Bệnh lao phổi có tập thể dục được không và những lưu ý

Bệnh lao phổi có tập thể dục được không là gì?

Lao phổi là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis tấn công chủ yếu vào cơ quan hô hấp, gây phá hủy nhu mô phổi và suy giảm khả năng thông khí. Trong quá trình điều trị bằng phác đồ kháng lao, thể trạng của người bệnh thường bị suy yếu do tác dụng phụ của thuốc và phản ứng viêm toàn thân. Do đó, việc duy trì hoạt động thể chất cần được nhìn nhận dưới góc độ phục hồi chức năng y khoa hơn là rèn luyện thể thao thông thường. Hoạt động thể lực phù hợp giúp tái tạo cơ bắp, hỗ trợ dẫn lưu đờm và cải thiện tâm lý cho người bệnh sau chuỗi ngày cách ly điều trị. Tuy nhiên, mọi kế hoạch vận động đều phải được cá thể hóa dựa trên mức độ hồi phục của tổn thương phổi.

Thời điểm thích hợp để người bệnh lao phổi bắt đầu tập luyện

Trong những tuần đầu của phác đồ điều trị lao, vi khuẩn lao còn hoạt động mạnh khiến nhu mô phổi bị tổn thương viêm nhiễm. Người bệnh thường có triệu chứng sốt nhẹ về chiều, ho kéo dài, sụt cân và cơ thể suy kiệt. Ở giai đoạn này, mục tiêu hàng đầu là dùng thuốc kháng lao đúng liều và dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể tập trung năng lượng chống lại nhiễm trùng. Việc tập thể dục nặng hoặc gắng sức quá sớm có thể làm tăng tiêu hao oxy, khiến phổi phải làm việc quá tải và làm chậm tiến trình lành tổn thương.

Khi chuyển sang giai đoạn duy trì, các triệu chứng lâm sàng thuyên giảm rõ rệt và xét nghiệm đờm không còn thấy vi khuẩn lao, việc bắt đầu vận động là cần thiết. Tập luyện thể dục mức độ nhẹ đến vừa giúp cải thiện lưu thông khí huyết, giải phóng ứ đọng đờm nhớt và ngăn ngừa tình trạng xơ dính màng phổi. Bác sĩ điều trị sẽ đánh giá phim chụp X-quang phổi cùng chức năng hô hấp để tư vấn thời điểm bắt đầu rèn luyện phù hợp cho từng cá nhân.

Các hình thức vận động an toàn và có lợi cho chức năng hô hấp

Các bài tập thở có vai trò then chốt đối với người đang điều trị bệnh lao phổi. Kỹ thuật thở chúm môi và thở cơ hoành giúp tăng cường dung tích sống của phổi, giảm thiểu tình trạng khí cặn và cải thiện khả năng trao đổi oxy qua màng phế nang mao mạch. Người bệnh có thể thực hiện bài tập thở khi ngồi thư giãn trên ghế tựa hoặc nằm thoải mái, hít sâu bằng mũi và thở ra chậm rãi qua miệng.

Đi bộ chậm trên địa hình bằng phẳng là hình thức vận động thể lực đơn giản và an toàn nhất. Ban đầu, người bệnh chỉ nên đi bộ khoảng mười đến mười lăm phút mỗi ngày, sau đó tăng dần thời lượng khi thể lực hồi phục tốt hơn. Ngoài ra, các động tác co duỗi nhẹ nhàng, bài tập dưỡng sinh hoặc yoga cơ bản cũng giúp duy trì độ linh hoạt của khung lồng ngực và các khớp xương, hạn chế tình trạng teo cơ do nằm bất động lâu ngày.

Nguyên tắc rèn luyện thể lực đúng cách để tránh quá tải cho phổi

Nguyên tắc quan trọng nhất khi rèn luyện thể lực ở người bệnh lao phổi là khởi động kỹ lưỡng và tăng dần cường độ một cách thận trọng. Trước khi bắt đầu, người bệnh cần làm ấm cơ thể bằng các động tác xoay khớp cổ tay, cổ chân và vươn vai nhẹ nhàng trong khoảng năm phút. Thời gian tập luyện ban đầu không nên kéo dài quá hai mươi phút mỗi buổi và cần chia nhỏ thời gian nếu cảm thấy nhanh mệt.

Người bệnh cần tuyệt đối tránh các môn thể thao đòi hỏi thể lực cao như chạy cự ly dài, bóng đá, bóng rổ hoặc nâng tạ nặng. Những hoạt động gắng sức đột ngột này tạo áp lực lớn lên hệ thống phế quản và nhu mô phổi đang trong quá trình xơ hóa hồi phục, làm tăng nguy cơ vỡ kén khí hoặc ho ra máu. Luôn giữ nhịp thở đều đặn, không nín thở trong lúc vận động và bổ sung đủ nước ấm trước cũng như sau buổi tập.

Lưu ý an toàn

Người bệnh lao phổi không được tự ý bắt đầu các bài tập cường độ cao khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị. Cần ngừng tập ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như khó thở dữ dội, tức ngực, chóng mặt, ho ra máu hoặc tim đập nhanh. Luôn đeo khẩu trang đúng quy định khi tập luyện nếu chưa có kết quả xét nghiệm đờm âm tính để phòng ngừa lây nhiễm cho người xung quanh. Không tập ngoài trời khi thời tiết quá lạnh, quá nóng hoặc không khí ô nhiễm.

Tóm tắt

Vận động thể chất phù hợp có thể hỗ trợ quá trình hồi phục chức năng phổi và nâng cao thể trạng cho người bệnh lao phổi. Tuy nhiên, việc tập luyện cần thực hiện đúng thời điểm, vừa sức và tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý gắng sức, luôn lắng nghe phản ứng của cơ thể để đảm bảo an toàn tối đa.