Người chăm sóc nên nhỏ mắt và vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid không phẩy chín phần trăm nhiều lần trong ngày để giữ niêm mạc ẩm sạch, giảm cảm giác cộm xốn. Cho người bệnh súc miệng sau mỗi bữa ăn để ngăn ngừa viêm loét niêm mạc miệng. Giữ phòng ở sạch sẽ, mở cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên và luân chuyển không khí khi không có gió lùa mạnh.

Chế độ dinh dưỡng và bổ sung đủ dịch giúp phục hồi sức khỏe

Cung cấp đủ nước và dinh dưỡng là nguyên tắc then chốt giúp cơ thể chống đỡ với virus sởi. Sốt cao và phát ban làm tăng lượng dịch mất qua da và đường thở, do đó người bệnh cần uống nhiều nước lọc, nước trái cây tươi hoặc dung dịch bù nước và điện giải oresol được pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn.

Bữa ăn nên chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày, ưu tiên các món nấu mềm, dễ tiêu hóa như cháo gà, súp rau củ, canh thịt nạc hầm. Bổ sung thực phẩm giàu kẽm, vitamin C và tiền chất vitamin A như cà rốt, bí đỏ, đu đủ, rau ngót, cam giúp hỗ trợ miễn dịch và tái tạo niêm mạc. Đối với trẻ nhỏ còn bú mẹ, cần tăng cường cữ bú và cho trẻ bú theo nhu cầu để cung cấp đủ kháng thể tự nhiên và giữ nước cho cơ thể.

Các dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm cần đưa đi khám ngay

Bệnh sởi có thể dẫn đến những biến chứng nặng như viêm phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy mất nước, viêm thanh quản và viêm não nếu không được theo dõi chặt chẽ. Người chăm sóc cần quan sát sát sao nhiệt độ cơ thể, tình trạng thở và tri giác của người bệnh hằng ngày.

Cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện hoặc cơ sở y tế khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không hạ sau khi ban đã mọc toàn thân, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, khò khè, ho dữ dội, lơ mơ, li bì, co giật hoặc nôn trớ tất cả mọi thứ. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt chứa aspirin cho trẻ em vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các loại thảo dược không rõ nguồn gốc để đắp lên các nốt ban sởi. Khi người bệnh có biểu hiện bất thường hoặc sốt kéo dài, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí đúng chuyên môn.

Tóm tắt

Chăm sóc người mắc bệnh sởi tại nhà đòi hỏi sự kiên nhẫn, khoa học và tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh, dinh dưỡng thay vì áp dụng những tập tục kiêng khem cực đoan. Việc giữ cơ thể sạch sẽ, uống đủ nước và theo dõi sát sao tiến triển ban giúp người bệnh vượt qua đợt nhiễm trùng an toàn. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám và hỗ trợ kịp thời.