Bệnh nấm mắt có nguy hiểm không và những lưu ý bảo vệ thị lực
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Bệnh nấm mắt có nguy hiểm không là thắc mắc chung của rất nhiều người khi gặp phải tình trạng đỏ mắt, cộm rát kéo dài sau chấn thương hoặc sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi bẩn. Câu trả lời dứt khoát từ các chuyên gia nhãn khoa là bệnh nấm mắt rất nguy hiểm, thuộc nhóm nhiễm trùng mắt phức tạp và khó điều trị nhất hiện nay.\n\nNếu không được phát hiện sớm và can thiệp y tế đúng hướng, vi nấm có thể ăn sâu vào các lớp mô, dẫn đến viêm loét giác mạc nghiêm trọng, suy giảm thị lực nặng nề hoặc thậm chí mất thị lực vĩnh viễn. Việc hiểu rõ bản chất của bệnh, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và biết cách phòng ngừa sẽ giúp bảo vệ đôi mắt an toàn trước mối đe dọa này.
Bệnh nấm mắt có nguy hiểm không là gì?
Nấm mắt là tình trạng nhiễm trùng tại các cấu trúc của mắt do các loài vi nấm gây ra, phổ biến nhất là nấm sợi như Fusarium, Aspergillus hoặc nấm men Candida. Bệnh thường biểu hiện dưới dạng viêm giác mạc do nấm, viêm củng mạc hoặc nghiêm trọng hơn là viêm nội nhãn do nấm.\n\nBình thường, bề mặt nhãn cầu được bảo vệ bởi lớp biểu mô giác mạc nguyên vẹn và màng phim nước mắt chứa nhiều enzyme kháng khuẩn tự nhiên. Tuy nhiên, khi lớp biểu mô bảo vệ này bị trầy xước do dị vật hoặc bị tổn thương cơ học, các bào tử vi nấm từ môi trường xung quanh sẽ xâm nhập vào mô đệm. Tại đây, nấm phát triển thành các sợi nấm đan xen, tiết ra các enzyme tiêu hủy protein khiến mô mắt bị hoại tử dần. Do đặc tính phát triển chậm và cấu trúc thành tế bào nấm bền vững, việc điều trị nấm mắt thường đòi hỏi thời gian dài và theo dõi sát sao từ bác sĩ nhãn khoa.
Mức độ nguy hiểm và các biến chứng nghiêm trọng của nấm mắt
Mức độ nguy hiểm của nhiễm nấm ở mắt xuất phát từ việc vi nấm có cấu trúc tế bào phức tạp, khả năng sinh sôi bám dính cao và thâm nhập sâu vào các lớp mô mắt. Khác với vi khuẩn thông thường, các loại nấm men hay nấm sợi phát triển âm ỉ nhưng phá hủy mô giác mạc rất dai dẳng.\n\nNếu phát hiện muộn hoặc điều trị sai phương pháp, nhiễm nấm có thể gây hoại tử mô giác mạc, loét thủng giác mạc và lan ra toàn bộ nhãn cầu. Tình trạng nhiễm trùng nội nhãn do nấm là một biến chứng cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến teo nhãn cầu, mù lòa vĩnh viễn và thậm chí phải phẫu thuật múc bỏ mắt để bảo toàn tính mạng khi nhiễm trùng lan rộng. Do đó, người bệnh không được chủ quan trước bất kỳ dấu hiệu nhiễm trùng mắt nào kéo dài.
Những nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm nấm mắt
Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến viêm loét giác mạc do nấm là chấn thương mắt liên quan đến nông nghiệp hoặc thực vật, chẳng hạn như bị cành cây, lá lúa, bụi rơm rạ hay đất cát quẹt trúng mắt. Bào tử nấm có sẵn trong môi trường tự nhiên sẽ theo vết trầy xước biểu mô để xâm nhập vào sâu trong giác mạc.\n\nNgoài chấn thương cơ học, việc sử dụng kính áp tròng sai quy cách như ngâm rửa bằng nước máy, đeo kính qua đêm hoặc không sát khuẩn khay đựng là yếu tố nguy cơ hàng đầu ở người trẻ thành thị. Thêm vào đó, những người có bệnh nền suy giảm miễn dịch, bệnh đái tháo đường hoặc người có thói quen tự ý nhỏ thuốc nhỏ mắt chứa corticoid trong thời gian dài cũng khiến hàng rào bảo vệ tự nhiên của mắt suy yếu, tạo cơ hội cho vi nấm bùng phát.
Dấu hiệu nhận diện nấm mắt và thời điểm cần đến cơ sở y tế
Triệu chứng của bệnh nấm mắt thường xuất hiện từ vài ngày đến vài tuần sau chấn thương hoặc sau khi tiếp xúc với nguồn lây. Ban đầu, người bệnh có thể cảm thấy cộm xốn, đỏ mắt, chảy nước mắt nhiều và sợ ánh sáng, rất dễ nhầm lẫn với viêm kết mạc thông thường hoặc tổn thương do vi khuẩn.\n\nKhi bệnh tiến triển nặng hơn, mắt sẽ đau nhức dữ dội lan lên nửa đầu, giảm thị lực nhanh chóng, nhìn mờ như có màn sương che khuất. Trên giác mạc có thể xuất hiện các đốm trắng hoặc ổ loét đục kèm theo nhiều chất tiết dạng mủ đọng lại ở góc mắt hoặc tiền phòng. Bất kỳ biểu hiện đau nhức mắt kéo dài nào sau khi bị dị vật thực vật rơi vào đều cần được thăm khám tại cơ sở y tế chuyên khoa ngay lập tức.
Biện pháp phòng ngừa nhiễm nấm mắt trong sinh hoạt và lao động
Để bảo vệ mắt khỏi nguy cơ nhiễm nấm, việc chủ động phòng ngừa trong sinh hoạt và lao động đóng vai trò then chốt. Người tham gia sản xuất nông nghiệp, làm vườn, thợ mộc hoặc công nhân xây dựng cần tạo thói quen đeo kính bảo hộ đạt chuẩn để ngăn chặn bụi bẩn và mảnh vụn thực vật văng vào mắt.\n\nĐối với người sử dụng kính áp tròng, cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh tay trước khi tháo lắp kính, chỉ dùng dung dịch ngâm rửa chuyên dụng còn hạn sử dụng và thay khay đựng định kỳ theo hướng dẫn. Khi không may bị bụi, cành cây hay dị vật bắn vào mắt, tuyệt đối không được day dụi mắt mà nên chớp mắt trong nước muối sinh lý sạch. Đặc biệt, người dân không được tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt kháng sinh kết hợp corticoid để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định y khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc nhỏ mắt, đắp lá cây hay chữa mẹo dân gian khi mắt bị tổn thương. Mọi trường hợp đau mắt, đỏ mắt kéo dài sau chấn thương cần được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra trực tiếp bằng máy sinh hiển vi để có hướng xử trí chính xác.
Tóm tắt
Nhiễm nấm ở mắt là bệnh lý nhãn khoa nghiêm trọng đòi hỏi sự can thiệp sớm từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Việc chủ động phòng ngừa chấn thương mắt, vệ sinh kính áp tròng cẩn thận và đi khám ngay khi mắt có biểu hiện bất thường là cách tốt nhất để bảo tồn thị lực lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh nấm mắt có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Bệnh nấm mắt hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu người bệnh được chẩn đoán chính xác ở giai đoạn sớm và tuân thủ đúng phác đồ điều trị kháng nấm từ bác sĩ chuyên khoa mắt, tránh để nấm ăn sâu vào các mô nội nhãn.
Có nên dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi nghi ngờ nấm mắt không?
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý nhỏ thuốc chứa corticoid khi mắt bị nấm. Corticoid làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, tạo điều kiện cho nấm phát triển dữ dội hơn và làm tăng nguy cơ thủng giác mạc.
Thời gian điều trị nấm mắt thường kéo dài bao lâu?
Thời gian điều trị nấm mắt thường kéo dài từ vài tuần đến nhiều tháng tùy thuộc vào mức độ thâm nhiễm của bào tử nấm, chủng nấm gây bệnh cũng như khả năng đáp ứng điều trị của từng người bệnh.
Bệnh nấm mắt có lây từ người này sang người khác không?
Nấm mắt không lây lan trực tiếp qua giao tiếp hay không khí như cảm cúm. Bệnh chỉ xảy ra khi vi nấm xâm nhập vào mô mắt qua vết trầy xước, dụng cụ nhiễm bẩn hoặc nguồn nước ô nhiễm.
Đang bị nấm mắt có được tiếp tục đeo kính áp tròng không?
Người đang bị viêm loét giác mạc do nấm tuyệt đối không được đeo kính áp tròng cho đến khi bác sĩ chuyên khoa mắt khám và xác nhận tổn thương đã lành sẹo hoàn toàn.
