Bệnh nhân ung thư vú khi nào cần xạ trị?

Ung thư vú khi nào cần xạ trị?

Xạ trị ung thư vú là việc ứng dụng tia X năng lượng cao hoặc các chùm hạt để chiếu tập trung vào mô tuyến vú, thành ngực hoặc các hố hạch xung quanh như hạch nách, hạch thượng đòn và hạch vú trong. Mục tiêu chính của kỹ thuật này là tiêu hủy triệt để những vi tế bào ung thư có thể còn sót lại sau khi phẫu thuật viên đã bóc tách khối u hoặc cắt toàn bộ tuyến vú.

Nhờ sự tiến bộ của công nghệ xạ trị hiện đại như xạ trị điều biến liều, chùm tia được tính toán chuẩn xác theo không gian ba chiều nhằm bảo vệ tối đa các cơ quan lành nằm kế cận, đặc biệt là tim và phổi. Việc nắm rõ thời điểm và mục tiêu của liệu trình xạ trị giúp người bệnh yên tâm phối hợp cùng bác sĩ, tuân thủ lịch hẹn và chủ động chăm sóc bản thân để vượt qua các đợt điều trị một cách an toàn.

Chỉ định xạ trị sau phẫu thuật bảo tồn tuyến vú

Đối với bệnh nhân lựa chọn phẫu thuật bảo tồn tuyến vú, tức là phẫu thuật chỉ cắt bỏ khối u cùng một phần mô lành xung quanh, xạ trị toàn bộ tuyến vú gần như là chỉ định tiêu chuẩn bắt buộc. Mô tuyến vú còn lại vẫn có nguy cơ tiềm ẩn chứa các tế bào ác tính vi thể mà mắt thường hoặc xét nghiệm giải phẫu bệnh chưa thể phát hiện hết tại diện cắt.

Liệu trình xạ trị sau mổ bảo tồn thường bắt đầu sau khi vết thương lành hẳn, thông thường khoảng vài tuần sau phẫu thuật hoặc sau khi hoàn tất các đợt hóa trị bổ trợ nếu có. Bác sĩ xạ trị có thể chỉ định chiếu xạ toàn bộ mô vú còn lại, kết hợp tăng liều khu trú vào giường khối u ban đầu. Việc kết hợp chặt chẽ giữa phẫu thuật bảo tồn và xạ trị bổ trợ giúp người bệnh vừa giữ được hình dáng thẩm mỹ của bầu ngực, vừa đạt tỷ lệ kiểm soát bệnh tương đương với phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến vú.

Trường hợp cần xạ trị sau phẫu thuật đoạn nhũ cắt bỏ toàn bộ vú

Sau phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến vú, không phải mọi bệnh nhân đều phải xạ trị. Tuy nhiên, xạ trị thành ngực và hạch vùng sau đoạn nhũ sẽ được chỉ định khi người bệnh có những yếu tố nguy cơ tái phát cao. Điển hình là khi kích thước khối u ban đầu lớn hơn 5 cm, khối u đã xâm lấn trực tiếp vào da hoặc cơ thành ngực bên dưới.

Bên cạnh đó, tình trạng di căn hạch bạch huyết là tiêu chí rất quan trọng. Nếu giải phẫu bệnh sau mổ ghi nhận từ bốn hạch nách dương tính trở lên, xạ trị sau đoạn nhũ là chỉ định rõ ràng. Với nhóm bệnh nhân có từ một đến ba hạch nách dương tính, bác sĩ chuyên khoa sẽ cân nhắc thêm các yếu tố như độ mô học, xâm lấn mạch máu, tình trạng thụ thể nội tiết để đưa ra quyết định. Ngoài ra, nếu bờ diện cắt phẫu thuật vẫn còn tế bào ung thư hoặc sát khối u, xạ trị cũng được đặt ra nhằm làm sạch hoàn toàn vùng mổ.

Thời điểm phối hợp xạ trị với hóa trị và các liệu pháp toàn thân

Kế hoạch điều trị ung thư vú thường bao gồm sự kết hợp giữa điều trị tại chỗ như phẫu thuật, xạ trị và điều trị toàn thân như hóa trị, liệu pháp nhắm trúng đích hay nội tiết. Về mặt trình tự, nếu người bệnh có chỉ định cả hóa trị bổ trợ và xạ trị sau mổ, thông thường hóa trị sẽ được thực hiện trước để tiêu diệt các tế bào ung thư lưu hành trong tuần hoàn, ngăn ngừa di căn xa.

Sau khi hoàn tất các chu kỳ hóa trị và sức khỏe người bệnh hồi phục ổn định, liệu trình xạ trị sẽ được tiến hành. Đối với liệu pháp nội tiết dành cho các khối u có thụ thể hormone dương tính, thuốc nội tiết có thể được dùng sau khi xạ trị kết thúc hoặc phối hợp đồng thời tùy theo hướng dẫn chuyên khoa. Việc sắp xếp thứ tự các phương pháp một cách khoa học giúp giảm nguy cơ quá tải độc tính, bảo vệ tủy xương và làn da của người bệnh trong suốt quá trình điều trị.

Vai trò của xạ trị trong giai đoạn tiến triển hoặc di căn

Ngoài mục tiêu điều trị bổ trợ triệt căn sau phẫu thuật giai đoạn sớm, xạ trị còn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh khi ung thư vú ở giai đoạn tiến triển tại chỗ hoặc di căn xa. Với các khối u quá lớn làm biến dạng vú, xâm lấn gây lở loét da hoặc chảy máu, xạ trị có thể giúp giảm kích thước khối u, cầm máu và kiểm soát triệu chứng tại chỗ hiệu quả.

Trong trường hợp ung thư vú di căn đến xương hoặc não, xạ trị giảm nhẹ là giải pháp can thiệp có giá trị cao. Xạ trị vào các ổ di căn xương giúp giảm đau nhanh chóng, phòng ngừa biến chứng gãy xương bệnh lý hoặc chèn ép tủy sống. Đối với di căn não, các kỹ thuật xạ trị tập trung hoặc xạ trị toàn não hỗ trợ kiểm soát tổn thương thần kinh, cải thiện rõ rệt chất lượng sống và kéo dài thời gian sinh hoạt độc lập cho người bệnh.

Cách chăm sóc da và giảm nhẹ tác dụng phụ trong đợt xạ trị

Trong quá trình chiếu xạ, vùng da ngực tiếp nhận tia có thể xuất hiện các phản ứng như ửng đỏ, khô ráp, ngứa ngáy hoặc sạm màu tương tự như bị cháy nắng. Để hạn chế tổn thương, người bệnh nên mặc quần áo rộng rãi bằng chất liệu cotton mềm mại, tránh ma sát trực tiếp lên vùng da được đánh dấu trường chiếu.

Người bệnh không nên tự ý bôi các loại kem dưỡng da, dầu thảo mộc hoặc thuốc mỡ lên vùng xạ trị mà chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị. Khi tắm rửa, chỉ nên dùng nước ấm sạch xối nhẹ nhàng, không chà xát bằng bông tắm hay dùng xà phòng có tính tẩy rửa mạnh. Ngoài ra, cảm giác mệt mỏi nhẹ có thể xuất hiện sau vài tuần chiếu xạ, do đó người bệnh cần chú ý nghỉ ngơi điều độ, uống đủ nước và duy trì dinh dưỡng cân bằng để cơ thể nhanh chóng phục hồi.

Lưu ý an toàn

Thông tin về chỉ định xạ trị ung thư vú mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa, không thay thế cho kế hoạch điều trị được cá thể hóa bởi bác sĩ chuyên khoa ung thư. Phác đồ cụ thể phụ thuộc vào giai đoạn lâm sàng, loại phẫu thuật, giải phẫu bệnh và thể trạng của từng người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý trì hoãn, bỏ dở các buổi chiếu xạ hoặc tự ý sử dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Khi gặp các dấu hiệu bất thường như da phồng rộp, lở loét, sốt hoặc khó thở, cần báo ngay cho ê-kíp y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Xạ trị là mắt xích thiết yếu giúp hoàn thiện hiệu quả điều trị ung thư vú, giảm thiểu tối đa nguy cơ tái phát tại chỗ và bảo tồn chất lượng sống. Việc hiểu rõ lý do và thời điểm cần xạ trị sẽ giúp người bệnh giải tỏa lo âu, chủ động chuẩn bị thể chất và tinh thần. Hãy luôn trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ điều trị để được tư vấn phác đồ phù hợp nhất.