Bệnh Meniere: Triệu chứng thường gặp và các phương pháp kiểm soát

Bệnh Meniere là gì?

Bệnh Meniere là bệnh lý bắt nguồn từ sự tích tụ bất thường của dịch nội dịch trong mê đạo màng của tai trong, thuật ngữ y khoa gọi là ứ dịch nội dịch tai trong (endolymphatic hydrops). Sự gia tăng thể tích và áp lực dịch làm gián đoạn quá trình tiếp nhận và truyền dẫn tín hiệu âm thanh cũng như cảm giác thăng bằng lên não bộ.

Bệnh thường khởi phát ở một bên tai, phổ biến nhất ở độ tuổi từ 20 đến 50. Điểm đặc trưng của bệnh Meniere là tính chất bộc phát theo từng đợt ngắt quãng. Xen giữa các cơn bùng phát dữ dội là những khoảng thời gian người bệnh cảm thấy bình thường hoặc chỉ có cảm giác hơi nặng tai. Về lâu dài, các đợt tái phát lặp đi lặp lại có thể gây suy giảm thính lực tiến triển, do đó người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng theo dõi cẩn thận.

Bốn biểu hiện đặc trưng thường gặp của bệnh Meniere

Cơn bùng phát của bệnh Meniere thường xuất hiện với bốn triệu chứng kinh điển xảy ra cùng lúc hoặc nối tiếp nhau:

Chóng mặt xoay tròn tự phát là dấu hiệu nổi bật nhất. Người bệnh cảm thấy bản thân hoặc đồ vật xung quanh quay cuồng dữ dội, kéo dài từ 20 phút đến vài giờ, thường kèm theo buồn nôn, nôn ói và mất thăng bằng nghiêm trọng.

Suy giảm thính lực dao động thường xảy ra ở tai bị ảnh hưởng. Trong cơn bùng phát, khả năng nghe các âm thanh ở dải tần số thấp bị giảm rõ rệt. Thính lực có thể cải thiện phần nào sau khi cơn qua đi nhưng có xu hướng giảm dần theo thời gian.

Ù tai là triệu chứng thường trực hoặc tăng mạnh trong cơn. Người bệnh cảm nhận thấy tiếng ve kêu, tiếng gió rít, tiếng gầm rú hoặc tiếng chuông reo đơn âm bên trong tai.

Cảm giác đầy tức tai tạo cảm giác căng nặng, khó chịu sâu trong ống tai, tương tự như khi bị ứ nước hoặc chênh lệch áp suất không khí lúc đi máy bay.

Các yếu tố kích hoạt và làm nặng thêm cơn Meniere

Dù nguyên nhân gốc rễ gây mất cân bằng dịch nội dịch tai trong còn nhiều điểm đang được nghiên cứu, các yếu tố kích hoạt sau đây thường làm bùng phát hoặc khiến cơn nặng hơn:

Lượng muối dư thừa trong khẩu phần ăn là yếu tố hàng đầu. Chế độ ăn nhiều natri làm giữ nước trong cơ thể và gián tiếp làm tăng thể tích dịch nội dịch ở ốc tai và tiền đình.

Căng thẳng tâm lý kéo dài, tình trạng thiếu ngủ và kiệt sức làm rối loạn thần kinh thực vật và ảnh hưởng xấu đến tuần hoàn máu nuôi tai trong.

Các chất kích thích như caffeine trong cà phê, trà đặc, cồn trong rượu bia và nicotine trong thuốc lá có thể gây co thắt mạch máu nhỏ, làm giảm lượng máu cung cấp cho ốc tai và kích hoạt cơn chóng mặt đột ngột.

Ngoài ra, phản ứng dị ứng, rối loạn miễn dịch tự miễn hoặc thời tiết thay đổi đột ngột cũng có thể đóng vai trò như những yếu tố thúc đẩy cơn xuất hiện.

Nguyên tắc kiểm soát bệnh và cách xử trí an toàn khi xuất hiện cơn

Quản lý bệnh Meniere tập trung vào việc giảm nhẹ mức độ cơn cấp tính, hạn chế số đợt tái phát và bảo tồn chức năng nghe:

Chế độ dinh dưỡng giảm muối là nền tảng quan trọng. Người bệnh nên duy trì lượng muối tiêu thụ hằng ngày ở mức thấp và ổn định, uống đủ nước đều đặn, đồng thời kiêng hoàn toàn rượu bia, thuốc lá và giảm bớt caffeine.

Khi cơn chóng mặt khởi phát đột ngột, người bệnh cần lập tức ngồi hoặc nằm xuống bề mặt an toàn, tránh di chuyển hay tự lái xe. Giữ phòng tối và yên tĩnh, hạn chế cử động đầu để tránh kích thích cảm giác buồn nôn.

Về can thiệp y khoa, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng có thể kê đơn thuốc cắt cơn chóng mặt trong giai đoạn cấp hoặc thuốc điều hòa tuần hoàn tai trong, thuốc lợi tiểu trong giai đoạn duy trì. Việc dùng thuốc phải tuyệt đối tuân theo chỉ định chuyên môn.

Tập luyện phục hồi chức năng tiền đình theo hướng dẫn y tế cũng giúp hệ thần kinh thích nghi tốt hơn và cải thiện khả năng thăng bằng.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức thường thức và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ từ nhân viên y tế. Triệu chứng của bệnh Meniere có thể tương tự với các tình trạng nguy hiểm khác như đột quỵ tuần hoàn não hoặc u thần kinh thính giác. Người bệnh không tự ý mua thuốc chống chóng mặt hay thuốc lợi tiểu để tự điều trị. Khi có dấu hiệu méo mặt, yếu tay chân hoặc đau đầu dữ dội, cần đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.

Tóm tắt

Bệnh Meniere là một tình trạng mạn tính cần sự kiên trì trong quản lý lâu dài. Bằng cách thực hiện chế độ ăn giảm muối, kiểm soát căng thẳng và tuân thủ chặt chẽ chỉ định theo dõi của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, người bệnh có thể giảm thiểu tần suất các đợt chóng mặt và duy trì chất lượng cuộc sống ổn định.