Bệnh sởi có gây ngứa không và cách chăm sóc da

Bệnh sởi có ngứa không là gì?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp cấp tính do virus sởi thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, có khả năng lây lan rất nhanh qua các giọt bắn không khí khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Giai đoạn khởi phát của bệnh thường kéo dài vài ngày với các triệu chứng đặc trưng gồm sốt cao, chảy nước mũi, ho khan và viêm kết mạc mắt khiến mắt đỏ, sợ ánh sáng. Sau đó, các nốt phát ban sởi dạng dát sần màu hồng đỏ sẽ xuất hiện, bắt đầu từ vùng chân tóc sau tai rồi lan dần xuống mặt, cổ, thân mình và tứ chi. Khác với phản ứng dị ứng hay mày đay cấp tính, tổn thương da trong bệnh sởi là kết quả của phản ứng miễn dịch trung gian tế bào chống lại virus ở các mạch máu nhỏ dưới da, do đó mức độ ngứa thường không chiếm ưu thế nhưng đòi hỏi sự chăm sóc cẩn thận để bảo vệ hàng rào da.

Mức độ ngứa trong từng giai đoạn phát ban sởi

Thông thường, ban sởi không gây ngứa dữ dội như các bệnh lý dị ứng hay thủy đậu. Trong những ngày đầu khi ban mới xuất hiện, người bệnh hầu như chỉ cảm thấy nóng rát nhẹ hoặc châm chích trên bề mặt da cùng với tình trạng sốt cao mệt mỏi. Cảm giác ngứa nếu có thường chỉ thoáng qua và xảy ra ở mức độ nhẹ.

Tuy nhiên, cảm giác ngứa có thể trở nên rõ rệt hơn ở giai đoạn ban bắt đầu lặn. Khi các nốt sẩn đỏ chuyển dần sang màu nâu xám tạo thành các vết thâm hình vằn da hổ, lớp biểu bì da có xu hướng khô lại và bong vảy mịn. Quá trình bong da này dễ tạo cảm giác ngứa ngáy, thôi thúc người bệnh gãi hoặc cọ xát. Ngoài ra, việc cơ thể tiết nhiều mồ hôi do sốt hoặc phòng ốc quá nóng bức cũng có thể kích ứng các đầu mút thần kinh cảm giác dưới da, khiến người bệnh bứt rứt và ngứa nhiều hơn.

Phân biệt phát ban sởi với các bệnh gây ngứa thường gặp

Để chăm sóc đúng cách, việc phân biệt ban sởi với các tình trạng phát ban khác là điều rất quan trọng. Ở bệnh mày đay hoặc viêm da dị ứng, các nốt ban thường gồ lên rõ rệt, ranh giới không đều, thay đổi hình dạng nhanh chóng và kèm theo cảm giác ngứa ngáy dữ dội liên tục, khiến người bệnh gãi không ngừng. Trong khi đó, ban do dị ứng thường không đi kèm chuỗi triệu chứng viêm kết mạc đỏ mắt hay sốt phát ban theo trình tự từ trên xuống dưới như sởi.

Bên cạnh đó, bệnh thủy đậu lại biểu hiện bằng các mụn nước nhỏ chứa dịch trong suốt, rất ngứa và dễ vỡ khi chạm vào. Ngược lại, ban sởi là dạng dát sẩn phẳng hoặc gồ nhẹ, không chứa nước, xuất hiện tuần tự từ sau tai xuống mặt rồi mới tỏa ra toàn thân. Hiểu rõ các khác biệt này giúp gia đình tránh nhầm lẫn giữa ban sởi lành tính với các tình trạng quá mẫn nguy hiểm hoặc nhiễm trùng da nguyên phát.

Biện pháp chăm sóc da và làm dịu cảm giác bứt rứt khi mắc sởi

Chăm sóc da đúng phương pháp giúp hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương thứ phát và tạo sự dễ chịu cho người bệnh. Việc đầu tiên là duy trì thói quen vệ sinh thân thể hàng ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió. Lau người nhẹ nhàng giúp loại bỏ mồ hôi, bã nhờn và vi khuẩn tích tụ trên bề mặt da mà không làm trầy xước các nốt ban sởi đang phục hồi.

Người chăm sóc nên cắt ngắn móng tay của người bệnh, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, để tránh phản xạ cào gãi tự nhiên khi da bị khô ngứa. Quần áo nên chọn chất liệu vải cotton mềm mại, thấm hút tốt và phom dáng rộng rãi nhằm giảm ma sát trực tiếp lên bề mặt da. Phòng nghỉ cần giữ thông thoáng, nhiệt độ mát mẻ vừa phải để hạn chế đổ mồ hôi trộm. Khi da bắt đầu bong vảy và khô ráp, có thể trao đổi với bác sĩ da liễu hoặc nhân viên y tế để được hướng dẫn sử dụng các loại kem dưỡng ẩm lành tính, không chứa hương liệu gây kích ứng.

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc da cho người bệnh sởi

Một sai lầm phổ biến trong dân gian là kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối và quấn kín chăn mền cho người bệnh phát ban. Việc ủ ấm quá mức trong môi trường bí bách khiến mồ hôi ứ đọng tại lỗ chân lông, làm tăng cảm giác ngứa ngáy dữ dội và tạo điều kiện thuận lợi cho tụ cầu hoặc liên cầu khuẩn xâm nhập gây viêm da mủ.

Ngoài ra, người nhà tuyệt đối không tự ý đun các loại lá cây không rõ nguồn gốc để tắm hoặc đắp lên nốt ban sởi. Da của người bệnh lúc này rất nhạy cảm và hàng rào biểu bì đang bị tổn thương, việc tiếp xúc với độc tố hay vi sinh vật từ thảo dược chưa qua xử lý có thể dẫn đến viêm da tiếp xúc dị ứng hoặc nhiễm trùng da nghiêm trọng. Việc tự ý mua các loại thuốc bôi chứa corticoid hay thuốc kháng histamin liều cao mà không có chỉ định từ bác sĩ cũng là điều cần tránh để không làm lu mờ triệu chứng hoặc gây tác dụng phụ toàn thân.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm hoặc da liễu. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc bôi, thuốc uống giảm ngứa hoặc các bài thuốc lá truyền miệng khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Khi người bệnh có các dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, ho nhiều đờm đặc, li bì, co giật hoặc nốt ban chảy mủ, cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, phát ban sởi thông thường không gây ngứa dữ dội mà chỉ tạo cảm giác châm chích nhẹ hoặc ngứa khi da bắt đầu bong vảy hồi phục. Chăm sóc vệ sinh da sạch sẽ, giữ cơ thể thoáng mát và không cào gãi là chìa khóa giúp phòng ngừa bội nhiễm vi khuẩn hiệu quả. Khi nhận thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào trên da hay toàn trạng, người bệnh nên chủ động tham vấn bác sĩ để được hướng dẫn theo dõi an toàn.