Bệnh ho gà có nguy hiểm không và cách phòng ngừa

Bệnh ho gà có nguy hiểm không là gì?

Bệnh ho gà là bệnh truyền nhiễm do trực khuẩn Bordetella pertussis gây ra, xâm nhập qua đường hô hấp và tấn công vào niêm mạc khí quản, phế quản. Bệnh đặc trưng bởi những cơn ho rũ rượi, liên tục, sau cơn ho người bệnh thường thở rít vào nghe như tiếng gà gáy và có thể kèm theo nôn ói nhiều đờm nhớt.

Căn bệnh này có tính chu kỳ và rất dễ bùng phát thành ổ dịch tại các môi trường sinh hoạt tập trung như nhà trẻ, trường học hoặc trong gia đình. Nếu không được phát hiện và theo dõi chặt chẽ, tình trạng thiếu oxy trong cơn ho kéo dài có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến nhiều cơ quan nội tạng, biến ho gà thành một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng tiềm ẩn của bệnh ho gà

Bệnh ho gà do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra và có mức độ nguy hiểm rất cao nếu không được nhận biết và xử trí kịp thời. Vi khuẩn bám vào các lông mao của biểu mô đường hô hấp, giải phóng các độc tố làm tê liệt hệ thống làm sạch và gây viêm đường thở. Tình trạng này kích hoạt những cơn ho dữ dội kéo dài từng cơn, làm người bệnh kiệt sức và thiếu oxy.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, bệnh diễn tiến đặc biệt khó lường. Thay vì các cơn ho rũ rượi điển hình, trẻ thường xuất hiện các cơn ngừng thở đột ngột, tím tái vùng quanh môi và co giật do thiếu oxy não. Các biến chứng nặng nề có thể gặp bao gồm viêm phổi bội nhiễm, phù não, xuất huyết kết mạc mắt và suy hô hấp cấp tính đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được cấp cứu tại bệnh viện.

Những đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng khi mắc bệnh ho gà

Trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi, đặc biệt là nhóm trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa đến độ tuổi hoàn thành các mũi tiêm cơ bản, là nhóm đối tượng dễ gặp nguy hiểm nhất. Hệ hô hấp và hệ miễn dịch non yếu khiến trẻ không đủ sức chống chọi trước độc tố của vi khuẩn, dẫn đến nguy cơ suy hô hấp tăng vọt.

Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai, người cao tuổi có sẵn các bệnh lý mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản hoặc suy giảm miễn dịch cũng rất dễ gặp biến chứng nặng khi nhiễm bệnh. Người trưởng thành khi mắc ho gà thường có biểu hiện ho kéo dài dai dẳng, dễ nhầm lẫn với viêm phế quản thông thường và vô tình trở thành nguồn lây truyền bệnh trực tiếp cho trẻ nhỏ trong gia đình.

Biện pháp tiêm vắc xin phòng ngừa bệnh ho gà chủ động

Tiêm chủng vắc xin đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng ngừa ho gà hiệu quả và bền vững nhất hiện nay. Trẻ em cần được tiêm các mũi vắc xin phối hợp như 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 bắt đầu từ 2 tháng tuổi, tiếp tục các mũi nhắc lại theo đúng phác đồ tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chủng dịch vụ.

Bên cạnh việc tiêm cho trẻ, chiến lược tạo hàng rào bảo vệ xung quanh trẻ sơ sinh cũng đóng vai trò cốt lõi. Phụ nữ mang thai nên chủ động tiêm mũi nhắc vắc xin chứa thành phần ho gà theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa để truyền kháng thể thụ động bảo vệ thai nhi trong những tháng đầu đời. Người lớn trong gia đình, người trực tiếp chăm sóc trẻ cũng cần tiêm nhắc lại mũi vắc xin phòng ho gà để hạn chế tối đa nguồn lây nhiễm sang trẻ nhỏ.

Vệ sinh phòng dịch và giảm thiểu lây nhiễm ho gà trong sinh hoạt

Ngoài việc tiêm chủng, việc thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân và kiểm soát môi trường sống sẽ giúp ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn trong cộng đồng. Vi khuẩn ho gà lây truyền mạnh qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện trực tiếp.

Mỗi người nên duy trì thói quen đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng cảm ho. Thường xuyên rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng khi ho và vệ sinh các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, đồ chơi của trẻ. Khi trong gia đình hoặc trường học có người nghi ngờ mắc bệnh ho gà, cần cách ly người bệnh tạm thời và đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn theo dõi dịch tễ kịp thời.

Lưu ý an toàn

Các thông tin y tế trên đây mang tính chất tham khảo kiến thức thường thức và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Khi trẻ nhỏ hoặc người thân xuất hiện các cơn ho bất thường, thở rít, khó thở hoặc tím tái, gia đình cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm ho khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Tóm tắt

Bệnh ho gà là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu được can thiệp đúng lúc. Việc nắm rõ các yếu tố nguy cơ, tiêm vắc xin đầy đủ và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm thiểu tối đa các biến chứng nghiêm trọng.