Giải đáp y khoa: Bệnh nấm họng có lây không?

Bệnh nấm họng có lây không là gì?

Nấm họng, hay còn gọi là nhiễm nấm hầu họng, là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc vùng họng và khoang miệng do các chủng vi nấm gây ra, phổ biến nhất là Candida albicans. Ở trạng thái sinh lý bình thường, vi nấm Candida cùng với vô số vi khuẩn có lợi khác luôn tồn tại hòa bình trên bề mặt niêm mạc đường tiêu hóa và vòm họng mà không gây bệnh nhờ sự kiểm soát chặt chẽ của hệ thống miễn dịch và cân bằng vi sinh. Tuy nhiên, khi môi trường vi sinh bị xáo trộn hoặc sức đề kháng của cơ thể suy yếu, quần thể vi nấm này sẽ nhân lên nhanh chóng, bám dính vào niêm mạc, hình thành các tổn thương dạng giả mạc trắng và gây ra phản ứng viêm khó chịu tại vùng họng.

Bản chất lây truyền của bệnh nấm họng

Nấm họng, thường gặp nhất là nấm Candida albicans, là sinh vật cơ hội vốn đã cư trú tự nhiên trong khoang miệng và đường tiêu hóa của nhiều người khỏe mạnh mà không gây hại. Bệnh không lây lan ồ ạt qua không khí hay qua tiếp xúc thông thường như bệnh cúm, sởi hay viêm họng liên cầu khuẩn. Do đó, người khỏe mạnh tiếp xúc hàng ngày với người bệnh nấm họng hầu như không có nguy cơ bị lây nhiễm.

Sự bùng phát của vi nấm chỉ xảy ra khi hàng rào bảo vệ niêm mạc hầu họng bị tổn thương hoặc hệ miễn dịch của cơ thể bị suy yếu. Khả năng truyền vi nấm qua tiếp xúc trực tiếp như hôn sâu hay dùng chung dụng cụ ăn uống vẫn có thể xảy ra, nhưng vi nấm chỉ phát triển thành bệnh nếu người tiếp xúc có sẵn các yếu tố nguy cơ nội tại. Vì vậy, nấm họng được xem là tình trạng nhiễm trùng cơ hội hơn là một bệnh truyền nhiễm lây lan rộng rãi trong cộng đồng.

Những đối tượng dễ mắc nấm họng khi có yếu tố thuận lợi

Dù nấm họng rất khó lây cho người có thể trạng bình thường, một số đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao khi tiếp xúc với nguồn nấm hoặc khi cơ thể tự mất cân bằng. Nhóm đầu tiên là người có hệ miễn dịch suy giảm, chẳng hạn như người nhiễm HIV, bệnh nhân ung thư đang hóa trị, xạ trị hoặc người dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài sau ghép tạng. Ở những đối tượng này, cơ thể mất đi khả năng kiểm soát số lượng vi nấm cư trú.

Nhóm thứ hai bao gồm trẻ sơ sinh do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, người cao tuổi mang răng giả không vệ sinh sạch sẽ, và người mắc đái tháo đường kiểm soát đường huyết kém. Lượng đường cao trong nước bọt tạo môi trường lý tưởng cho nấm sinh sôi. Ngoài ra, những người thường xuyên dùng thuốc kháng sinh phổ rộng kéo dài hoặc dùng thuốc xịt corticoid trị hen suyễn mà không súc họng sạch cũng rất dễ bị nấm họng phát triển.

Dấu hiệu nhận biết điển hình của bệnh nấm họng

Để phân biệt nấm họng với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên khác, người bệnh có thể quan sát các biểu hiện đặc trưng tại khoang miệng và vòm họng. Triệu chứng điển hình là sự xuất hiện của các mảng trắng đục hoặc vàng nhạt bám trên niêm mạc họng, amiđan, lưỡi hoặc thành sau họng, trông giống như váng sữa. Khi cố cạo lớp màng này, bề mặt niêm mạc bên dưới thường đỏ ửng, dễ chảy máu và gây đau rát.

Người bệnh thường cảm thấy vướng víu ở cổ họng, khó nuốt, đau tăng lên khi ăn đồ cay nóng hoặc thức ăn cứng. Vị giác có thể bị suy giảm hoặc xuất hiện cảm giác đắng miệng, mất ngon miệng. Ở một số trường hợp, người bệnh có thể bị khô họng, khàn tiếng nhẹ hoặc có mùi hôi trong hơi thở. Nhận biết sớm các biểu hiện này giúp người bệnh chủ động đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời.

Biện pháp phòng ngừa nấm họng hiệu quả và an toàn

Để ngăn ngừa sự phát triển quá mức của vi nấm cũng như giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm chéo, việc duy trì lối sống lành mạnh và vệ sinh răng miệng đúng cách là then chốt. Mỗi người nên đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày, dùng chỉ nha khoa và thay bàn chải định kỳ ba tháng một lần hoặc ngay sau khi điều trị khỏi đợt nấm họng để tránh tái nhiễm từ đầu bàn chải cũ.

Đối với người sử dụng hàm giả, cần tháo ra và làm sạch kỹ lưỡng trước khi đi ngủ, ngâm rửa theo đúng hướng dẫn của nha sĩ. Người mắc bệnh đái tháo đường cần tuân thủ chế độ ăn uống và phác đồ điều trị để giữ đường huyết ổn định. Đặc biệt, người dùng thuốc xịt hen suyễn chứa corticoid cần súc họng và nhổ bỏ nước súc miệng ngay sau mỗi lần xịt. Không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ để bảo vệ hệ vi khuẩn có lợi trong vòm họng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc kháng nấm đường uống hoặc thuốc bôi khi chưa có kết luận chính xác từ cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng, bởi dùng sai thuốc có thể gây độc cho gan, thận và tăng nguy cơ kháng thuốc.

Tóm tắt

Nhiễm nấm họng không phải là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm dễ bùng phát thành dịch trong cộng đồng. Bệnh phản ánh chủ yếu tình trạng mất cân bằng vi sinh tại chỗ hoặc suy giảm miễn dịch toàn thân. Việc giữ gìn vệ sinh răng miệng, súc họng đúng cách sau khi xịt thuốc và đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, ngăn ngừa tái phát an toàn.