Bệnh khô mắt chữa như thế nào để phục hồi thị lực sáng khỏe?

Chữa bệnh khô mắt là gì?

Khô mắt xảy ra khi có sự mất cân bằng giữa quá trình tiết nước mắt và tốc độ bay hơi của màng phim nước mắt trên bề mặt nhãn cầu. Bình thường, màng phim nước mắt gồm ba lớp cấu tạo: lớp nhầy trong cùng tiếp xúc với biểu mô giác mạc, lớp nước ở giữa cung cấp oxy và dưỡng chất, và lớp mỡ ngoài cùng giúp làm chậm quá trình bay hơi. Khi bất kỳ thành phần nào bị rối loạn, mắt sẽ rơi vào tình trạng khô rát và dễ tổn thương.

Nguyên nhân phổ biến dẫn đến khô mắt gồm thói quen nhìn màn hình thiết bị điện tử kéo dài làm giảm tần số chớp mắt, sinh hoạt trong phòng máy lạnh thiếu ẩm, lão hóa tự nhiên, phụ nữ tiền mãn kinh thay đổi nội tiết tố hoặc tác dụng phụ của một số thuốc như thuốc kháng histamine, thuốc huyết áp. Ngoài ra, các bệnh lý tại mắt như viêm bờ mi, tắc tuyến meibomian hay bệnh tự miễn như hội chứng Sjogren cũng là thủ phạm khiến khô mắt kéo dài dai dẳng.

Thay đổi thói quen sinh hoạt và bảo vệ mắt hằng ngày

Người làm việc văn phòng hoặc thường xuyên sử dụng điện thoại, máy tính cần áp dụng quy tắc hai mươi hai mươi hai mươi: cứ sau hai mươi phút nhìn màn hình, hãy nhìn xa khoảng sáu mét trong vòng hai mươi giây để các cơ quan điều tiết của mắt được nghỉ ngơi. Việc chủ động chớp mắt đều đặn và hoàn toàn giúp màng phim nước mắt dàn đều trên bề mặt giác mạc, ngăn chặn hiện tượng bay hơi nước mắt quá nhanh do tập trung nhìn màn hình.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh không gian sinh hoạt và làm việc cũng đóng vai trò then chốt. Tránh để luồng gió từ quạt trần, máy sấy tóc hoặc điều hòa phả thẳng vào vùng mặt. Trong môi trường máy lạnh có độ ẩm thấp, bạn nên trang bị máy tạo độ ẩm không khí để giảm tốc độ khô bề mặt nhãn cầu. Khi di chuyển ngoài trời, đeo kính râm hoặc kính bảo hộ chắn gió bụi giúp hạn chế tác động kích ứng từ môi trường xung quanh.

Sử dụng dung dịch bôi trơn và nước mắt nhân tạo đúng cách

Nước mắt nhân tạo và các loại gel bôi trơn nhãn khoa là lựa chọn hỗ trợ đầu tay giúp bổ sung độ ẩm, làm dịu cảm giác cay rát và phục hồi sự ổn định của màng nước mắt. Các hoạt chất bôi trơn phổ biến hiện nay bao gồm natri hyaluronate, carboxymethylcellulose hoặc hydroxypropyl methylcellulose. Tùy thuộc vào mức độ khô mắt, người bệnh có thể chọn dạng dung dịch lỏng để nhỏ ban ngày hoặc dạng mỡ, gel có độ nhớt cao để tra mắt trước khi đi ngủ.

Khi chọn mua và sử dụng sản phẩm nhỏ mắt, người bệnh cần chú ý đến thành phần chất bảo quản. Các chế phẩm dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản là lựa chọn tối ưu cho người có mắt nhạy cảm hoặc cần nhỏ mắt nhiều lần trong ngày. Tránh tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa chất co mạch giảm đỏ mắt hoặc thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài, vì chúng có thể gây lệ thuộc thuốc, tăng nhãn áp hoặc che lấp các tổn thương giác mạc nghiêm trọng.

Các biện pháp can thiệp y khoa chuyên sâu từ bác sĩ nhãn khoa

Đối với những trường hợp khô mắt do viêm bờ mi hoặc rối loạn chức năng tuyến meibomian, việc vệ sinh mi mắt hằng ngày là bước can thiệp nền tảng. Bạn có thể sử dụng gạc chuyên dụng hoặc dung dịch vệ sinh bờ mi dịu nhẹ để làm sạch cặn bã nhờn, vảy gàu quanh chân lông mi. Kết hợp massage nhẹ nhàng từ gốc mi ra ngoài bờ mi sau khi chườm ấm giúp khai thông các ống tuyến dầu bị bít tắc, cải thiện độ bền vững của lớp mỡ bảo vệ nước mắt.

Với các ca bệnh trung bình đến nặng không đáp ứng với nước mắt nhân tạo thông thường, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể chỉ định các nhóm thuốc chống viêm tại chỗ như cyclosporine, lifitegrast hoặc corticoid liều thấp trong thời gian ngắn có kiểm soát. Ngoài ra, thủ thuật đặt nút điểm lệ tạm thời hoặc vĩnh viễn bằng chất liệu collagen hay silicone cũng được áp dụng nhằm giữ lại lượng nước mắt tự nhiên trên bề mặt nhãn cầu lâu hơn, hạn chế nước mắt thoát xuống đường mũi họng.

Thời điểm cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Bệnh khô mắt không nên xem là triệu chứng mỏi mắt thông thường nếu đi kèm các biểu hiện bất thường. Người bệnh cần sắp xếp đến khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện tình trạng đau nhức sâu trong hốc mắt, mắt đỏ rực liên tục nhiều ngày, sợ ánh sáng dữ dội hoặc chảy dịch mủ bất thường quanh mi mắt.

Đặc biệt, nếu thị lực suy giảm đột ngột, nhìn mờ không cải thiện sau khi chớp mắt hoặc cảm giác có dị vật sắc nhọn cọ xát trong mắt, người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc điều trị tại nhà. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương trầy xước biểu mô giác mạc hoặc viêm loét bề mặt nhãn cầu cần được bác sĩ soi đáy mắt, nhuộm màu giác mạc bằng fluorescein để xử trí kịp thời, ngăn ngừa nguy cơ để lại sẹo gây giảm thị lực lâu dài.

Lưu ý an toàn

Thông tin về các phương pháp chăm sóc và cải thiện khô mắt mang tính chất tham khảo y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hoặc đơn thuốc của bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, hoạt chất co mạch hoặc corticoid để điều trị dài ngày mà không có chỉ định chuyên môn, nhằm tránh nguy cơ biến chứng glôcôm hoặc loét giác mạc.

Tóm tắt

Khô mắt tuy phổ biến nhưng không nên xem nhẹ vì tình trạng kích ứng kéo dài có thể làm tổn thương bề mặt nhãn cầu. Người bệnh cần kết hợp giữa thói quen chăm sóc mắt khoa học, dùng sản phẩm bôi trơn phù hợp và đi khám chuyên khoa mắt định kỳ để bảo vệ thị lực an toàn, bền vững.