Bệnh huyết áp thấp có nguy hiểm không và khi nào cần lưu ý

Huyết áp thấp có nguy hiểm không là gì?

Huyết áp là áp lực cần thiết để đẩy dòng máu từ tim đi khắp các mạch máu nuôi dưỡng toàn bộ cơ thể. Tình trạng huyết áp thấp xảy ra khi chỉ số huyết áp tâm thu đo được dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Không giống như tăng huyết áp thường tiến triển âm thầm, huyết áp thấp biểu hiện qua nhiều cung bậc khác nhau tùy thuộc vào cơ địa và thể trạng từng người.

Ở một số người, huyết áp thấp xuất hiện tự nhiên từ nhỏ mà không gây bất kỳ trở ngại nào cho các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, khi áp lực máu giảm quá sâu hoặc tụt dốc nhanh chóng, các mô và cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là não bộ và cơ tim, sẽ không nhận đủ lượng oxy cần thiết. Tình trạng này dẫn đến các biểu hiện suy giảm tuần hoàn cấp tính hoặc mạn tính, đòi hỏi người bệnh phải có sự quan tâm đúng mức để tránh các hậu quả bất lợi cho sức khỏe.

Huyết áp thấp là gì và cách xác định chỉ số huyết áp thấp

Huyết áp là áp lực của dòng máu tác động lên thành động mạch để đưa oxy và chất dinh dưỡng nuôi dưỡng các mô trong cơ thể. Chỉ số này thường được ghi nhận dưới hai thông số là huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương. Thông thường, một người được xác định có huyết áp thấp khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg.

Tình trạng hạ huyết áp có thể phân chia thành hai nhóm chính là huyết áp thấp sinh lý và huyết áp thấp bệnh lý. Huyết áp thấp sinh lý thường gặp ở những người trẻ tuổi, phụ nữ có thể trạng nhỏ nhắn hoặc các vận động viên được rèn luyện thể lực thường xuyên. Ở nhóm đối tượng này, tim hoạt động bền bỉ và hiệu quả nên các cơ quan vẫn nhận đủ lượng máu cần thiết mà không xuất hiện bất kỳ dấu hiệu mệt mỏi nào.

Ngược lại, huyết áp thấp bệnh lý xảy ra khi huyết áp giảm do các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như suy tim, rối loạn chức năng tuyến giáp, mất máu cấp tính hoặc tác dụng phụ của thuốc điều trị. Khi cơ thể không kịp điều chỉnh, áp lực tưới máu suy giảm sẽ gây ra các triệu chứng khó chịu và đòi hỏi phải can thiệp y khoa kịp thời.

Mức độ nguy hiểm của bệnh huyết áp thấp đối với sức khỏe

Mức độ nguy hiểm của huyết áp thấp phụ thuộc vào tốc độ tụt huyết áp, mức độ giảm và bệnh lý nền kèm theo. Nếu huyết áp thấp mạn tính không gây triệu chứng hoa mắt, chóng mặt thì nhìn chung vô hại.

Ngược lại, huyết áp thấp trở nên đáng lo ngại khi chỉ số tụt nhanh hoặc giảm sâu khiến các cơ quan không nhận đủ oxy. Thiếu máu não thoáng qua dễ gây choáng váng, nhìn mờ hoặc ngất xỉu đột ngột, dẫn đến nguy cơ té ngã gây gãy xương và chấn thương sọ não, đặc biệt ở người cao tuổi. Ngoài ra, tụt huyết áp cấp do mất máu, mất nước nặng hoặc sốc tim, sốc nhiễm trùng là tình trạng cấp cứu nguy hiểm đe dọa tính mạng cần can thiệp y tế tức thì.

Ảnh hưởng của hạ huyết áp tư thế đứng và nguy cơ chấn thương

Hạ huyết áp tư thế đứng xảy ra khi chuyển từ tư thế nằm hoặc ngồi sang đứng dậy, khiến máu dồn xuống chi dưới làm giảm lượng máu về tim. Nếu cơ thể không kịp điều chỉnh phản xạ vận mạch, huyết áp sẽ sụt giảm đột ngột trong vài phút đầu.

Người bệnh thường thấy tối sầm mặt mày, lảo đảo, chóng mặt hoặc mất thăng bằng. Tình trạng này phổ biến ở người cao tuổi, người dùng thuốc hạ huyết áp hoặc người có biến chứng thần kinh do đái tháo đường. Nguy cơ đáng lo ngại nhất là té ngã gây gãy cổ xương đùi và chấn thương đầu khi người bệnh thức dậy vội vã vào ban đêm. Nhận biết phản xạ này giúp người bệnh chủ động thay đổi tư thế chậm rãi để phòng ngừa tai nạn.

Tác động lâu dài của huyết áp thấp đến não bộ và các cơ quan

Khi tình trạng huyết áp thấp kéo dài mà không được kiểm soát đúng mức, áp lực dòng máu không đủ mạnh để vận chuyển oxy đến các mô ở xa. Cơ quan đầu tiên chịu ảnh hưởng nặng nề là não bộ. Sự suy giảm tuần hoàn não liên tục khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy đau đầu âm ỉ, suy giảm trí nhớ, kém tập trung và mệt mỏi mạn tính, làm giảm sút chất lượng cuộc sống và hiệu suất lao động.

Ngoài não bộ, tim cũng phải tăng tần số co bóp để bù đắp cho lượng máu bị thiếu hụt ở ngoại vi. Tình trạng nhịp tim nhanh kéo dài có thể gây hồi hộp, đánh trống ngực và làm tăng gánh nặng cho cơ tim. Đối với thận, áp lực lọc của cầu thận phụ thuộc mật thiết vào huyết áp hệ thống; khi huyết áp xuống quá thấp, chức năng lọc chất thải của thận sẽ suy giảm, lâu dài có thể dẫn đến tổn thương thận.

Ở phụ nữ mang thai, huyết áp thấp nặng có thể làm giảm lượng máu qua bánh nhau, ảnh hưởng tiêu cực đến việc cung cấp dưỡng chất và oxy cho thai nhi. Do đó, việc xác định nguyên nhân và theo dõi huyết áp thấp định kỳ là điều cần thiết để ngăn ngừa các tác động tiêu cực lâu dài đối với các cơ quan nội tạng.

Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa tụt huyết áp trong sinh hoạt

Người có cơ địa huyết áp thấp có thể cải thiện triệu chứng và ngăn ngừa té ngã thông qua các thói quen sinh hoạt khoa học:

Uống đủ nước: Bổ sung 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày giúp duy trì thể tích tuần hoàn. Tham khảo ý kiến bác sĩ về chế độ ăn có thể tăng nhẹ lượng muối nếu không mắc bệnh tim mạch hay thận.

Thay đổi tư thế từ tốn: Khi ngủ dậy hoặc sau khi ngồi lâu, nên ngồi tại chỗ vài phút, co duỗi bàn chân rồi mới đứng lên chậm rãi. Hạn chế đứng yên quá lâu và tránh tắm nước quá nóng vì dễ làm giãn mạch ngoại vi.

Vận động hợp lý: Tập thể dục đều đặn như đi bộ, bơi lội và có thể mang vớ y khoa áp lực theo chỉ định của bác sĩ để hỗ trợ máu lưu thông về tim tốt hơn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị y khoa trực tiếp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc tăng huyết áp, thuốc trợ tim hay tự ý ngưng các thuốc đang điều trị bệnh lý nền mà chưa có sự đồng ý của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như ngất xỉu, khó thở, đau ngực hoặc vã mồ hôi lạnh, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Huyết áp thấp có thể lành tính hoặc tiềm ẩn biến chứng tùy theo nguyên nhân gây bệnh. Người có biểu hiện tụt huyết áp kéo dài không nên chủ quan chịu đựng hay tự ý dùng thuốc điều trị. Thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa tim mạch giúp xác định chính xác nguồn gốc vấn đề và thiết lập kế hoạch theo dõi an toàn.